Ook ‘goede’ representatie van verkrachting creëert verkeerde beelden (Linda Duits)

Deze post verscheen eerst op dieponderzoek.nl.

Het bestrijden van seksueel geweld staat hoog op de agenda van hedendaagse feministen. Er is veel aandacht voor wat ‘verkrachtingscultuur’ genoemd wordt, een term die is overgenomen van radicaalfeministen uit de jaren 70 (zie hier voor bezwaren bij het gebruik van dit woord). Die aandacht bestaat logischerwijs ook in de media. Zo werd de film Promising Young Woman, waarin een vrouw wraak neemt voor een verkrachting, genomineerd voor diverse Oscars. In een recent artikel [abstract] analyseert communicatiewetenschapper Emily Ryalls twee series over deze problematiek: 13 Reasons Why en Sweet/Vicious.

Beide series gaan over aanranding en seksueel lastigvallen. De focus ligt niet bij het individu, maar bij de cultuur (seksuele grensoverschrijding is onderdeel van het dagelijks leven) en bij instituties (hoe moeilijk het is aangifte te doen of een klacht in te dienen op school). In de wereld van deze series viert verkrachting hoogtij. Zowel 13 Reasons Why als Sweet/Vicious zoeken de oplossing bij affirmative consent: je partner moet haar ja duidelijk maken, anders mag er geen seks plaatsvinden. Verkrachting is dan een gebrek aan consent, in plaats van doorgaan ook al weigert of protesteert de ander.

In de verhalen worden de slachtoffers geconfronteerd met onwelwillende volwassenen, die de schuld bij henzelf leggen of andere verkrachtingsmythes aanhalen. Ze worden neergezet als ouderwets, wat de suggestie wekt van een toekomst waarin dit niet meer gaat gebeuren – zodra we naar zo’n ja=ja-model gaan.

Kritiek
De series zijn een hele vooruitgang met de eerdere representatie van verkrachting, waar daders vieze en weerzinwekkende mannen waren. Toch is Ryalls kritisch op deze nieuwe manier van representeren. Terwijl enerzijds het ja=ja-model gepromoot wordt, wordt anderzijds het idee in stand gehouden dat je niet geloofd gaat worden. Volwassenen zijn de slechteriken van wie je geen hulp hoeft te verwachten.

Bovendien wordt er in de series een tegenstelling gecreëerd tussen slechte want verkrachtende gasten, en goede mannen die wel consent zoeken. De laatsten zijn vaak wit. In 13 Reasons Why komen jongens op een school van soms slecht tot altijd slecht. ‘Kleine’ overtredingen, zoals iemand betasten, worden daarmee geëxcuseerd, zeker als de mannen achteraf spijt betonen. Good guys zijn de mannen die vrouwen beschermen, ook als dat betekent dat ze altijd om deze meisjes heen hangen (wat je kunt zien als stalking). Tegelijkertijd zeggen slachtoffers, zonder uitzondering meisjes, niet altijd wat ze bedoelen, waardoor volgens Ryalls het idee ontstaat dat meisjes en alleen meisjes gemengde signalen geven.

‘Goede’ representatie
Ryalls concludeert dat in deze series het zoeken van affirmative consent “the marker of honorable masculinity” wordt, van goede mannelijkheid.

“In so doing, they regressively rely on myths of rapists as repugnant and evil characters easily recognizable as the opposite of “good” guys. While progressively insisting that a girl need not say “no” in order to not be raped, both shows situate girls as not knowing what is best for them, and, in some cases, that taking a girl at her world puts her in danger. Thus, [13 Reasons Why and Sweet/Vicious] contribute to rape culture by situating rape as inevitable and elevating good guys, as opposed to structural change, as the saviors of girls” (p. 11).

Dat zijn pittige woorden, die direct de vraag oproepen hoe je dit dan wel ‘goed’ representeert. Populaire cultuur is zowel een afspiegeling van de werkelijkheid als normzettend voor die werkelijkheid. Die werkelijkheid is diffuus, wat zou vragen om veel verschillende verhalen over deze problematiek. Tegelijkertijd zorgt dat weer voor het onterechte beeld dat verkrachting alomtegenwoordig is en daders overal – wat ook weer een verkeerd beeld is.

We weten niet hoe kijkers betekenis geven aan deze series: welke boodschappen nemen ze over, welke wijzen af? Dit onderzoek wijst ons erop hoe voorzichtig we moeten zijn met verwachtingen van ‘goede’ representatie: betere representatie leidt niet automatisch tot een betere wereld, daarvoor is meer nodig.

Ik wil een wereld waarin hulpverleners zitten te kaarten

Beeld je in: je huis staat in brand. Je belt de brandweer en je krijgt te horen dat ze misschien binnen een half jaar kunnen komen. Hoe zou je reageren?

Of beeld je in: een van je gezinsleden wordt ernstig ziek en er is een spoedoperatie nodig. Spijtig genoeg zal die voor binnen anderhalf jaar zijn. Dit tweede voorbeeld is een van de redenen waarom we de voorbije 15 maanden onder soms loodzware coronaregels hebben geleefd. Naast het voorkomen van besmettingen, zieken en doden door het virus, was ‘flatten the curve’ lang de boodschap om zo er voor te zorgen dat onze gezondheidszorg niet zou instorten.

Maar… als het over crisisopvang en zorg gaat voor kinderen en jongeren dan zijn er vaak wel degelijke lange wachtlijsten. Dan word je als vader wel soms noodgedwongen wandelen gestuurd terwijl je vreest dat je dochter zelfmoord zal plegen. Dat was zo 12 jaar geleden, dat is nu nog steeds zo en er zijn genoeg aanwijzingen dat het wellicht nog erger werd door de huidige coronacrisis. Frank Vandenbroucke heeft recent wel 20 miljoen euro vrijgemaakt voor extra bedden en zorg, maar dit is wellicht een druppel op een hete plaat.

Ik wil een wereld waarin mensen die in de jeugdzorg zitten, af en toe kunnen zitten te kaarten. Ik overdrijf misschien, maar we hebben gewoon nood aan overcapaciteit. Waarom? Zie het als een verzekering. Dat is ook een investering die ogenschijnlijk weinig oplevert, tot er iets gebeurt. En wellicht zullen ze niet zitten kaarten, maar zullen ze zichzelf net als de brandweer bijscholen op het moment dat er even geen acute situatie is. En trouwens, de kans dat we ooit in zo luxe-situatie zullen terechtkomen, is spijtig genoeg echt wel klein. Broodnodige preventie kan veel, maar zal nooit volkomen voorkomen dat er iets misgaat.

De voorbije jaren heb ik verschillende telefoons of mails gekregen van hopeloze ouders die via mij dachten hulp te vinden, terwijl ik professioneel minder met de sector te maken heb. Ik zag miserie bij studenten, ik ken verschillende mensen die in de jeugdzorg werken. De verhalen die ik hoor zijn een ontwikkeld land te vaak onwaardig.

De voorbije steunde ik zelf al verschillende keren projecten zoals Tejo, die op hun manier mee de nood trachten te lenigen. Doe dit gerust ook, alstublieft. Maar meer nog: beste politici: zorg er voor dat binnen niet afzienbare tijd er genoeg hulp is, of nog liever te veel.

Deze mooie opvoedingstip hoorde ik gisteren op de radio

Net zoals veel mensen in ons land ben ik zwaar onder de indruk van wat met het veertienjarige meisje uit Gavere overkwam. Gisteren was dit ook de aanleiding op Radio 1 om Liesbet Stevens te interviewen. In dit interview kwam een zeer mooie opvoedingstip langs die ik graag hier ook deel. Lees even mee:

Het is het soort nieuws dat je niet over je eigen kind wil horen, maar waarvan je volgens Stevens alleen maar kan hopen dat ze het je vertellen als het hen overkomt: “Het is ontzettend belangrijk dat je als ouder(s) een open cultuur creëert, waarin het normaal is om te praten over seks. Ook wanneer ze iets fout hebben gedaan, en misschien wel dader in plaats van slachtoffer van seksueel geweld zijn, moeten ze weten dat ze bij jou terechtkunnen. Zelf gaf ik bijvoorbeeld aan mijn kinderen mee dat een fijn geheim – eentje waar ze gelukkig van worden – oké was, maar dat ze geen geheimen mochten hebben die hen of anderen verdrietig maakten.”

TikTok aangeklaagd voor miljarden over misbruik data over kinderen

De BBC bericht dat de voormalige Britse kinderrechtencommissaris Anne Longfield TikTok voor de rechtbank brengt over hoe de app omgaat met data van en over kinderen. Ze doet dit in naam van alle Britse en Europese kinderen die de app sinds 2018 gebruiken.

De klacht stelt dat de app zeer veel persoonlijke data van kinderen verzamelt zonder daar transparant over te zijn. Het gaat dan over telefoonnummer, exacte lokatie, biometrische informatie,… Dit alles ook zonder dat kinderen of hun ouders weten wat met die data gebeurt.

Terwijl TikTok in een reactie claimt dat de klacht ongegrond is, werd de Chinese firma achter de app wel degelijk al eerder veroordeeld in Zuid-Korea over hoe Musical.ly met de data van kinderen omging en ook de Britse autoriteiten gaven het bedrijf al een boete hiervoor.

Welk coronavaccin is het beste? (Universiteit van Vlaanderen)

Over dit online college:

Astrazeneca, Pfizer/bioNtech, Moderna,… Er zijn gelukkig al verschillende coronavaccins op de markt om de pandemie te bestrijden. Maar werken die allemaal op dezelfde manier? En welk vaccin is het beste? Prof. dr. Corinne Vandermeulen (KU Leuven) is vaccinoloog en helpt hier enkele vaccinatiemythes de wereld uit.

Er komt een Instagram for Kids (en voor Linda Duits is dat slecht nieuws)

Deze post verscheen eerst op dieponderzoek.nl.

Instagram is 13+, wat betekent dat eigenaar Facebook een deel van de jongere demografie mist als gebruiker. Buzzfeed maakte deze maand bekend dat Instagram nu werkt aan een speciale ‘veilige’ variant voor kinderen. Veilig tussen aanhalingstekens, want het is niet voor niets dat jonge kinderen nu niet op deze sociale netwerken mogen.

Voor de makers van Instagram betekent veilig voor kinderen dat de mogelijkheid voor contact tussen kinderen en volwassenen beperkt is. Op deze kinderapp zou het “lastiger” zijn voor volwassenen om kinderen te vinden en te volgen, en zou er een “begrenzing” zitten aan de berichten tussen volwassenen en kinderen die elkaar niet volgen.

De aankondiging is zorgelijk, omdat het Instagram nu al niet lukt veilig te zijn voor de tieners die er wel op mogen. Er is veel kritiek omdat de app te weinig zou doen tegen pesten en kinderlokkers. Deze maand verscheen er daarom een blogpost van Instagram over hun “ongoing efforts keep our youngest community members safe”. Er is geen reden om aan te nemen dat Instagram for Kids dit wel goed zou kunnen.

Los van die evidente zorgen, is er het verdienmodel. Instagram is een app die gebruikers gratis kunnen gebruiken zodat de makers geld kunnen verdienen met hun data. Buzzfeed citeert Priya Kumar die promoveert op de effecten van sociale media op gezinnen:

“From a privacy perspective, you’re just legitimizing children’s interactions being monetized in the same way that all of the adults using these platforms are.”

We hebben in Nederland duidelijke afspraken over reclame gericht op kinderen op televisie en we worstelen nog met het reguleren van sociale netwerken waar jonge gebruikers bedolven worden onder de spon. Die zal er ook op Instagram for Kids zijn, en net als de ‘reguliere’ Instagram zal de app de data van haar gebruikers doorverkopen aan derden.

Daarbovenop komen nog zorgen over de effecten. Bureau Jeugd & Media schrijft over vloggende kleuters:

“We hebben nog geen idee wat het betekent als kinderen vanaf de wieg opgroeien met het idee dat het normaal is om steeds voor iedereen te kijk te staan. We zullen het zien.”

Op alle vlakken slecht nieuws dus.