Mijn opinie voor de VRT: Spel is cruciaal voor de ontwikkeling van je kind, ouders moeten af en toe een stapje achteruit durven zetten

De VRT vroeg me of ik een opinie wou schrijven over het onderzoek van mijn collega’s van de Arteveldehogeschool, dit was het resultaat:

Het is een vraag die ik wel eens aan ouders en leerkrachten durf stellen: wie heeft als kind iets gedaan dat ongelooflijk, wijs of de max was, maar waarvan je hoopt dat je kinderen of leerlingen het nooit gaan doen? Meestal gaan dan een pak handen de lucht in en sis ik “bende egoïsten”. Het is natuurlijk deels een grap, maar raakt wel aan een probleem, namelijk: de angst en onzekerheid bij ouders lijkt toe te nemen en dat heeft gevolgen.

Collega’s van de Arteveldehogeschool pleitten eerder deze week voor meer gevaarlijk spel toe te laten. Iets wat ik onderschrijf.

Ik weet niet of je ooit The Goonies zag, een film uit 1985, of gelijk welke andere films of series uit vervlogen kindertijden, maar de kinderen zien er vaak vrijer uit dan vandaag. Het is natuurlijk fictie, maar er zijn wel degelijk vermoedens dat de vrije speelruimte voor onze kinderen en jongeren kleiner is geworden terwijl de wereld net globaliseerde.

Een reeks als de Pepernoten vandaag komt er nog dichtst bij, maar de vrijheid die de kinderen in deze Duitse reeks krijgen, blijkt vandaag pas echt regelrechte fictie.  En dat kan ver gaan, ook qua leeftijd. De Amerikaanse onderzoekster Danah Boyd beschreef zo hoe jongeren vooral online gaan omdat het de laatste vrije ruimte is die niet ingeperkt werd door de samenleving.

De onderzoekers van mijn hogeschool beschrijven hoe begeleiders van jonge kinderen proberen alle risico’s uit te sluiten en zelfs zo ver kunnen gaan dat ze spelende kinderen onderbreken vaak uit veiligheidsoverwegingen en uit eigen schrik.

Maar spel is cruciaal voor de ontwikkeling. We weten al sinds de Nederlandse pedagoog Johan Huizinga in 1938 de Homo Ludens of spelende mens beschreef hoe twee soorten spel belangrijk zijn voor de ontwikkeling van onze kinderen. Aan de ene kant is er gestructureerd spel waarin het kind nieuwe kennis verwerft, nieuwe spelregels leert kennen. Daarnaast is vrij spel nodig waarin het kind die nieuwe kennis oneigenlijk gebruikt en zo de grenzen van de spelregels verkent.

Vergelijk het met het bouwen van iets met Lego. Gestructureerd spel is volgens het plan dat meegegeven werd. Vrij spel zijn ouders die met lede ogen aanzien dat de blokjes van die dure doos gemengd worden met andere blokjes van vorige dozen en het kind dat iets totaal anders bouwt op basis van zijn of haar fantasie, maar met de kennis die het opdeed via het stappenplan. En ja, vrij spel kan gevaarlijk zijn, maar ook leerzaam en leuk.

Het is natuurlijk allemaal mooi gezegd en geschreven als pedagoog. Als papa wil ik natuurlijk ook niet dat mijn kinderen iets overkomt. Het is een evenwichtsoefening waarbij het materiaal dat aan de Arteveldehogeschool ontwikkeld werd professionals kan helpen, maar als ouder is het even belangrijk je kind te kunnen inschatten.

En misschien, heel af en toe een stapje achteruit te zetten, net ver genoeg dat het kind echt kan experimenteren, dicht genoeg dat je er kan zijn als vangnet. Misschien zal je dan wel horen “kijk, papa, kijk, mama, zonder handen!” en dan zal je net voor het kind struikelt met de fiets toch ook een beetje trots zijn. Tom Waes kan echt niet elk kind in de Blacklist (kinderprogramma op Ketnet) laten opdraven om iets gevaarlijks of stouts te kunnen doen in gecontroleerde omstandigheden.

En misschien ook nog voor de VRT, misschien toch maar eens The Goonies heruitzenden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.