Differentiatie en gelijke kansen

Gisteren deelde ik een slide uit een presentatie van Karen Heij met daarop een opvallende quote:

Op Twitter reageerden mensen zowel verrast als bevestigend. Toch maar even de oratie van Eddie Denessen er zelf bij genomen voor meer verduidelijking. Deze quotes komen uit de perstekst wegens to the point als samenvatting:

‘Macro- en mesodifferentiatie leiden tot grotere kansenongelijkheid,’ stelt Denessen in zijn oratie. Er is in Nederland een sterke relatie tussen de opleiding van ouders en de schoolloopbaan van kinderen. Op het vwo zijn kinderen van hoogopgeleiden oververtegenwoordigd, op het vmbo de kinderen van lager opgeleide ouders. In Scandinavische landen, waar de selectie later wordt gemaakt, zijn de verschillen kleiner. Ook volgen veel meer kinderen van hoogopgeleide ouders tweetalig onderwijs. ‘Zo vergroten deze vormen van differentiatie de kansen van kinderen die al met een voorsprong aan het onderwijs beginnen.’

Maar hoe zit het dan met binnenklasdifferentiatie?

Bij differentiatie in de klas is uiteraard een belangrijke rol weggelegd voor de leraar. ‘Maar leraren zitten klem tussen twee tegenstrijdige beleidsinitiatieven van de overheid,’ zegt Denessen. In 2014 is het Plan van Aanpak Toptalenten gepresenteerd door het Ministerie van OCW en in 2016 bracht hetzelfde ministerie het Actieplan Gelijke Kansen in het Onderwijs uit. Deze twee plannen zijn strijdig met elkaar, volgens Denessen. Het stimuleren van toptalenten vraagt erom dat alle leerlingen de optimale mogelijkheden krijgen om hun talenten ten volle te ontwikkelen. Voor het bevorderen van gelijke kansen moeten leerlingen met laag opgeleide ouders extra worden ondersteund om hun talenten tot ontwikkeling te laten komen. ‘Dat plaatst de leraar in de praktijk voor een dilemma: geeft hij elke leerling evenveel aandacht, zodat ze alles uit hun talenten kunnen halen, of geeft hij de leerlingen uit lagere sociale milieus meer aandacht dan de leerlingen uit hogere milieus, zodat kinderen met gelijke aanleg dezelfde kansen krijgen?’

Deze discussie kwam ook op Twitter uitgebreid terug.

En ook:

Bij differentiatie door de leraar speelt nog een ander aspect. ‘We weten uit onderzoek dat leraren vaak onbewust, intuïtief ook nog differentiëren. De verwachtingen van leraren werken door in de prestaties van kinderen.’ Zo ontdekte Denessen en zijn collega’s bij de Radboud Universiteit al dat etnische vooroordelen van leraren samenhingen met de prestatiekloof in hun klas tussen kinderen met een Turkse of Marokkaanse achtergrond en kinderen met een Nederlandse achtergrond. Eenzelfde effect zagen ze bij leraren met een negatieve houding ten opzichte van dyslexie. ‘Ook onbewuste differentiatie kan dus bijdragen aan grotere óf kleinere verschillen tussen leerlingen. Al moeten we ons wel realiseren dat er veel variatie tussen leraren is. Er zijn leraren die zich sterker laten beïnvloeden door de sociaal-culturele achtergrond van een leerling, en leraren die dat in het geheel niet doen.’

 

Een gedachte over “Differentiatie en gelijke kansen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.