Podcast-interview voor Doorbraak Radio: ‘Er moet meer worden geïnvesteerd in professionalisering van leerkrachten’

Onlangs werd ik door David Geens geïnterviewd voor de podcast van Doorbraak. Hier kan je een korte samenvatting lezen, beluisteren kan je ook hieronder:

Geen open brief, maar even over de scholen

Het zijn spannende weken geweest in het onderwijs die opstartten in Coronatijden. Het leek niet goed te gaan, de cijfers stijgen en de grootste groep leek de leeftijdscategorie 10 tot 20. Hierdoor opperden al enkele tweeps om asap naar code oranje te gaan.

Gisteren kwam er verduidelijking van Steven Van Gught: die stijging in de cijfers wordt vooral bepaald door de groep +18, dus niet door het leerplichtonderwijs. Dit is fantastisch nieuws én een groot compliment voor de scholen die onmogelijk werk aan het leveren zijn. Idem voor de leerlingen die zitten sakkeren op de mondmaskers en in moeilijke omstandigheden les volgen, blijkbaar zijn de minderjarigen beter aan de slag dan de studenten.

Want voor alle duidelijkheid: het is niet allemaal goed nieuws, integendeel. Ik kreeg de voorbije dagen te veel berichten van leraren en directies dat ze op hun tandvlees zitten. Sommige scholen zijn halve of volledige duiventillen met kinderen en leraren die op school zijn, of in quarantaine, of ziek, of in afwachting van een uitslag. Het is bijna niet bij te houden wie in welke situatie zit en vooral wie welke ondersteuning nodig heeft. In dergelijke omstandigheden remediëring organiseren kan behoorlijk pittig zijn… Ik hoor ook dat de CLB’s op verschillende plekken aan het verzuipen zijn in contact tracing en dat dit op veel plaatsen in de soep dreigt te lopen of al aan het lopen is.

Gisteren kreeg ik de vraag ‘wat kan hier aan gedaan worden?’, en eerlijk: ik weet het niet. Het zou zonde zijn om scholen te sluiten omdat ze dreigen om te kippen. Heb er letterlijk vannacht over wakker gelegen. Ontvetten van taken is voorlopig het enige dat ik zie. Dus net zoals in vorig semester geen inspectie en geen andere taken die niet direct nodig zijn,… Misschien extra administratieve ondersteuning waar nodig, maar ik merk ook dat de noden van school tot school en van moment tot moment erg kunnen verschillen.

En voor iedereen: toon de onderwijs mensen wat liefde, want ze doen dus blijkbaar echt goed maar onmogelijk werk.

Hoeveel kosten de schoolsluitingen op lange termijn voor de samenleving? Onderzoek van Hanusheck en Woessman doet duizelen

In het rapport dat de OESO schreef over de invloed van Corona op onderwijs stond een cijfer dat me behoorlijk deed duizelen. De schoolsluitingen in de VS zou op lange termijn de Amerikaanse economie tussen de 14 197 en 27 982 miljard kosten. De cijfers kwamen uit een nog te verschijnen paper van de bekende onderwijseconomen Hanusheck en Woessman. Ondertussen heb ik die paper en de onderzoekers berekenden het mogelijke verlies voor alle G20-landen:

De redenering die de onderzoekers hierbij gebruiken vind je ook bij het persbericht over het onderzoek van die andere onderwijseconoom Kristof De Witte.

Zelf heb ik dubbele gevoelens bij deze berekeningen die voor alle duidelijkheid prognoses zijn. Aan de ene kant betekent school niet voor niks: vrije tijd, als in vrij van economische waarde en is er het belang van een goede gezondheid en een veilige en werkbare schoolomgeving. Dit laatste staat vandaag zwaar onder druk. Anderzijds weet ik wat deze resultaten kunnen betekenen op lange termijn voor gezondheid, geluk en ontwikkeling van een heleboel kinderen en zeker voor de armste lagen in onze bevolking en dat is allesbehalve goed.

Persbericht en beetje commentaar: Coronacrisis leidt tot half schooljaar leerverlies en vergroot ongelijkheid tussen leerlingen

Katholiek Onderwijs Vlaanderen verspreidde net dit persbericht. Dit ligt volledig in lijn met wat buitenlands onderzoek toont en met wat de meeste experts – waaronder ikzelf – hebben voorspeld. Dit staat wel haaks op eerdere berichten:

De coronacrisis heeft een zware impact op de leerprestaties van leerlingen in het (basis)onderwijs. Dat blijkt na analyse door de KU Leuven op de resultaten van toetsen die leerlingen in het zesde leerjaar binnen Katholiek Onderwijs Vlaanderen afleggen. De ongelijkheid tussen leerlingen nam significant toe, zowel binnen dezelfde school als tussen de scholen. Leerlingen lopen tot een half schooljaar aan leerachterstand op.

“In de analyses gaan we na in welke mate de scores op de toetsen in 2020 anders waren dan in de vijf voorgaande jaren. Na controle voor schoolkenmerken, kenmerken van de leerlingpopulatie in het zesde leerjaar, leraarkenmerken en testscores zoals gemeten op de proeven in het vierde leerjaar, halen de leerlingen die in 2020 deelnamen aan de IDP-proeven gemiddeld lagere testscores in vergelijking met eerdere groepen”, zegt Kristof De Witte, onderwijseconoom aan de KU Leuven. “Samengevat geven de resultaten aan dat de coronacrisis en het sluiten van de scholen leidde tot significante leerverliezen en een substantiële toename van onderwijsongelijkheid.”

“We vermoedden eind vorig schooljaar al dat de coronacrisis de ongelijkheid tussen leerlingen zou uitvergroten”, zegt Lieven Boeve, directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen. “Dit is daar de bevestiging van. Maar de diepgaande analyse leert ons dat de algemene prestaties sterker achteruit zijn gegaan dan de eerste resultaten toonden. Dankzij dit onderzoek kunnen we de gevolgen van de coronacrisis beter inschatten. Laat ons nu samen volop inzetten op het wegwerken van die achterstand.”

Algemene daling in leerprestaties

Door de coronacrisis konden alle Vlaamse leerlingen een aanzienlijk deel van het schooljaar niet naar school. Gemiddeld stelden de onderzoekers een significant leerverlies van 0,25 standaarddeviaties vast. Dit betekent dat als we alle leerlingen volgens hun testscores zouden rangschikken, de leerling die de voorgaande jaren op het 50ste percentiel, en dus in het midden van deze verdeling stond, dit jaar 10 posities lager op de verdeling van 100 leerlingen zou staan.

De achteruitgang wordt geobserveerd in bijna alle leerdomeinen. Wetenschappen & Technologie ging het sterkst achteruit, met een daling van 0,33 standaarddeviaties (13 plaatsen achteruit op de verdeling van 100 leerlingen). Voor Frans daalden de leerprestaties met 0,30 standaarddeviaties (12 plaatsen). Ook Nederlands ging sterk achteruit met 0,29 standaarddeviaties (11 plaatsen). De testscores voor wiskunde daalden met 0,19 standaarddeviaties (7 plaatsen). Voor Mens & Maatschappij verschilden de resultaten niet merkbaar van vorige jaren.

“Deze geobserveerde effecten zijn vrij groot en economisch relevant. Eerdere literatuur gaf aan dat het verhogen van leerprestaties met 0,20 standaarddeviaties leidt tot gemiddeld 2,6% hogere jaarlijkse inkomens, tot 0,86% meer kans op werk, en overeenkomt met ongeveer de helft van wat een leerling op een schooljaar leert. Het effect van de coronacrisis is dus groter dan wat verwacht zou worden op basis van de gemiste schooltijd”, stellen onderzoekers Kristof De Witte en Joana Maldonado.

“Dit bewijst waarom de eerste weken in een schooljaar, zeker dit schooljaar, zo belangrijk zijn”, zegt Machteld Verhelst, pedagogisch directeur van Katholiek Onderwijs Vlaanderen. “Leraren stellen nu vast hoe groot de schade is bij hun eigen leerlingen en gaan niet zomaar over tot de orde van de dag. Door de doorlopende leerlijn van ‘Zin in Leren! Zin in Leven!’, het leerplan voor het katholiek basisonderwijs, kan dat op de lagere school vlotter worden rechtgetrokken. De leerlingen die afstudeerden uit het lager zitten nu in het eerste middelbaar en daar moeten we bijzondere aandacht voor hebben.”

“De resultaten tonen het belang van fysiek onderwijs aan. Onze scholen hebben grote stappen gezet en veel lessen getrokken uit het afstandsonderwijs van vorig schooljaar, maar dat kan dus niet zomaar in de plaats komen van fysiek onderwijs”, zegt Lieven Boeve. “Het opleggen van quarantaine of het verhogen van het pandemieniveau zijn beslissingen die uiterst weloverwogen moeten worden genomen, in het belang van onze leerlingen.”

Verschillen tussen leerlingen worden uitvergroot

Door de coronacrisis neemt de ongelijkheid in de samenleving toe. Het onderwijs ontsnapt daar niet aan. “Doordat de scholen gesloten waren tijdens de COVID-19 crisis, kan de thuissituatie van leerlingen sterker doorwegen in de leerlingprestaties”, zeggen De Witte en Maldonado. “We observeren in 2020 een grotere spreiding in de testscores voor Nederlands en wiskunde dan in de voorgaande jaren. De ongelijkheid steeg in 2020 binnen scholen met 17% voor wiskunde en 20% voor Nederlands. Tussen scholen nam de ongelijkheid toe met 7% voor wiskunde en 18% voor Nederlands.” De ongelijkheid binnen de scholen steeg dus sneller dan die tussen de scholen. Het leerverlies en de toename van ongelijkheid is het grootst in scholen met meer kwetsbare leerlingen en in een stedelijke context. “In meer verstedelijkte gebieden stellen we een sterkere daling van de wiskundescores vast, al is er geen merkbare correlatie voor Nederlands”, zeggen de onderzoekers.

“Door de coronacrisis verloor het onderwijs een deel van haar emanciperende kracht”, stelt Lieven Boeve vast. “Het komt er nu op aan om op klasniveau te identificeren waar de moeilijkheden liggen om extra bij te spijkeren. Dat gebeurt bij voorkeur tijdens de lesuren, om de kwetsbare leerlingen niet nog zwaarder te belasten dan nu al het geval zal zijn. Differentiatie is daarbij het sleutelwoord. Daarbovenop kunnen scholen, als ze dat noodzakelijk achten, ook intekenen op het initiatief van de herfst- en winterscholen.”

“Aangezien het zesde leerjaar net de groep van leerlingen is die het snelste terug (deeltijds) naar school mocht, reeds op het einde van de lageronderwijscarrière zitten, en aangezien de deelnemende scholen aan IDP een iets meer bevoorrechte leerlingpopulatie hebben dan het Vlaams gemiddelde, kunnen we veronderstellen dat dit een conservatieve schatting is van de echte leerverliezen voor alle Vlaamse leerlingen en scholen”, stelt Kristof De Witte.

“Onze pedagogische begeleidingsdienst maakt een prioriteit van het wegwerken van leerachterstand en de toegenomen ongelijkheid”, zegt Machteld Verhelst. “We vangen de vragen van al onze scholen op en ondersteunen ze zowel in het basisonderwijs als het secundair onderwijs met tools en methodieken om goede beginsituatieanalyses te maken, essentiële leerdoelen te selecteren, en differentiatievormen en remediëring uit te werken. Daarvoor ontwikkelden we recent al heel wat materiaal. Scholen zullen een tandje bijsteken om àlle leerlingen mee te krijgen, en kunnen daarvoor op onze hulp rekenen. Daarbij is ook het psychosociaal welzijn van de leerlingen een aandachtspunt.”

Over het onderzoek

De interdiocesane proeven (IDP) zijn de gevalideerde toetsen die leerlingen op het einde van het zesde (en met uitzondering van vorig schooljaar ook het vierde) leerjaar in het katholiek onderwijs maken. Dankzij de resultaten van deze proeven kunnen lagere scholen hun interne kwaliteitsontwikkeling aanscherpen, ondersteund door de pedagogische begeleiding van Katholiek Onderwijs Vlaanderen. Door de resultaten van de voorbije zes jaar met elkaar te vergelijken, konden onderwijseconomen Kristof De Witte en Joana Maldonado de coronaschade opmeten bij de leerlingen. De toetsen van 2019 werden in 2020 opnieuw afgenomen.

Zeer handig: Google helpt je met je uitspraak van Engels

Larry Ferlazzo wist het ook niet, maar ontdekte per ongeluk toen hij een woord in Google intikte gevolgd door pronunciation en een handige tool ontdekte van de zoekmachine die je kan helpen met je uitspraak van Engels:

Door je zoekinstellingen te veranderen naar Engels kun je de tool zelf ook activeren, ontdekte ik zelf. Heb er zelf al wat mee zitten experimenteren en het werkte beter met koptelefoon. Handig is ook de feedback die je krijgt.

Deze video geeft meer uitleg:

Een misschien onverwacht voordeel van al dat swipen: kinderen lijken beter te worden in het herkennen van emoties

In tijden waar het uitzonderlijk vaak gaat over het delen van beelden online, zouden we misschien kunnen vergeten dat we ondertussen al een hele reeks kinderen hebben die geboren zijn na de release van de iPhone in 2007. Verschillende van de claims over deze kinderen en jongeren, als waren het bijvoorbeeld digital natives, bleken fout. Toch zagen we in eerder onderzoek wel bijvoorbeeld een verbetering van de waarnemingssnelheid, dit wel ten koste voor een stuk voor logisch denken.

Een nieuwe studie suggereert een nieuw voordeel dat misschien ingaat tegen de intuïtie van veel mensen – eerlijk, ook tegen de mijne en die van de onderzoekers: kinderen bleken in 2017 beter te zijn in het herkennen van emoties op een foto dan hun leeftijdsgenoten 5 jaar eerder in 2012.

Een dergelijke claim is natuurlijk moeilijk te onderzoeken. Er kunnen op die vijf jaar ook wel meer zaken veranderd zijn, maar de onderzoekers vermoeden dat de kinderen een stuk getraind zijn in net de oefeningen die ze hen voorlegden. De vraag hoe dit zich vertaalt naar de dagelijkse praktijk, is opnieuw moeilijk te beantwoorden.

Abstract van het onderzoek:

Key social learning occurs during early childhood with lasting effects throughout the lifespan. In the past 10 years, ownership of mobile technology grew rapidly, particularly in households with young children; this has dramatically changed the early learning landscape. With the ubiquity of mobile devices, many have questioned their effect on the social and emotional learning of children. To explore one aspect of this question, we conducted a cross-temporal comparison to compare two cohorts of sixth graders, one measured in 2012 and another in 2017. Each group took tests, one with still photographs of faces (diagnostic analysis of nonverbal accuracy 2 or DANVA2) and one with videotaped vignettes (the child and adolescent social perception measure or CASP), designed to measure their ability to accurately identify nonverbal emotional cues. We sought to explore whether changes in the early learning environment of the 2017 cohort, who grew up with mobile phones and tablets, could be related to participants’ ability to read nonverbal emotional cues. We found that sixth-grade students in 2017 performed better than sixth-grade students in 2012 on the DANVA2, but not on the CASP. One possible reason participants improved on the test with still photographs is because mediated communication has become more visual and less text based, and sharing photographs of oneself and others is more common. Accordingly participants may be more accurate at interpreting emotional cues in photographs due to a larger exposure to photographs of faces