Op school gaat het vaak over vriendschappen: hoe ze ontstaan, hoe belangrijk ze zijn, en wat ze voor kinderen betekenen. Maar er is een andere kant van de medaille waar minder vaak over gesproken wordt: wederzijdse afkeer. Kinderen die elkaar niet alleen niet mogen, maar elkaar actief vermijden en negatief over elkaar denken. Wat zorgt ervoor dat sommige kinderen vaker in zulke vijandschappen terechtkomen?
Onderzoekers Mary Page Leggett-James, Michael Yoho en Brett Laursen van Florida Atlantic University hebben dat onderzocht. Hun studie, gepubliceerd in Journal of Youth and Adolescence, volgde ruim 300 leerlingen van 9 tot 14 jaar een schooljaar lang en keek naar wie elkaar niet mocht en hoe die relaties ontstonden.
Wat blijkt? Kinderen met bepaalde gedragingen lopen een groter risico om in een situatie van wederzijdse afkeer te belanden. Vooral kinderen die als agressief of storend worden gezien, maken vaker vijanden, wat minder verrassend is.. Ook kinderen die emotioneel snel reageren en zich moeilijk beheersen, eindigen sneller in een wederzijdse afkeer-relatie. Anders gezegd: wie vaak boos wordt, snel opvliegend is of anderen irriteert, krijgt die negativiteit vaak terug.
Opvallend genoeg spelen schoolprestaties ook een rol. Kinderen die goed presteren in de klas hebben juist mínder kans om vijanden te maken. Dit zou kunnen komen doordat ze positiever in de groep liggen of zich meer kunnen concentreren op schoolwerk in plaats van ruzies. Aan de andere kant blijken kinderen met lage schoolresultaten vaker in een negatieve spiraal te raken. Dit kan komen door frustratie, afgunst, of het gevoel dat ze niet gewaardeerd worden. En als dat leidt tot irritatie bij anderen, kan dat een wederzijdse antipathie in de hand werken.
Het onderzoek laat zien dat het niet alleen gaat om wie onaardig is, maar ook om hoe iemand zich gedraagt binnen een groep. Iemand die niet goed in de groep ligt of moeite heeft met sociale interacties, loopt meer risico om in een negatieve relatie terecht te komen. Tegelijkertijd betekent dit dat zulke situaties niet altijd onvermijdelijk zijn. Als we kinderen beter leren omgaan met emoties en sociale vaardigheden, kunnen we misschien voorkomen dat ze in een patroon van wederzijdse afkeer terechtkomen.
Op school zijn vriendschappen belangrijk, maar ook hoe je met mensen omgaat die je minder goed ligt, kan grote gevolgen hebben. Misschien iets om over na te denken: niet alleen wie je vrienden zijn, maar ook hoe je omgaat met degenen die je niet mag.
Abstract van de studie:
Mutual antipathies are characterized by reciprocated disliking. The current study identifies behavioral attributes that forecast participation in mutual antipathies. Participants were 313 (170 girls, 143 boys) Florida public school students (9–14 years old; Mage = 11.09, SDage = 0.90) who thrice nominated disliked classmates during a single school year (approximately 6.5 weeks apart). Behavioral attributes assayed in the fall semester identified those currently involved in mutual antipathies (N = 101 dyads) and those prospectively involved in new mutual antipathies (N = 124 dyads). Youth involved in existing and new mutual antipathies were characterized by (a) low peer-reported academic achievement and prosocial behavior (prospective only, p = 0.06), (b) high peer-reported disruptiveness and aggression, and (c) high self-reported emotional problems (concurrent only) and emotional reactivity (prospective only). Thus, youth who behave in unattractive ways are disliked and they tend to return the sentiment.