Stressvrije scholen, een kritisch verslag van de sessie in Leuven

Je hebt het misschien nog niet gemerkt, maar bij mijn vorige post over de lezingenreeks van Ashley Deans over stressvrije scholen is er een hele discussie losgebarsten over de wetenschappelijkheid van de beweringen. Ik beken dat ik met enkele stellingen zeer veel moeite heb (vooral de invloed van meditatie van 1% van de bevolking als middel tegen criminaliteit bijvoorbeeld) en die stellingen duiken ook op sites op over pseudoscience. Anderzijds zijn er zeker aantoonbare positieve gevolgen van meditatie en andere relaxatieoefeningen.

Ik kreeg van Pieter Fannes (KULeuven) een verslag van de lezing in Leuven toegestuurd, ik plaats het hier met zijn toestemming. Hij is zeer kritisch:

Ik heb de lezing van Ashley Deans in Leuven gevolgd. Hij bracht een uitleg die pretendeerde wetenschappelijk te zijn, maar in werkelijkheid bestond uit een aaneenschakeling van onbewezen hypotheses en groteske claims over de zogenaamde positieve effecten van TM. Zijn manier van argumenteren was aantoonbaar vals.

Ik geef een typisch voorbeeld. We zien Deans voor een grote dia. Onderaan staat een grote balk waarop “unified field” te lezen staat. Links zien we een kluwen van wetenschappelijke disciplines, op ingewikkelde manier met elkaar en met het “unified field” verbonden. Rechts zien we een trechtervorm die in één beweging in de richting gaat van diezelfde balk. Gedurende 20 minuten geeft Deans in detail een overzicht van de stand van de moderne natuurwetenschappen. Conclusie: alles draait tegenwoordig rond de “unified field theory”. De uitleg wordt doorspekt met allerlei gewichtig klinkende wetenschappelijke termen: na die 20 minuten heeft Deans zowat al zijn luisteraars afgeschud. Dan komt de overstap naar het schema rechts. Er bestaat dus een “unified field”, roept Deans enthousiast uit, en omdàt het “unified” is, moét het ook ons mentale leven omvatten, “want anders zou het niet ‘unified’ heten”. En het goede nieuws is: TM zorgt ervoor dat onze geest direct (dus zonder die omweg via allerlei wetenschappelijke disciplines) in dat “unified field” kan duiken. De redenering valt dus uiteen in drie delen: een eerste, semi-wetenschappelijke deel, dat overdreven ingewikkeld en lang is. Op het moment dat de luisteraar afhaakt (“dr. Deans zal wel gelijk hebben” -hij wordt gepresenteerd als doctor in de fysica) pakt Deans uit met twee puur speculatieve claims: eerst dat het “unified field” ook onze geest omvat omdat het nu eenmaal zo heet (een soort variatie op Anselmus’ godsbewijs), en daarna dat TM een directe toegang biedt tot dit “field” (zonder enige argumentatie).

Nadien ging het van kwaad naar erger met de lezing. De beweringen over de zogenaamd positieve effecten van TM werden te grotesk voor woorden. Over de introductie van TM in een school in Belfast: “sindsdien gaat het veel beter in Noord-Ierland.” Over de introductie van TM in de Westbank: “sindsdien lijken de problemen zich toch eerder te situeren in de Gazastrook.” Over de uitvinding van TM in het algemeen: sindsdien is het aantal oorlogsslachtoffers stelselmatig afgenomen. Bij die bewering haalde Deans een dia boven met statistieken over mondiale oorlogsslachtoffers in de 20e eeuw. TM zou begonnen zijn in de vroege jaren vijftig, en kijk! Ook het aantal oorlogsslachtoffers vertoonde vanaf dat moment een dalende trend. Dat het einde van de tweede wereldoorlog daar voor iets tussenzit, en dat het aantal slachtoffers in de jaren zestig en zeventig terug stéég (hoewel meditatie toen toch bijzonder in trek was), daarover geen woord.

TM is volksverlakkerij. Er is geen ander woord voor, vrees ik. Dat zoiets bestaat is onvermijdelijk, maar dat de lezing er bij de aanwezige leerkrachten relatief vlot scheen in te gaan, vind ik toch vrij verontrustend.

Overigens werd over de methode zelf nauwelijks uitleg gegeven. De reden daarvoor is eenvoudig: TM is een commercieel product. Wie te weten wil komen hoe het werkt, moet de dure cursussen volgen. Opmerkelijk daarbij is dat de methode keer op keer omschreven wordt als “gemakkelijk”, “intuïtief”, “direct”, “moeiteloos” – maar dat ze blijkbaar wel cursussen van vijf maand en langer vereist. En de kostprijs voor scholen? Niet veel hoor: hoogstens twee voltijdse krachten gedurende twee jaar.

Ik kreeg de reactie dat de opmerking over Israël niet op die manier zou zijn gemaakt in de sessie, alhoewel dergelijke beweringen wel  vaker op verschillende websites opduiken.

Zijn er nog meer lezers langs geweest op een van de lezingen? Wat zijn jullie bevindingen/ervaringen/bedenkingen?

13 gedachten over “Stressvrije scholen, een kritisch verslag van de sessie in Leuven

  1. Ik woonde een voorstelling bij van A. Deans te Gent en ben opgelucht te zien dat er kritisch gekeken wordt naar deze praktijk van wetenschappelijke beweringen. Ik kan me vinden in wat Pieter Fannes aankaart. Deans overstelpte het publiek met een grote variëteit aan zogenaamd significante correlaties en bevindingen. Veralgemeningen waren schering en inslag. Aan het einde van de zeer lange toelichting van ‘wetenschappelijk onderzoek’, kwam er een vraag uit het publiek informatie te geven over de methode. De uitleg bleef zeer basaal waarna het advies kwam je in te schrijven voor een cursus. Al bij al ben ik niet veel wijzer geworden na deze avond en volg ik geboeid de ‘losgebarsten’ discussies. Ik had verwacht dat de informatiesessie een meer praktische inslag zou hebben. In het publiek zaten mensen betrokken op onderwijs. Ik kan me voorstellen dat zij concreet willen horen wat zij kunnen doen met Deans methode voor hun school. Al is dit mijn veronderstelling. Ben benieuwd naar nog reacties.

  2. Wij gaan straks naar de lezing in Gent. Ik ben benieuwd.
    Ik zal trachten om een zo neutraal mogelijk standpunt weer te geven nadien.
    Fijn dit te lezen vooraf. Dat houdt mijn kritische blik extra open. 😉

    • Beste L’O

      Tenzij je er echt moet zijn, is het echt waar een totaal tijdverlies. Als je denkt dat er iets interessants verteld zal worden, of je iets te weten zal komen over het nut van Meditatie of hoe je het in de klas kan toepassen, ben je eraan voor de moeite.

      Ik ben er maandag anderhalf uur geweest en werd uitzinnig van frustratie omdat de uitleg geen punt maakte. Een compleet verloren maandagavond.

      Maar goed – het is je eigen keuze 🙂

      Johan

  3. Ik was één van de leerkrachten aanwezig. Het enige dat ik over deze lezing kan zeggen is dat ik, na anderhalf uur geduld, dan toch maar opgestapt ben. Ik had eigenlijk de man willen interpelleren, maar ik durfde niet goed.

    Het was een belachelijk schouwspel dat nergens naartoe ging. Vele mensen in mijn omgeving begonnen na een tijdje halfluide commentaar te geven. Dat we zo lang blijven zitten zijn, heeft alles te maken met de meer dan bekende Vlaamse beleefdheid.

    Ik ben het er dus niet mee eens dat het er in ging als zoete koek…

  4. Ik was aanwezig op de sessie in Turnhout. Ook mij verontruste het gegeven dat er mensen in de zaal volledig meegingen en het geheel leken te slikken. Maar … zoals reeds werd gezegd, de Vlaamse, Kempense, beleefdheid zorgde ervoor dat het stil bleef. Heel stil.

    De overschakeling van de zogenaamde wetenschappelijkheid naar een aantal “succes”verhalen en dan het naadloos aansluiten op een (pre)commerciële activiteit, deed mijn haren recht staan. Op een bepaald ogenblik was ik bijna vertrokken naar dromenland, maar op het moment dat de laatste stukken aan bod kwamen, kreeg ik een heel vervelend gevoel. Ik had de indruk dat ons denken erg gestuurd werd.

    Als 1 van de weinigen ben ik bij de laatste 5 minuten dan toch maar vroeger vertrokken. Dit met een heel lastig gevoel. Ik ben heel blij dat er dergelijke kritische stukken geschreven worden en dat de discussie kan verder leven.

  5. Pas op dat dit geen discussie wordt tegen manieren om stress te verminderen op school. Dat deze man met verkeerde redeneringen is gekomen lijkt me nu duidelijk. Ik zie liever dat er in wordt gegaan op de vraag (want die is er blijkbaar wel, anders waren al deze mensen niet naar zijn lezing gegaan) naar een middel om stressvrije scholen te realiseren.

  6. Ik woonde ook een lezing bij over deze stressvrije scholen-methode. Hij heeft zichzelf enorm ongeloofwaardig gemaakt door zijn zogenaamde wetenschappelijk onderzoek. Pas op, ik geloofde hem toen hij zei dat meditatie schoolprestaties kan verbeteren en stressverlagend werkt, maar toen hij begon over wereldvrede moest ik toch eventjes een luide lach tegenhouden.

  7. Pingback: Stress-free schools, this sounds great, but it can take an ugly turn… | From experience to meaning...

  8. Ik volgde onlangs de lezing in Antwerpen (2014).
    Op voorhand was ik zeer enthousiast, maar al gauw leek het alsof ik ergens in VS zat te luisteren naar de zoveelste predikant die ‘de enige waarheid’ verkondigde.
    Tijdverlies, jammer genoeg.
    Bedankt voor dit kritische verslag, zo voel ik me minder schuldig dat ik de zaal vroegtijdig verlaten heb.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.