Opinie: zouden we de eindtoets niet beter afschaffen?

Vorige week werd ik gevraagd of ik een stuk wou schrijven voor het Leidsch Dagblad, Haarlems Dagblad, Noordhollands Dagblad en De Gooi en Eemlander.

Je kan er je klok bijna op gelijk zetten: na de centrale toetsen komt de kritiek. Maar deze keer is het erger. Meer dan 20000 kinderen kregen door een rekenfout een verkeerd advies, waarbij de meerderheid een te hoge score kregen. En dan denk je: wees maar dat kind in groep acht dat even mocht  zweven en nu te horen krijgt dat je het toch niet zo goed hebt gedaan op die belangrijke toetsen. Je zou als ouder of leraar voor minder twijfelen aan het nut van een centrale toets. Is die twijfel terecht of niet?

De voorbije jaren hebben we in Nederland een soort van slingerbeweging gezien tussen meer belang hechten aan het advies van de leraar versus meer belang hechten aan de resultaten van de toets. Het waren bij de huidige problemen ook de docenten die aan de alarmbel trokken omdat hun kinderen het boven verwachting wel heel erg goed deden. Een goede docent kent zijn of haar discipels.

Recent was er een Britse studie die naging bij meer dan 5000 kinderen hoe goed zowel leraren als het centrale eindexamen het later schoolsucces zouden kunnen voorspellen. Er bleek geen verschil te zijn. Vlaanderen lijkt ondertussen te tonen dat het ook zonder centrale eindtoetsen kan. Er zijn enkel gestandaardiseerde testen op het einde van het primair onderwijs die gebruikt wordt om de kwaliteit van de scholen te monitoren, maar de resultaten krijgen enkel de scholen zelf te zien. Het zijn de docenten die beslissen over het lot van de kinderen. Dus kunnen we in Nederland die handel niet beter afschaffen? Het antwoord is zoals vaak complexer.

Vorig jaar bleek uit De Staat van het Onderwijs van de Nederlandse inspectie nog maar eens  dat kinderen uit groep 8 die vorig jaar een eindtoetsresultaat haalden op vmbo-g/t-niveau een verschillend advies kregen naargelang wat hun vader of moeder als achtergrond hadden. Leerlingen met laagopgeleide ouders kregen vaker een lager schooladvies, terwijl je als kind van hoogopgeleide ouders eerder een hoger schooladvies zou krijgen. Het is moeilijk te duiden waar dit kan aan liggen, maar te lage verwachtingen bij docenten kunnen meespelen. En er was vorig jaar ook nog dat andere debacle in Limburg met de eindexamens voor het VMBO. Hier faalde niet het centrale examen, maar was het de school die pijnlijk in de fout ging.

Het is wel degelijk belangrijk dat we in onderwijs genoeg testen hanteren die gestandaardiseerd zijn. Dit wil zeggen dat er getracht wordt om zo objectief mogelijk in te schatten waar een kind staat voor een bepaald vak. Maar een dergelijke test kan nooit alles meten. Een test kan ook een momentopname zijn, dus daarom is het begrijpelijk en wenselijk dat docenten ook in de weging meegenomen worden. Zij zien de kinderen dag in dag uit, en hebben een totaalbeeld. Dat totaalbeeld kan echter beïnvloed worden door bijvoorbeeld de achtergrond van het kind.

Als je centrale, gestandaardiseerde toetsen wil gebruiken die een cruciale rol spelen in een ingrijpende beslissing over het leven van kinderen, dan moet iedereen die bij deze toetsen betrokken is, de zaken meer dan goed op orde hebben. In Nederland koos men er voor om verschillende toetsen mogelijk te maken. Scholen kunnen zelf kiezen bij welke aanbieder ze een eindtoets inkopen. Daarna wordt via weging de lat tussen de verschillende toetsen gelijk gelegd. Het is bij die weging dat het fout ging. Een dergelijke rekenfout kan simpelweg niet.

Tegelijk moeten Individuele docenten en docententeams beseffen dat terwijl ze hun kinderen wel degelijk goed kunnen kennen, ze tegelijk ook maar mensen zijn met mogelijke vooroordelen die de leerlingen kunnen benadelen. Een degelijke, gestandaardiseerde test kan hier wel degelijk bij helpen.

Goed evalueren klinkt stilaan als een onmogelijke opdracht, maar voor minder mogen we voor onze kinderen echt niet gaan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.