Nederland weerbaar tegen desinformatie en personalisatie van nieuws (Linda Duits)

Deze post verscheen eerst op dieponderzoek.nl.

Nieuws digitaliseert meer en meer en dat leidt tot zorgen, bijvoorbeeld over de verspreiding van desinformatie. Het Rathenau Instituut deed daarom onderzoek naar online nieuwsvoorziening in Nederland, met een nadruk op desinformatie en personalisatie van nieuws. De inzichten zijn bemoedigend: we zijn weerbaar.

Het betrof een literatuuronderzoek, waarbij is gekeken naar wetenschappelijke artikelen, data en rapporten van onderzoeksinstituten (Reuters, Eurobarometer, SCP, NOBO, Pew Research), rapportages van factcheckorganisaties (waaronder Nieuwscheckers en Hoaxmelding), en berichten in de nationale en internationale media. De bevindingen zijn vervolgens besproken met een aantal wetenschappers.

De centrale boodschap is: “Tot nu toe geen grote impact, wel zorgen over de toekomst”. Nederland verschilt van de Verenigde Staten, waar deze ontwikkelingen wel tot problemen leiden. Volgens het Rathenau zit dat verschil in drie essentiële punten:

“1. Ook al bereikt het nieuws mensen steeds meer langs digitale kanalen, toch hebben de klassieke media (kranten en omroepen) in Nederland nog steeds een stevige positie in het medialandschap, zowel offline, als ook online.

2. In Nederland circuleert wel desinformatie op internet, maar over het algemeen is dit clickbait (‘klikaas’), gefabriceerd om mensen naar advertentiesites te lokken. Slechts een beperkt deel daarvan heeft een politiek karakter.

3. Tot op heden werken Nederlandse mediabedrijven nog nauwelijks met algoritmische personalisatie.”

Zorgen die het Rathenau voor de toekomst ziet zijn het manipuleren van audio en video, het steeds menselijker lijken van bots en verdere personalisatie. Bovendien overschatten (vooral) Nederlandse jongeren hun vermogen om de kwaliteit en betrouwbaarheid van online nieuws te beoordelen. Het medicijn daartegen is meer mediawijsheid.

Het Rathenau zet daarbij expliciet in op ‘technologisch burgerschap’:

“Dat houdt in dat Nederlanders meer inzicht verwerven in hoe technologie werkt, dat ze er kritisch over kunnen nadenken en begrijpen wat de betekenis ervan is voor leefwereld en maatschappij. In de context van de online nieuwsvoorziening betekent dit dat ze kritisch kijken naar bronnen en achtergronden van online berichten. Het is van belang dat ze de businessmodellen erachter doorzien. Dit is niet een individuele opgave voor burgers. Zij kunnen hierin gesteund worden door bedrijven die hun zorgplicht serieus nemen en door de overheid die de juiste randvoorwaarden creëert.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.