Zomerslaap…

Elk jaar vraag ik me af of ik deze blog even ga stopzetten of niet tijdens de zomer. Ik blijf meestal sowieso literatuur doornemen, waarom zou ik dan niet bloggen. Maar… om de zoveel jaar wil ik echt wat bijrusten. Dit jaar is er zo eentje.

Deze blog gaat dus in zomerslaap tot eind juli. Behalve als ik me op een dag echt niet kan inhouden wegens te interessant of te relevant nieuws, tot binnen een maand!

Klein berichtje uit de zomerslaap… 2 takken van de pedagogiek die vaak over het hoofd gezien worden

Mijn blog is in zomerslaap, zelf wel nog aan het werk al is het aan een iets rustiger tempo. Ietsje meer tijd ook om me terug te laten verzinken in wetenschappelijke literatuur voor mijn plezier (ja, dat kan). De voorbije dagen merkte ik dat er weer een hele discussie pedagogiek versus onderwijskunde opleefde op sociale media. Los van de vraag of er zoveel tegenstelling hoeft te zijn, viel me ook op dat pedagogiek herleid lijkt te worden tot een welbepaalde invulling van een welbepaald deel van het veel ruimere veld van de pedagogiek. Of nog beter herleid tot een welbepaalde invulling vaan een welbepaald deel van de onderwijspedagogiek, want bijvoorbeeld gezinspedagogiek wordt al te vaak helemaal vergeten. Het lijkt me dus een tegenstelling tussen ‘een’ onderwijspedagogiek versus onderwijskunde.

Ondertussen verdiep ik me in een ander deel van de pedagogiek die vaak over het hoofd gezien wordt, namelijk de historische pedagogiek. Bij de afscheidsviering van professor Marc Depaepe had ik verschillende boeken genoteerd én besteld om me deze zomer in te verdiepen. Even bij de KU Leuven leentjebuur gaan spelen voor een omschrijving:

In het Centrum voor Historische Pedagogiek staat de historische studie van opvoeding, onderwijs en vorming centraal. Uitgaande van de vooronderstelling dat pedagogische processen en inzichten nooit zomaar uit de lucht komen vallen, wordt de ontstaansgeschiedenis en de verspreiding van onder meer educatieve concepten, onderwijsprogramma’s en pedagogische theorieën bestudeerd. Daarbij wordt gebruik gemaakt van uiteenlopend bronnenmateriaal zoals historische afbeeldingen, archiefstukken, interviews, oude filmfragmenten, schoolboeken en handgeschreven briefwisseling. Naast het bestuderen en beschrijven van het pedagogische verleden wordt er ook expliciet aandacht besteed aan een kritische reflectie over de manier waarop dat verleden beschreven kan worden en de relevantie hiervan voor toekomstige pedagogen. Door studenten aandachtig te maken voor de geschiedenis van pedagogische concepten en praktijken en hen te laten reflecteren over de manier waarop deze geschiedenissen beschreven kunnen worden, wil het Centrum voor Historische Pedagogiek studenten en collega-onderzoekers laten stilstaan bij de taal die vandaag in de pedagogische praktijk en het pedagogische onderzoek gebruikt wordt.

Zo is de beschrijving van de trip die de Belgische Dewey, Ovide Decroly samen met zijn collega Buysse maakte naar de VS zeer leerzaam. Ik herontdekte hoe de huidige strijd zijn roots lijkt te hebben in de tegenstelling tussen Dewey en Thorndike, waarbij Lagerman stelt dat Thorndike won.

Een andere tak van pedagogiek die soms over het hoofd gezien wordt, zal minder aan bod komen in mijn komende vakantieweken, namelijk de comparatieve of vergelijkende pedagogiek. Nochtans is deze tak ook ongemeen boeiend, maar je moet nu eenmaal keuzes maken en het is iets dat ik in feite al voortdurend opvolg. Voor een duiding van het vakgebied, ga ik bij de collega’s van Universiteit Gent even te leen:

Dit opleidingsonderdeel beoogt de studenten inzicht te verschaffen in diverse internationale onderwijssystemen en internationale ontwikkelingen in onderwijs waardoor zij kritisch kunnen reflecteren over actuele pedagogische en onderwijskundige processen.

Onderwijssystemen vergelijken wordt vandaag spijtig genoeg vaak verengd tot PISA en soms PIRLS en co, maar het is veel ruimer en complexer en het hielp en helpt me om net beter die onderzoeken te begrijpen.

Ik snap dat beide takken van pedagogiek minder aantrekkelijk kunnen lijken voor de dagelijkse klaspraktijk. Toch helpen de inzichten en technieken uit beide takken me heel erg bij het nadenken over onderwijs en pedagogiek en vormen ze een grote basis voor ons werk bij de mytheboeken. Oh, en ze helpen ook relativeren. Dat ook.

Lectuur op zaterdag: een dode huisrobot, ik heb je hartslag wel herkend en zorgen hoge hakken voor mentale problemen?

De weekendbijlage bij deze blog:

Tot slot. Zag gisteren een zalig concert in de AB van Paul Heaton en Jacqui Abbott. Vandaag spelen ze in Paradiso. Mis het niet:

Over speekseltests en drugspreventie op school

DUURZAAM ONDERWIJS

De examenperiode was nog maar net afgelopen of er werd al een nieuwe test aangekondigd: de speekseltest. Die kan vanaf volgend schooljaar in Brasschaatse scholen worden afgenomen van leerlingen van wie het schoolteam vermoedt dat ze richting drugsverslaving gaan. De aankondiging van de speekseltest maakte meteen veel tongen los, uiteraard ook op de sociale media. Maar wat zegt het wetenschappelijk onderzoek over de effecten van deze praktijk?

Het beschikbare onderzoek (vooral gebaseerd op schoolpraktijken in de Verenigde Staten) geeft aan dat dit soort van screenings geen positief effect heeft op het gebruik van drugs door jongeren. In een recente reviewpaper van het Europees WaarnemingsCentrum voor Drugs en Drugsverslaving (2017) klinkt die conclusie als volgt:

“Although different with regard to study design and the type of testing offered, all of the studies show that testing has little or no effect on drug use. In addition, the invasiveness of the testing procedure…

View original post 478 woorden meer

Mijn studenten vandaag in de media over mogelijke gevolgen van eindtermen basisgeletterdheid

Marlies Tuttens en Sarah Sap, beide studenten aan de Arteveldehogeschool, werkten het voorbije jaar onder mijn begeleiding aan een bachelorproef over de nieuwe eindtermen basisgeletterdheid die op 1 september ingevoerd worden. Hiervoor deden ze zowel een kritische analyse van de eigenlijke eindtermen, als ook verschillende interviews met betrokken actoren uit politiek, onderwijsbeleid en onderzoek.

Hun werk leidde al tot een artikel in Impuls wat op de blog van het tijdschrift als volgt werd samengevat:

Eindtermen basisgeletterdheid: vier mogelijke scenario’s. Hoe zal de eerste graad met de nieuwe eindtermen basisgeletterdheid omgaan? Sarah Sap en Marlies Tuttens

Ik denk dat velen onder ons geïnteresseerd zijn hoe de eerste graad met de nieuwe eindtermen basisgeletterdheid zal omgaan. Sarah Sap en Marlies Tuttens maakten een kritische analyse in Eindtermen basisgeletterdheid: vier mogeljke scenario’s van de mogelijke valkuilen van die nieuwe eindtermen. De invoering van de eindtermen basisgeletterdheid heeft al tot controverse geleid. De overheid hoopt dat zoveel mogelijk leerlingen op individueel niveau die eindtermen halen. Maar een 100%-beheersing kan je toch onmogelijk garanderen, rekening houden met grote heterogeniteit van leerlingen en klasgroepen. Hoe zullen we kijken naar scholen waarvan een groot deel van de leerlingen de eindtermen basisgeletterdheid niet zullen halen? En als ze die eindtermen niet halen, mogen ze dan niet over naar de tweede graad? Moeten ze dan overzitten? De auteurs bespreken vier mogelijke scenario’s.

Nu staan mijn studenten ook in De Morgen en Het Laatste Nieuws met hun werk. Marlies en Sarah spreken zich in hun werk niet uit voor of tegen de eindtermen basisgeletterdheid, maar bekijken op basis van hun gesprekken en analyses wat de gevolgen kunnen zijn. Zoals ik aangeef in De Morgen als reactie: iets om in de gaten te houden de komende tijd.

Leraren en directies en levenslang leren (TALIS-presentatie)

Vandaag kondigt het Vlaamse katholieke onderwijs maatregelen aan om jonge leerkrachten aan boord te houden, mooi! Dit sluit mooi aan bij de bevindingen die vorige week uit TALIS kwamen. Nu blijkt er nog een presentatie verschenen te zijn over het OESO-rapport, en wel over de continue professionalisering van zowel leraren als directies:

Wat kan je deze week verwachten?

Het is de laatste week van het schooljaar, dus… er zijn een paar klassieke thema’s die de komende dagen zullen terugkomen:

  • “Waarom zit mijn kind nu al thuis”-tweets en verhalen. (antwoord: deliberaties nemen tijd in).
  • Luxeverzuim (Mijn kinderen hadden toch al bijna geen les, als populaire verklaring).
  • Hoera, goede punten (of niet) op sociale media.
  • Berichten in de media over hoe je al dan niet met goede punten omgaat (ook op sociale media).
  • Cadeautjes voor de juf en meester, misschien zelfs hier en daar een artikel over hoe leraren hier zelf over denken.
  • Links of rechts tips over hoe je met kinderen in een lange zomervakantie kan omgaan (al verschenen die de voorbije weken al behoorlijk vaak).

Maar… het is ook de zomer voor de start van het gemoderniseerde secundair onderwijs, nieuwe eindtermen en wie weet, hebben we op 2 september een nieuwe (of hernieuwde) minister van onderwijs.

Nu, de kans dat het de komende week vooral over de hitte zal gaan, is ook behoorlijk groot…