Hoe goed is jouw methode of handboek voor begrijpend lezen?

Gisteren stelden de studenten van onze opleiding hun bachelorproeven virtueel voor aan de ruime wereld, en er zitten een pak parels tussen. Op een ervan wil ik concreet ingaan. Lisa Dierckx en Julie Langlois ontworpen een checklist om handboeken Nederlands te bekijken aan de hand van wat we nu weten over goed begrijpend leesonderwijs.

Ze deden een uitgebreide literatuurstudie en lieten hun checklist door verschillende experts uit ons taalgebied nakijken.

Het resultaat is een Testaankoop-waardige tool om als school of leraar de voor- en nadelen van een methode of handboek in te schatten of… om als uitgever je methodes of handboeken te verbeteren.

Meer informatie over de bachelorproef én een mogelijkheid om de checklist te downloaden vind je hier. (Vraag hier downloadcode aan).

Dit is het abstract van de bachelorproef:

Deze bachelorproef bespreekt de kenmerken van een goede, effectieve begrijpend leesdidactiek in de lesmethodes Nederlands van het Vlaamse secundair onderwijs.

In december publiceerde de OESO het recentste PISA-onderzoek met een duidelijke achteruitgang van de leesvaardigheid van de Vlaamse 15-jarigen. Ook de vorige PISA-rondes en de dalende PIRLS-resultaten uit 2016 vertoonden deze negatieve trend. Deze daling inspireerde ons onderzoek om een tool te ontwikkelen om na te gaan hoe lesmethodes Nederlands tegemoetkomen aan de kenmerken van goed leesonderwijs.

Met een effectieve didactiek als doel, brachten we alle kenmerken en criteria in kaart die begrijpend lezen stimuleren op basis van recente onderzoeksliteratuur.

Verder spelen niet alleen de lesmethodes Nederlands, maar ook andere factoren een belangrijke rol bij begrijpend lezen. Om een volledig beeld te geven, onderzochten wij welke methode-onafhankelijke criteria binnen en buiten het onderwijs een invloed uitoefenen op het begrijpend leesproces van leerlingen.

Op basis van dit alles ontwikkelden wij de Checklist Begrijpend Lezen. Dit hanteerbaar instrument maakt het mogelijk om te evalueren in welke mate een methode Nederlands de leesvaardigheid bij de leerlingen stimuleert en/ of hindert. Mede door feedback van Vlaamse en Nederlandse onderwijsexperts konden wij deze checklist nader uitwerken.

Ten slotte besloten wij een Test-Aankoop-Onderzoek te modelleren. Wij selecteerden de lesmethode Impact NU 1. Aan de hand van de checklist gingen we na in welke mate deze lesmethode voldoet aan de eisen van een goede, effectieve begrijpend leesdidactiek.

Via onze checklist wensen wij in de toekomst goed begrijpend leesonderwijs te kunnen ondersteunen en optimaliseren.

De verborgen kost van lesonderbrekingen en wat er aan te doen?

Voor Corona ging een van mijn meest gelezen en gedeelde posts over wat we time on task of leertijd noemen. Al eerder schreef ik ook over het gevaar van onderbrekingen voor leren. Nieuw onderzoek van Kraft & Monti-Nussbaum (2020) bevestigt dit en toont dat er veel meer onderbrekingen zijn in de klas dan je zou vermoeden. Nu de tijd op school zo kostbaar is gebleken, een onderzoek dat extra aandacht verdient.

Kinderen die te laat komen -> onderbreking. Iemand van het secretariaat die langskomt -> onderbreking,… Maar belangrijker: de onderbreking van het leren duurt veel langer dan de tijd dat er bijvoorbeeld iets door een intercom gezegd wordt. De moeite die de leraar en leerlingen hebben om terug te draad op te nemen is er ook nog:

Maar je kan er ook iets aan doen, vat Kraft samen voor ASCD:

One encouraging finding from our study was that frequent interruptions aren’t a necessary feature of schooling. Interruptions occurred much less frequently in some schools than others, and schools have direct control over many of the most common types of interruptions. Some schools used daily assemblies and advisory periods as alternative ways to make announcements and deliver information to individual students. Administrators should consider cutting the cord of the school intercom system or only using it at a scheduled point in the day. Distracting hundreds of students to call one to the front office is educational malpractice.

Schools should also reduce classroom visits and calls to classroom phones by shifting all non-urgent communication with teachers to email or text messages. Establishing clear, schoolwide norms about when and for what purposes intercom announcements, phone calls, and classroom visits are acceptable could empower teachers to deflect these interruptions by quickly saying no to requests. Teachers might also designate a student to answer the classroom phone and place signs on their doors requesting that visitors leave a note rather than knock or pop in.

Limiting the interruptions caused by students who enter the classroom late is a thornier problem. For some school districts, student attendance is less of a concern, but for districts like Providence, it remains a major challenge. Although schools have less control over student attendance and punctuality than they do over other types of external interruptions, there are steps they can take to bolster attendance. Research suggests that more frequent communication with parents, partnering with community mentors, strengthening student-teacher relationships, and establishing regular classroom routines for late-arriving students can make a big difference (Gottfried & Hunt, 2019).

Several studies have found that sending personalized letters to parents updating them about their child’s attendance records, emphasizing parental efficacy, and highlighting the negative incremental effects of missing school can increase attendance (Robinson et al., 2018; Rogers & Feller, 2018). Teachers’ efforts to build strong relationships with their students can motivate students to attend class regularly and enter without disrupting instruction when they are late. Systems as simple as having a tray with all lesson materials available so late arrivals can easily gather materials or designating one responsible student to quietly explain to a late student what the class is doing can help latecomers more seamlessly engage with the lesson. In some schools, teachers’ aides accompany tardy students to their classes and help them get oriented to the lesson.

Abstract van het onderzoek:

Narrative accounts of classroom instruction suggest that external interruptions, such as intercom announcements and visits from staff, are a regular occurrence in U.S. public schools. We study the frequency, nature, and duration of external interruptions in the Providence Public School District (PPSD) using original data from a district-wide survey and classroom observations. We estimate that a typical classroom in PPSD is interrupted over 2,000 times per year, and that these interruptions and the disruptions they cause result in the loss of between 10 to 20 days of instructional time. Administrators appear to systematically underestimate the frequency and negative consequences of these interruptions. We propose several organizational approaches schools might adopt to reduce external interruptions to classroom instruction.

De herontdekking van contact, mijn stuk voor De Grote Vragen

Ik kreeg de vraag of ik een stuk wou schrijven voor De Grote Vragen over het leven na Corona, en specifiek over hoe werk en studie zal/kan veranderen. Dit werd het resultaat:

Eerst en vooral: ik kan de toekomst niet voorspellen en veel voorspellingen over de wereld vertellen vaker iets over de persoon die de tekst schrijft dan over de toekomst. Dat merkte ik zelf zeker ook bij voorspellingen over hoe de wereld al dan niet zal veranderen na de coronacrisis, wanneer dat ook mag zijn.

Dus toen ik de vraag kreeg om na te denken over of de toekomstige leerlingen, studenten en werknemers al dan niet liever op afstand studeren of werken, was mijn spontane antwoord ‘weet ik veel’ om daarna mij af te vragen of dit antwoord wel klopte.

Want het is namelijk niet zo dat we over deze vragen helemaal niks weten. Laat ik het concreet maken. Het ene na het andere onderzoek heeft de voorbije jaren aangetoond dat de populaire kantoortuinen gewoon funest zijn voor de concentratie en de productiviteit. Nu deze ook nog eens gevaarlijk bij een pandemie blijken, is het te hopen dat deze werkoorden van verderf hun doodsteek krijgen.

Lees hier verder.

Over evalueren en enkel de goede punten laten meetellen.

Vandaag staat een stuk in De Standaard en Het Nieuwsblad over evalueren en kreeg er deze ochtend al een vraag over van een professor emeritus die ik zeer hoog waardeer.

Ik deel ook even mijn antwoord hier:

Er ontbreekt een belangrijk deel van de redenering in het artikel die gelukkig wel via andere kanalen zo gecommuniceerd werd naar scholen:
  • Je kan elementen uit de lockdown periode enkel ten goede gebruiken, maar…
  • Je moet de andere kinderen ook de kans geven te tonen wat ze kunnen als je niet genoeg materiaal hebt om goed en fair te kunnen oordelen.
Dit was vooral een redenering om scholen hun beperkte tijd zo optimaal mogelijk te laten gebruiken:
  • Weet je dat leerlingen hun doelen bereikt hebben, verlies geen tijd met nog extra evaluaties.
  • Weet je dat sommige leerlingen hun doelen bereikt hebben, je hebt geen zicht op anderen: evalueer gericht.
  • Heb je geen zicht of de meerderheid de doelen bereikt hebben: hiervoor kunnen toetsen of examens zeker een efficiënt middel zijn, naast andere vormen van evaluatie.

Dit sluit ook mooi aan bij de uitleg die Dominique Sluijsmans hier geeft over (formatief) evalueren tijdens Corona-tijden: