Wat als het overlijden van een ouder niet alleen het gezin treft, maar ook de speelplaats? In een grote studie uit China ontdekten onderzoekers dat jongeren die opgroeien zonder één van hun ouders, meer kans maken om slachtoffer te worden van pestgedrag op school. En dat effect is niet min. Zelfs als we rekening houden met leeftijd, woonplaats en andere achtergrondkenmerken, blijft het risico verhoogd.
Meer dan 21.000 kinderen en jongeren tussen 10 en 17 jaar vulden een vragenlijst in over hun mentaal welbevinden en ervaringen met pesten. Bijna 3% van hen had een ouder verloren. Dat is een kleine groep, maar met een opvallend hoger risico: zij maakten 1,4 keer meer kans om regelmatig gepest te worden. En dat niet alleen: als de overleden ouder de moeder was, als het kind een meisje was, als het kind ouder was bij het overlijden, of als het gezin op het platteland woonde, dan liep het risico nog verder op.
Dat klinkt logisch, en tegelijk wrang. Want we weten al langer dat ouderlijke betrokkenheid een beschermende rol speelt tegen pesten. Maar in dit geval is het geen keuze of opvoedstijl — het is verlies. Een kind dat een ouder verliest, verliest vaak ook stabiliteit, structuur en een vertrouwenspersoon. En in de kwetsbare fase van puberteit en schoolvorming kan dat een extra litteken achterlaten, net op de plek waar jongeren het hardst steun nodig hebben.
Natuurlijk moeten we opletten met veralgemenen. Deze studie vond plaats in de Chinese provincie Yunnan, met z’n eigen sociale structuren en grote stad-plattelandverschillen. Wat in China geldt, is niet automatisch geldig in Vlaanderen of Nederland. En ook het feit dat het hier om een cross-sectionele studie gaat — één momentopname in de tijd — maakt dat we voorzichtig moeten zijn met conclusies over oorzaak en gevolg.
Maar tegelijk is het signaal helder. Rouw maakt kinderen kwetsbaarder, ook voor pesten. En die verhoogde kwetsbaarheid laat zich niet netjes opvangen in ons klassieke anti-pestbeleid. Misschien moeten we dus durven denken aan meer gerichte ondersteuning. Niet alleen met psychologische hulp voor rouwverwerking, maar ook met een oog op de sociale dynamiek op school. Zoals de onderzoekers het zelf stellen: “We kennen geen enkel bestaand antipestprogramma dat specifiek rekening houdt met jongeren die een ouder verloren hebben.”
Abstract van het onderzoek:
Objective
Parental bereavement is detrimental to youth mental health, yet its potential impact on youth bullying remains unknown. We aimed to examine the association of early exposure to parental death with school bullying victimization, and further assess whether youth’s age when bereavement occurred, sex, and urbanicity modify the association.
Method
This study used a large multi-site sample (N = 21,489 youth aged 10–17) from the Mental Health Survey for Children and Adolescents in Yunnan Province, China, 2019 to 2021. Childhood parental bereavement data were based on self-report of any parental bereavement. Current bullying victimization was measured using the Olweus Questionnaire. Logistic regression model accounting for the survey design was used to estimate the association.
Results
597 participants (2.8 %) experienced a parental death. 3283 individuals (15.3 %) reported current bullying victimization in the school. Youth’s parental bereavement was associated with greater likelihood of bullying victimization (aOR 1.42 [95 % CI 1.12–1.81]) and frequent victimization (aOR = 1.44 [95 % CI 1.08–1.90]). Maternal death, girls, youth from rural areas, and those who experienced bereavement at older ages were more likely to experience bullying victimization. Maternal death was associated with elevated risk of bullying victimization among youth with parental death at older ages, boys, and youth from urban areas.
Conclusions
Early exposure to parental bereavement increased the risk of school bullying victimization and frequent victimization. The sex of the deceased parent, age when bereavement occurred, sex of youth participant, and urban-rural residence modified the observed association. Tailored interventions for youth who experienced parental bereavement could consider in addressing school bullying.