Enkele bedenkingen nu er een eerste MOOC aankomt in België

Gisteren groot nieuws van de Université catholique de Louvain (UCL). Geen nieuwe rector, maar wel de aankondiging van de eerste Belgische MOOC, een massive open online course. Vanaf januari 2014 zullen vier UCL-cursussen, waaronder de cursus internationale mensenrechten, beschikbaar gemaakt worden op het edX-platform. Dit is een eer, want edX is een platform dat door MIT en Harvard werd ontwikkeld om tegelijk aan veel mensen online les te kunnen geven en men wil hier enkel de betere universiteiten op toelaten. De essentie van MOOC’s zit al in de naam verborgen: ze zijn gericht op een groot publiek (massive), liefst gratis (open), het gebeurt online en het is een cursus. Dit laatste betekent dat het niet enkel een lesje online is, maar dat er ook eventueel begeleiding voorzien wordt.

MOOC’s zijn al een tijdje een regelrechte hype in de internationale hoger onderwijswereld. Verschillende topuniversiteiten wereldwijd bieden zo iedereen de kans om bij hen les te volgen en massaal tekenen mensen in. Dit weekend verbaasde de voormalige rector van de KULeuven zich er over dat dergelijke online lessen geen thema waren tijdens de rectorverkiezingen, omdat het volgens hem bij de toekomst van het hoger onderwijs hoort.

Het begon in de herfst van 2011 toen aan de universiteit van Stanford men een eerste online cursus organiseerde over Artificiële Intelligentie voor een studentengroep met een grootte van zowat 160000 deelnemers uit 190 landen. Voor alle duidelijkheid, dit was zowat 9 keer het aantal studenten dat de prestigieuze universiteit in levende lijve bevolkte. Ondertussen zijn er tal van universiteiten en bedrijven wereldwijd die dergelijke platformen en lessen aanbieden. Een van de belangrijkste spelers is Coursera. Zij verzamelden op hun platform sneller 1 miljoen gebruikers dan Facebook of Twitter.

Door de voorstanders van MOOC’s wordt deze evolutie gezien als de ultieme democratische onderwijsrevolutie. En cijfers die gisteren gepubliceerd werden door de universiteit van Edinburgh over het gebruik van hun eigen MOOC’s lijken dit te bevestigen. Een pak van hun deelnemers zou anders nooit aan de universiteit les gevolgd hebben. Uit de demografische gegevens blijken de gebruikers zeer divers te zijn en letterlijk jong en oud vindt zijn weg.

Dit is een fantastische vaststelling, toch wil ik enkele bedenkingen formuleren bij het fenomeen.

Ten eerste is er een groot verschil tussen het aantal studenten die zich in een dergelijke cursus inschrijven en het aantal die daadwerkelijk de cursus helemaal ten einde brengen. Een universiteit of hogeschool waarbij slechts 1 op 10 studenten afstudeert zou al lang een reprimande van de overheid hebben gekregen. Tegelijk is dit misschien het minste probleem. Een deel van de hoge inschrijvingsgetallen worden nu veroorzaakt door de nieuwsgierigheid naar het nieuwe. Verder blijkt dat het leren voor de meeste deelnemers voorop staat, meer dan het afmaken van de cursus. De positieve redenering hier is dat alles wat de deelnemers geleerd hebben, meegenomen is.

Een tweede, voor mij belangrijkere probleem is dat men nog steeds op zoek is naar een betaalmodel. Een degelijke MOOC bouwen en onderhouden kost geld, heel veel geld. Dat verschillende topuniversiteiten het aanbieden heeft niet enkel altruistische bedoelingen. Het is een mooie manier om enerzijds reclame te maken voor de eigen instelling, tegelijk is het ook een manier om topstudenten te ontdekken wereldwijd die anders mogelijks onder de radar zouden blijven. Maar zeker het effect van het eerste zal bij een wildgroei aan MOOC’s snel uitdoven. Het idee voor sommige is dat je enkel maar moet betalen voor certificering, het aantonen van dat je iets hebt bijgeleerd. Ondertussen zijn er in de VS 5 MOOC’s erkent als echte cursus waarmee je echte credits kan verwerven, maar tegelijk is er de massa die net niet voor die certificering komt waardoor dit waarschijnlijk nooit de kost zal dekken.

De laatste bedenking slaat specifiek op het verhoopte democratiserend effect. Vorig jaar wees Andrew Keene er al op dat MOOC’s net een zeer ondemocratisch neveneffect kunnen opleveren. Hij voorspelde pessimistisch een wereld waarin de massa vrij goedkoop online les kan volgen. Hij ging er hierbij al van ut dat het al snel niet meer gratis zal zijn vanwege de vorige bedenking. Tegelijk zal dan enkel de elite nog het luxeproduct kunnen betalen dat contactonderwijs dan zal worden. Hij sprak duidelijk met een Angelsaksische bril, maar het is een duidelijke waarschuwing.

Zullen MOOC’s het landschap van het hoger onderwijs veranderen? Ze hebben het in wezen al veranderd voor bijvoorbeeld de deelnemers in ontwikkelingslanden die anders nooit een cursus aan een universiteit zouden hebben kunnen volgen. Tegelijk denk en hoop ik dat de hype van de MOOC’s het hoger onderwijs niet zullen ondergraven. Les volgen aan een hogeschool of universiteit is veel meer dan een online cursus volgen. Dan heb ik het nog niet eens over het o zo belangrijke studentenleven. Op zijn smalst kan een MOOC zelfs een didactiek uit lang vervolgen tijden zijn waarbij je enkel naar een wijze man of vrouw luistert op een video en je nooit echt tot interactie komt. Volgens mij zal de echte uitdaging zijn hoe dergelijke platformen kunnen geïntegreerd worden in de bestaande opleidingen. Zullen universiteiten bijvoorbeeld naast het aanbieden van dergelijke cursussen even snel overgaan tot het erkennen van de certificaten die studenten hier verzamelen?

2 gedachten over “Enkele bedenkingen nu er een eerste MOOC aankomt in België

  1. Reblogged this on The Sausage Machine and commented:
    Over MOOC’s heb ik al veel gelezen, ook bij Wilfred Rubens en in Engelstalige pers. Had me zelfs ingeschreven in zo’n ‘open and free learning powerhouse’ voor “A Gentle Introduction to Python” bij wijze van leerexperiment. Het is jammer genoeg bij een registratie gebleven …

  2. Pingback: “Proffen als rocksterren”? Een beetje duiding. | X, Y of Einstein?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.