Misschien moet ik maar weer starten met een ‘het onderwijs moet…’-lijst

Jaren geleden hield ik het een hele tijd bij. Telkens er in de media iemand stelde dat het onderwijs een bepaald probleem moest tackelen, of bepaalde inhouden op school ook aan bod zouden moeten komen, noteerde ik deze. De oproepen zijn nooit echt weggegaan, maar de laatste tijd lijkt het vooral weer toe te nemen. Misschien is het indruk, maar dit zag ik de voorbije dagen passeren:

En terwijl ik het ook wel erg vind dat leerlingen volgens het laatste Apestaartjaren onderzoek te weinig de weg vinden naar de leraar als er iets online hen dwars zit, kwam ook hier op Radio 1 ‘een onderwijs moet’ voorbij.

Misschien moet ik wel het opnieuw beginnen bijhouden voor een tijdje. Tips zijn welkom!

De trieste realiteit van het lerarentekort in 1 grafiek van Teacher Tapp Vlaanderen

Deze grafiek behoeft weinig commentaar… Maar in 6 op 10 scholen van de respondenten van Teacher Tapp Vlaanderen was er minstens voor 1 vak gedurende 3 maanden of langer geen les bij gebrek aan lesgevers.

Of wacht, toch nog belangrijke info:

  • in het TSO gaf slechts 16% aan dat dit nog niet voorkwam en 14% dat ze er geen zicht op hadden, in het BSO respectievelijk 23% en 8%, terwijl in het ASO 38% aangaf dat het nog niet voorkwam en 7% aangeeft er geen zicht op te hebben.
  • In de A-stroom valt Nederlands heel erg op met 9% van de respondenten die daar lesgeven die aangeven dat leerlingen voor dit vak langere periode geen leraar gehad hebben.

Meer info over leraar worden, check deze pagina.

Dure studentenkoten? Best even vooruit kijken.

We wisten al lang dat er een groot lerarentekort zat aan te komen. Ook plaatstekorten stonden niet in de sterren maar in powerpoints geschreven jaren terug. Telkens als ik hoor dat er studentenkoten te kort zijn in de grote steden – 10000 alleen al in Gent – moet ik spontaan denken dat het stilte is voor de storm.

Waarom? Deze eenvoudige grafiek van BelStat met de demografische situatie in Vlaanderen in 2021:

En wat zie je? Wel dat we er nu nog een paar jaar volgen met relatief minder nieuwe studenten in het hoger onderwijs, maar dat daarna de babyboom begint de studeren. Diezelfde babyboom die jaren geleden achtereenvolgens voor plaatsgebrek in kinderopvang, kleuteronderwijs en lager onderwijs zorgde en nu voor de nood aan inschrijvingssystemen zorgt in veel steden.

Je kan natuurlijk nooit 100% zeker voorspellen hoe de toekomst loopt, denk maar aan Oekraïne, maar als er geen grote veranderingen gebeuren, dan is de kans reëel dat we qua nood aan studentenkoten nog niets gezien hebben…

P.S.: En als je nog verder vooruitkijkt zie je dat er misschien ooit ook een overaanbod kan komen…

Nog meer onder de indruk van Nathalie Merchant! 3 maal raden wat ze vandaag doet ipv touren… #onderwijs

Ik wist niet goed op welke blog ik dit moest plaatsen, omdat het ogenschijnlijk meer met muziek te maken heeft. Al jaar en dag ben ik behoorlijke liefhebber van de muziek van Nathalie Merchant. Ze zong ooit bij 10000 Maniacs, ging dan solo. Ik herinner me een optreden van haar als voorprogramma van Sting, en ik ging na het voorprogramma naar huis omdat ik het zo perfect vond, dat ik even geen andere muziek meer wou horen.

Nu vond ik via Kottke een verhaal over haar dat ik nog niet wist. Het komt uit een boek dat binnenkort verschijnt over het leven na de bekendheid, Exit Stage Left: The Curious Afterlife of Pop Stars. Lees hier haar verhaal:

When 10,000 Maniacs’ Natalie Merchant grew tired of being a marketable commodity, she quit for the quieter life of a solo artist, and was then duly horrified when her debut album, 1995’s Tigerlily, sold 5m copies, because “then came the treadmill again”. The next time she tried to retire, she did so more forcefully, and now teaches arts and crafts to underprivileged children in New York state. “I look at people like Bob Dylan and Paul McCartney,” she says, referring to the way both legends continue to tour, “and I think to myself: ‘If I were you, I’d just go home and enjoy my garden.’ It’s a question of temperament, clearly.”

En dan ga je naar de website van de zangeres, zijn er inderdaad geen upcoming tour dates, maar wel dit bericht over National Teacher Appreciation Day, met deze video:

“Nee, het gaat niet goed”, zei ik boos.

Het was op een vergadering, nog niet zo lang geleden. Ik maak me zelden kwaad, maar toen zou mijn vrouw gezien hebben dat ik in feite kookte. Opeens hoorde ik iemand in de vergadering stellen dat we misschien toch niet te veel moeten veranderen in ons onderwijs. Dat te sterke afspraken over kwaliteit van bijvoorbeeld lesmateriaal of andere vormen van kwaliteitsborging misschien niet nodig zijn omdat het Vlaamse onderwijs het gemiddeld toch nog steeds goed doet. Het doet er niet toe waar of wanneer het was. Ook is het niet belangrijk wie het was, hou het op een van de vele mensen die betrokken zijn bij onderwijsbeleid binnen of buiten de overheid.

Kijk, ik weet dat veel onderwijsmensen fantastisch werk proberen te leveren en ook nog steeds leveren. Dit gebeurt weliswaar in steeds moeilijkere omstandigheden oa de pandemie, nu Oekraïne, maar vooral door het lerarentekort. Ik verdedig deze onderwijsmensen daarom nog steeds met volle overtuiging. Het zijn trouwens diezelfde onderwijsmensen die vaak al langer aan de alarmbel trekken dan nu de ene internationale vergelijking na de andere peilingstoets ons doet inzien.

Ik heb op die vergadering niet geroepen, ik heb geen scheldwoorden gebruikt, maar er wel met aandrang op gewezen dat als bijna 1 op 5 ons onderwijs dreigt te verlaten als functioneel analfabeet, dat ik nooit zou durven zeggen dat er geen problemen zijn of dat er niks moet gebeuren. Gelukkig wou de rest van het gezelschap zich wel samen inzetten om te helpen onderwijs beter te maken.

Vanaf nu kan ik in een dergelijke situatie zeggen dat meer dan 2 op 3 jongeren het BSO dreigt te verlaten als functioneel analfabeet op vlak van taal en rekenen. Spijtig genoeg. Wachten tot het grondwettelijk hof een uitspraak doet, iets wat ik hier en daar af en toe hoor waaien, is naar mijn bescheiden mening schuldig verzuim.

Houston, we have a huge problem, en nee, wegkijken zal ook het onderwijs als werkgever niet aantrekkelijker maken. En die beloofde herwaardering van het BSO en TSO daar mag nu dringend echt een tandje bijgezet worden. En hierbij graag niet zoals steeds het DBSO vergeten?

“Je moet niet naar mijn les komen, maar…”

Studenten die in het eerste jaar van me al les kregen, zullen de bovenstaande zin herkennen. Het is de nogal vreemde boodschap die ze al snel te horen krijgen in mijn en hun eerste les. Ik geef les aan grote groepen, het is onmogelijk, onpraktisch en volgens mij ook onwenselijk om aanwezigheden op te nemen. Er is geen permanente evaluatie, er zijn geen maatregelen als men niet naar de les komt en ja, de lessen komen ook als kennisclips online.

Wat volgt er dan na de ‘maar’? Ik beloof mijn studenten:

  • dat ik nooit het handboek of de slides ga voorlezen,
  • dat ik nooit voorbeelden ga gebruiken die ook in het handboek of in de cursus staan,
  • altijd zal proberen de best mogelijke les van mijn leven te geven.

Lukken deze beloftes? De eerste twee makkelijk, de derde is een constante betrachting. En ik heb al mijn excuses aangeboden omdat ik mijn les ondermaats vond. De volgende was weer op niveau.

Dit alles betekent wel dat je in mijn les komt meewerken. Daarom heb ik echt al studenten uit mijn les gezet omdat ze te duidelijk niet met de les bezig waren en daardoor de anderen stoorden?

En of ik daardoor weinig studenten in mijn lessen heb? Nee, niet echt. Integendeel.

Oja, ik geef in een ander vak ook taken die niet op punten staan en die de studenten toch met plezier maken. Het verhaal daarachter vertel ik een andere keer.

Podcast: De Jeugd van overmorgen

In deze podcast Overmorgen linken Pedro De Bruyckere en Jan Tachelet hun kennis over het onderwijs. Pedro is keynote speaker bij Read My Lips, maar ook en voornamelijk onderzoeker, pedagoog en schrijver van talloze boeken over jongeren. Jan haalt zijn inzichten uit een jarenlange ervaring als uitgever educatieve uitgaven bij uitgeverij Pelckmans. Het gesprek wordt in goede banen geleid door moderator Mieke Loncke.

Een voorbeeld waarom wetenschap vaak traag gaat: ons onderzoek naar de invloed van tutoren

Gisteren zag ik opeens na vier jaar werk de resultaten van een randomized control trial waarbij we wilden nagaan of de achtergrond van tutoren een invloed heeft op de houding van leerlingen tav STEM. Ondertussen werk ik niet meer bij de universiteit van Leiden, is het team er niet meer dat het onderzoek heeft gedaan en zijn we jaren later sinds de eerste stappen werden gezet. Dit is deels door Corona, maar omdat wetenschap vaak echt veel tijd vraagt. Volg even mee.

  • We wilden de houding van kinderen van groep 7 of het vijfde leerjaar kunnen meten tav STEM, maar daarvoor heb je een betrouwbaar en gevalideerd instrument nodig, liefst in een taal die de leerlingen eenduidig begrijpen. Dat instrument bestond niet. We hebben het dus eerst moeten ontwikkelen. Je kan in dit artikel zien hoeveel stappen we hiervoor moesten zetten, maar het eerste jaar van het project werd hierdoor opgesoupeerd. Het artikel schrijven en laten reviewen kost trouwens ook de nodige tijd.
  • Let wel, tijdens dit jaar ontwikkelden we ook het Leidse Tutorprogramma dat een soort van best of wilde zijn van effectieve tutorprogramma’s wereldwijd. In het tweede jaar van het project hebben we dit tutorprogramma een eerste keer gelopen en deden we een pilootstudie van de eigen randomized controlled trial (RCT). De steekproef was kleiner dan de geplande studie, maar we wilden zowel zien of het tutorproject goed liep en eventueel verfijnen, en ook zien of de eigenlijke studie zonder problemen kon afgenomen worden. Ondertussen werd er een tweede kwalitatieve studie gedaan naar de invloed van tutor-zijn op de deelnemende studenten en ontwikkelden we een website met tips voor tutoren. We preregistreerden ook heel het onderzoek. Dit wil zeggen dat we op voorhand vertellen wat we gaan doen en hoe, zodat we zeer transparant zijn naar de wetenschappelijke gemeenschap.
  • In het derde jaar was het de bedoeling om de eigenlijke RCT te doen. Die startte ook in januari 2020, maar in maart van dat jaar gingen de scholen dicht door een of ander virus. Bye project. De fondsen liepen nog tot januari 2021, maar we zouden eindigen zonder data. Drie jaar werk in de vuilnisbak?
  • Toch niet, gelukkig vonden we toch nog wat budget en mogelijkheden, waardoor we vorig jaar in het najaar het tutorprogramma voor een derde keer hebben kunnen doen lopen en de eigenlijke RCT hebben kunnen uitvoeren. Het is echt nog spannend geworden, maar een bij de pinken zijnde Amber Bruijnzeel en Sanne Romp hebben letterlijk het project gered.
  • De data is er, de voorbije maand heb ik in mijn vrije tijd de data gecleand, en gisteren heb ik de gepregistreerde analyses kunnen doen en kennen we na vier jaar het antwoord op de onderzoeksvraag die we stelden.

Is het werk nu klaar? Nee, het onderzoek moet nog in een artikel gegoten worden, moet aangeboden worden aan een journal, gepeerreviewed worden en hopelijk wordt het na de nodige wijzigingen gepubliceerd.

Lang en veel werk dus, maar gisteren bleken de resultaten wel degelijk relevant en interessant met een klein ‘Eureka’-momentje. Tegelijk gebeurde er ook nog heel veel tussendoor. Een kleine tweehonderd kinderen hebben door het onderzoeksproject een tutor gekregen gedurende een semester. Uit eerder onderzoek weten we dat dit een effectieve aanpak is voor het verkleinen van verschillen op basis van SES in onderwijs. We hebben dit niet opnieuw gemeten, maar de winst van dit onderzoek voor deze kinderen is er wellicht. We hebben onze expertise over tutorwerking in Vlaanderen en Nederland gedeeld met wie we maar konden. Het instrument dat we ontwikkelden kan nu makkelijk voor andere onderzoeken gebruikt worden. En er is nog een andere zij-artikel momenteel in review, een reviewstudie over diversiteit in STEM.

Demet Yazilitas, Julia Cramer, Amber en Sanne, onder goede zorgen van heel de vakgroep in Leiden onder leiding van Ionica Smeets hebben fantastisch werk geleverd, waarbij het dus effectief kon zijn dat we gisteren zouden ontdekken dat onze oorspronkelijke stelling niet bleek te kloppen. Dit bleek het geval voor een paar letters van STEM, maar niet voor allemaal…