Het bewustzijnsonderzoek wordt… zelfbewust

Geplaatst op door

In een vorige blogpost schreef ik dat bewustzijn geen geheim genootschap is. Geen Da Vinci Code, geen Dan Brown, geen verborgen sleutel die plots alles verklaart. Bewustzijnsonderzoek is vandaag vooral: veel theorieën, veel data, en opvallend weinig echt beslissende experimenten. Interessant, maar ook rommelig.

Toeval of niet (voor de kenners, pun intended): net nu verschijnt er een groot overzichtsartikel van Axel Cleeremans, Liad Mudrik en Anil Seth met een veelzeggende titel: Where are we, where are we going, and what if we get there? Vrij vertaald: waar staan we, waar gaan we naartoe, en wat gebeurt er als we het ooit echt begrijpen?

Lees verder →

Edtech: veel winst voor bedrijven, weinig voor leren?

Geplaatst op door

Dit artikel uit The Economist over de effectiviteit van onderwijstechnologie slingert al een tijdje rond in mijn openstaande tabs. Niet omdat het zo sensationeel is, maar omdat het iets verwoordt wat al langer in de lucht lijkt te hangen. De titel alleen al is provocerend: Edtech is profitable. It is also mostly useless. Vrij vertaald: onderwijstechnologie levert veel winst op voor bedrijven, maar weinig leren.

Dat klinkt scherp. Misschien te scherp zoals je zal merken in dit stuk waar ik de voorbije twee weken af en toe aan schreef. Maar het dwingt wel tot een vraag die we al te lang ontwijken: wat heeft al die technologie in de klas ons eigenlijk opgeleverd? Niet in dashboards, licenties of marketingfolders, maar in echte leerwinst.

Lees verder →

Wat voor feedback maakt van kinderen echte lezers? (en waarom we het vaak anders doen)

Geplaatst op door

Een kind leest hardop voor in de klas. Het struikelt over een woord. De leerkracht onderbreekt: “Nee, kijk nog eens. Dat is niet juist.” Het kind herhaalt het woord, deze keer correct. Volgende zin. Volgend foutje. Volgende correctie. Dat beeld is zo herkenbaar dat het bijna vanzelfsprekend lijkt: feedback bij lezen gaat over fouten verbeteren.

Maar wat als feedback niet alleen zegt of iets juist of fout is, maar ook mee bepaalt wat voor lezer een kind mag zijn?

Lees verder →

Dit was het onderwijsnieuws… Rinke en ik kijken terug op januari 2026: graadsklassen, evidence-informed versus effectief, een kleine rant, klasmanagement en meer!

Geplaatst op door

#228 | Het Onderwijsnieuws - Januari 2026Een maand is terug voorbij, dus hoog tijd voor het onderwijsnieuws!

In deze aflevering van Het Onderwijsnieuws duiken Rinke Vanhoeck en ik opnieuw in het meest opvallende en relevante onderwijsnieuws van de afgelopen maand.
Wat passeert de revue?

https://dekrijtlijnen.transistor.fm/episodes/21iii-het-onderwijsnieuws-januari-2026

 

Hartverwarmend pleidooi van Gustaph voor waardering voor het beroep van leerkracht!

Geplaatst op door

Gustaph was te gast bij de ochtendshow van Peter Van de Veire.

“Als je niet in het onderwijs staat, weet je niet wat het is. Dus begin met respect te tonen voor dat beroep, want het is zo essentieel.”

Een hart onder de riem voor iedereen in het onderwijs bij het begin van deze week!

Mijn thermostaat stopte. En daarom begrijp ik technologische soevereiniteit.

Geplaatst op door

Nest Learning Thermostat - Programmeert zichzelf en helpt energie besparen - Google StoreEen paar maanden geleden stopte mijn Nest-thermostaat ermee. Niet met een knal of een foutmelding in hoofdletters, maar vrij geruisloos, na ettelijke mails. De app werkt niet meer zoals vroeger, bepaalde functies zijn verdwenen. De reden was even eenvoudig als ongemakkelijk: Google had beslist om de dienstverlening voor een reeks smart home-producten in Europa stop te zetten, waaronder Nest. Nu Google stopt wel vaker opeens met iets wat een massa mensen dagelijks gebruiken. De hardware doet het nog, maar zonder cloud, updates en ondersteuning blijft er weinig “smart” over. Een verhaal van bij mij thuis, maar tegelijk een perfect voorbeeld van onze digitale afhankelijkheid van technologie en wat er momenteel geopolitiek gebeurt.

Lees verder →

Ben je aan het opletten? Je hart zegt iets anders…

Geplaatst op door

Iedereen die lesgeeft kent het beeld of hoopt het beeld ooit eens te zien, misschien. Leerlingen zitten rechtop, kijken naar voren, schrijven mee. De klas is rustig. Op papier lijkt alles perfect. Dit is toch hoe betrokkenheid er uitziet. En toch. Er knaagt iets. Je voelt gewoon als leraar dat niet iedereen echt mee is. Dat sommige hoofden wel richting bord staan, maar mentaal ergens anders zijn. Een verhaal over cognitieve betrokkenheid in de klas.

Nieuw onderzoek laat zien dat dat gevoel vaak kan kloppen. Onderzoekers onder leiding van Enqi Fan combineerden klassieke klasobservaties – time-on-task, wie is bezig met de opdracht – met metingen van hartslagvariabiliteit. Die hartslagvariabiliteit zegt blijkbaar iets over hoeveel cognitieve inspanning iemand levert. Meer belasting betekent dan meestal minder variatie tussen hartslagen. Minder belasting kan herkend worden via meer variatie. Wat ze vonden, is even eenvoudig als ongemakkelijk: gedrag en brein lopen niet altijd gelijk.

Lees verder →

Lectuur op zaterdag: een eieroorlog, neurodenkfout, valse correlaties, stille bedrijfsleiders, en meer

Geplaatst op door

De weekendbijlage bij deze blog:

Deze toch ook hier maar even delen: Deze week hadde we met Leerpunt een studiedag rond het plan Taalheld. Ik kon er spijtig genoeg niet bij zijn. Maar maakte met Tuur wel een kleine verwelkomingsvideo. En we hadden geen zin in iets voor de hand liggends…

Tot slot:

Hoe bruikbaar zijn meta-analyses nu echt?

Geplaatst op door

Op deze blog passeren ze vaak. John Hattie maakte ze in onderwijs wereldberoemd. Meta-analyses gelden vaak als het hoogste niveau van wetenschappelijk bewijs. Ze bundelen resultaten van tientallen of zelfs honderden studies en proberen daar één helder antwoord uit te distilleren: werkt deze aanpak of niet? Voor wie op zoek is naar houvast in het woud van onderwijsonderzoek, klinkt dat bijzonder aantrekkelijk. Eén overzicht, één conclusie, klaar. Eerder bracht ik al een review van Pellegrini en collega’s waarbij ze kritisch keken naar de betrouwbaarheid van meta-analyses in onderwijs.

Maar er zijn nog vragen die je kan stellen. Zoals: wat betekent zo’n conclusie eigenlijk voor de klaspraktijk?

Lees verder →

Even bij de dag van de (school)directeur

Geplaatst op door
Bob Van Der Veken als directeur Paul Thienpondt in "De Collega's", 1978.

Bij ‘directeur’ moet ik altijd aan de oerdirecteur denken van De Collega’s

Eerlijk? Ik moet nog altijd wennen aan het idee dat ik nu ook (algemeen) directeur ben. Vooral omdat ik zoveel bewondering heb voor schooldirecties. Ik heb het al vaker gezegd: ik zou nooit kunnen doen wat zij doen. Zeker in het basisonderwijs zijn ze vaak noodgedwongen zo veel tegelijk. En hun invloed op het leren van hun leerlingen, verspreid over al die klassen, kan enorm groot zijn.

John Hattie schatte die ooit even groot in als die van de thuissituatie. We weten intussen ook dat zaken zoals collective teacher efficacy een sterke impact hebben op leren. Maar dat staat nooit los van wie een school leidt.

En ja, ik heb als lesgever vroeger ook wel eens gesakkerd op mijn leidinggevende. Soms misschien terecht – niemand is perfect – maar vaak ook onterecht. Omdat je als deel van een organisatie zelden het volledige overzicht hebt van hoe alles op elkaar inwerkt.

Vandaag is het de dag van de directeur, directrice en leidinggevende. Soigneer ze goed. Ze zijn belangrijker dan je denkt. Niet vanwege de titel, maar vanwege wat ze kunnen betekenen voor jou en voor vele anderen.