Deze ochtend kwam ik dit bericht tegen op Twitter. Omdat de persoon die het deelde niet Éléonore heet, ga ik ervan uit dat ze het niet zelf schreef. Dus ik ging op zoek. Noem het een afwijking. Ik vond hetzelfde bericht een paar keer, oa op Facebook, maar ook een gelijkaardig bericht van een zekere Claire op Instagram:
Wat kan onderwijs leren uit het nieuwe Apestaartjaren onderzoek?
20 jaar bestaat nu al het Apestaartjarenonderzoek! De tweejaarlijkse studie is ondertussen uitgegroeid tot zowat dé referentie over mediagebruik van jongeren in Vlaanderen. De belangrijkste bevindingen komen in de media vandaag ongetwijfeld aan bod, maar ik wil even kijken wat relevant is specifiek voor het onderwijs. Wat zijn bijvoorbeeld de gevolgen van het smartphoneverbod en AI?
Wat kunnen scholen effectief doen tegen haatspraak?
Haatspraak is al langer dan vandaag ook een onderwijsprobleem geworden. Niet alleen online, maar ook op school krijgen leerlingen ermee te maken. Ze horen racistische opmerkingen, seksistische memes, homofobe grappen of vernederende commentaren over religie, afkomst of gender. Dat laatste bleek ook nog deze week met het onderzoek van de VRT. En hoewel scholen vaak de plek zijn waar zulke spanningen zichtbaar worden, zijn ze tegelijk ook een van de weinige plaatsen waar je er systematisch iets aan kan doen.
Een nieuwe systematische review van Kansok-Dusche en collega’s bracht 27 schoolprogramma’s rond haatspeech in kaart en onderzocht welke kenmerken kwaliteitsvol en potentieel effectief lijken. Wat interessant is aan deze review, is dat de onderzoekers niet alleen naar wetenschappelijke criteria keken, maar ook expliciet leraren en leerlingen bevroegen over wat volgens hen werkt in de praktijk.
Woord van de dag: Frankencitations
Ook ik kreeg al mails over artikels of papers die ik zogezegd geschreven heb, maar die simpelweg niet bestaan. Het is een fenomeen die onderzoekers steeds vaker mee te maken krijgen door AI-systemen die overtuigend klinkende, maar verzonnen referenties produceren. Via Inside Higher Ed ontdekte ik dat deze ondertussen een naam hebben: Frankencitations. Dit zij citaten die samengesteld lijken uit bestaande auteurs, halve titels, echte journals en compleet fictieve details.
Maar eerlijk? Dit is volgens mij niet alleen een AI-probleem.
Een van de redenen waarom ik naar de PISA-resultaten in september uitkijk: wat was COVID-effect en wat niet?
Later dit jaar verschijnen opnieuw de PISA-resultaten. Voor de eerste keer in de tweede week van september in plaats van in december. Dit is niet de meest gelukkige timing, als je het mij vraagt, Zoals altijd zullen de meeste discussies gaan over de leerprestaties. Wiskunde. Lezen. Wetenschappen. Ranglijsten. Achteruitgang. Dat laatste hopelijk niet. Wellicht krijgen we wel een nieuwe golf aan opiniestukken.
Ik ben zelf ook benieuwd, natuurlijk. Een van de dingen waar ik zelf zeker nieuwsgieriger naar ben, zijn niet enkel de cognitieve scores die wie weet een kentering kunnen tonen (al vermoed ik dat het nog veel te vroeg is om effect van beleid van de laatste 2 leglislaturen te merken, laat staan van het huidige beleid. Maar ik wil vooral ook weten hoe de evolutie zijn van de welzijnsgegevens. Want ook dat wordt in PISA – weliswaar op een beperkte manier – gemeten.
Kijken leerkrachten anders naar jongens en meisjes? Het blijkt complexer dan je denkt
Momenteel zijn Paul, Casper en ikzelf de laatste hand aan het leggen aan de update van het eerste mytheboek. Maar afronden is pittig omdat er natuurlijk steeds nieuwe onderzoeken blijven verschijnen. Zo ook deze nieuwe studie die over genderbias bij leerkrachten gaat. De onderzoekers gebruikten data uit de Franse ELFE-cohortstudie en volgden meer dan 7.000 kinderen van de kleuterklas tot het vierde leerjaar. In totaal ging het om meer dan 23.000 observaties. Ze bekeken hoe leerkrachten het niveau van leerlingen inschatten in taal en wiskunde, en vergeleken dat met objectieve prestatietests. Daarnaast namen ze ook externaliserend gedrag van de leerlingen mee, denk dan aan impulsiviteit, druk gedrag, moeite met concentratie, enzovoort.
Een infographic over constructivisme die af en toe de bal misslaat
Via LinkedIn vond ik deze infografiek. Interessanter dan het constructivisme zelf aan te vallen, lijkt het me om even te kijken naar wat deze afbeelding eigenlijk over constructivisme vertelt.
Salman Khan over AI in onderwijs, 2 jaar later
In 2023 klonk Salman Khan alsof hij de toekomst had gezien. In een veelbekeken TED-talk en interviews rond de lancering van GPT-4 beschreef hij AI als misschien wel de grootste doorbraak in het onderwijs sinds lange tijd. Een persoonlijke tutor voor elke leerling. Een systeem dat niet zomaar antwoorden gaf, maar leerlingen begeleidde via vragen, hints en “productive struggle”. Hij verwees zelfs expliciet naar Benjamin Blooms beroemde “2 sigma problem”: het idee dat individuele tutoring veel betere leerresultaten oplevert dan klassikaal onderwijs. Misschien kon AI dat eindelijk schaalbaar maken.
Twee jaar later leest een uitgebreid New York Times-artikel over Khanmigo, het project dat hij met OpenAI aanvatte, opvallend anders. Veel minder revolutionair… Mensen kwamen tussen droom en daad.
Wat blijft er over wanneer AI wegvalt?
“Je brein begint al na tien minuten AI-gebruik weg te rotten”, kopte Vice deze week. Ook elders verschenen vergelijkbare interpretaties van een nieuwe preprint over AI-gebruik en cognitieve prestaties. Toen ik het onderzoek besprak bij Nieuwe Feiten probeerde ik het onderzoek correcter weer te geven.
De studie zelf is nochtans interessanter dan de headlines doen vermoeden. Onderzoekers van onder andere Carnegie Mellon, Oxford en MIT onderzochten in een reeks gerandomiseerde experimenten wat er gebeurt wanneer mensen korte tijd met AI werken en daarna opnieuw zonder AI moeten functioneren. In totaal namen 1.222 deelnemers deel aan experimenten rond het oplossen van breuken en leesbegrip. De opzet was relatief eenvoudig: sommige deelnemers kregen toegang tot GPT-5 tijdens het oefenen, anderen niet. Daarna moest iedereen vergelijkbare taken zelfstandig oplossen, zonder AI.
Lectuur op zaterdag: testosteron en (geen) risico’s, fake prijs, Big Mac en de wereld, AI en dommer worden, en wachten op een pakketje…
De weekendbijlage bij deze blog: