Nochtans kan precies dat ene verhaal soms zichtbaar maken wat in grote datasets verdwijnt. Niet wat gemiddeld werkt, maar hoe dingen vastlopen. Waar regels botsen met verwachtingen. Waar goede bedoelingen misverstanden worden. En waar emoties niet zomaar gedoe zijn, maar signalen van iets dat mogelijk structureel wringt.
In een vorige blogpost schreef ik dat bewustzijn geen geheim genootschap is. Geen Da Vinci Code, geen Dan Brown, geen verborgen sleutel die plots alles verklaart. Bewustzijnsonderzoek is vandaag vooral: veel theorieën, veel data, en opvallend weinig echt beslissende experimenten. Interessant, maar ook rommelig.
Toeval of niet (voor de kenners, pun intended): net nu verschijnt er een groot overzichtsartikel van Axel Cleeremans, Liad Mudrik en Anil Seth met een veelzeggende titel: Where are we, where are we going, and what if we get there? Vrij vertaald: waar staan we, waar gaan we naartoe, en wat gebeurt er als we het ooit echt begrijpen?
Dit artikel uit The Economist over de effectiviteit van onderwijstechnologie slingert al een tijdje rond in mijn openstaande tabs. Niet omdat het zo sensationeel is, maar omdat het iets verwoordt wat al langer in de lucht lijkt te hangen. De titel alleen al is provocerend: Edtech is profitable. It is also mostly useless. Vrij vertaald: onderwijstechnologie levert veel winst op voor bedrijven, maar weinig leren.
Dat klinkt scherp. Misschien te scherp zoals je zal merken in dit stuk waar ik de voorbije twee weken af en toe aan schreef. Maar het dwingt wel tot een vraag die we al te lang ontwijken: wat heeft al die technologie in de klas ons eigenlijk opgeleverd? Niet in dashboards, licenties of marketingfolders, maar in echte leerwinst.
Een kind leest hardop voor in de klas. Het struikelt over een woord. De leerkracht onderbreekt: “Nee, kijk nog eens. Dat is niet juist.” Het kind herhaalt het woord, deze keer correct. Volgende zin. Volgend foutje. Volgende correctie. Dat beeld is zo herkenbaar dat het bijna vanzelfsprekend lijkt: feedback bij lezen gaat over fouten verbeteren.
Maar wat als feedback niet alleen zegt of iets juist of fout is, maar ook mee bepaalt wat voor lezer een kind mag zijn?
Een maand is terug voorbij, dus hoog tijd voor het onderwijsnieuws!
https://dekrijtlijnen.transistor.fm/episodes/21iii-het-onderwijsnieuws-januari-2026
Gustaph was te gast bij de ochtendshow van Peter Van de Veire.
“Als je niet in het onderwijs staat, weet je niet wat het is. Dus begin met respect te tonen voor dat beroep, want het is zo essentieel.”
Een hart onder de riem voor iedereen in het onderwijs bij het begin van deze week!
I
edereen die lesgeeft kent het beeld of hoopt het beeld ooit eens te zien, misschien. Leerlingen zitten rechtop, kijken naar voren, schrijven mee. De klas is rustig. Op papier lijkt alles perfect. Dit is toch hoe betrokkenheid er uitziet. En toch. Er knaagt iets. Je voelt gewoon als leraar dat niet iedereen echt mee is. Dat sommige hoofden wel richting bord staan, maar mentaal ergens anders zijn. Een verhaal over cognitieve betrokkenheid in de klas.
Nieuw onderzoek laat zien dat dat gevoel vaak kan kloppen. Onderzoekers onder leiding van Enqi Fan combineerden klassieke klasobservaties – time-on-task, wie is bezig met de opdracht – met metingen van hartslagvariabiliteit. Die hartslagvariabiliteit zegt blijkbaar iets over hoeveel cognitieve inspanning iemand levert. Meer belasting betekent dan meestal minder variatie tussen hartslagen. Minder belasting kan herkend worden via meer variatie. Wat ze vonden, is even eenvoudig als ongemakkelijk: gedrag en brein lopen niet altijd gelijk.
De weekendbijlage bij deze blog:
Deze toch ook hier maar even delen: Deze week hadde we met Leerpunt een studiedag rond het plan Taalheld. Ik kon er spijtig genoeg niet bij zijn. Maar maakte met Tuur wel een kleine verwelkomingsvideo. En we hadden geen zin in iets voor de hand liggends…
Tot slot:
Op deze blog passeren ze vaak. John Hattie maakte ze in onderwijs wereldberoemd. Meta-analyses gelden vaak als het hoogste niveau van wetenschappelijk bewijs. Ze bundelen resultaten van tientallen of zelfs honderden studies en proberen daar één helder antwoord uit te distilleren: werkt deze aanpak of niet? Voor wie op zoek is naar houvast in het woud van onderwijsonderzoek, klinkt dat bijzonder aantrekkelijk. Eén overzicht, één conclusie, klaar. Eerder bracht ik al een review van Pellegrini en collega’s waarbij ze kritisch keken naar de betrouwbaarheid van meta-analyses in onderwijs.
Maar er zijn nog vragen die je kan stellen. Zoals: wat betekent zo’n conclusie eigenlijk voor de klaspraktijk?