Onderwijs is maar beter geen roeping

Het klinkt wellicht als een vloek, maar ik denk dat we misschien moeten stoppen met onderwijs als een roeping te zien. Waarom? Een roeping is vaak gewoon een excuus geworden om minder te moeten betalen.

We gebruiken ‘roeping’ vaak voor jobs die broodnodig zijn en waarbij vaak andere mensen geholpen worden. Een roeping doe je niet voor het geld of voor het aanzien, maar omdat je jezelf wil wegcijferen. Je wil er zijn voor de ander. Ik herken dit bij veel van mijn studenten. Ze willen er zijn voor hun vak en hun leerlingen. Het concept komt uit de tijd dat mensen priester of zuster werden. Ze verzaakten dan aan al het materiële om zich aan god en de samenleving te wijden. Maar ik vrees dat het vandaag vooral het denken over het lerarentekort hindert.

Waarom begin ik hierover? Omdat dit idee van een roeping duidelijk nog aanwezig is in de plannen van minister Weyts om het lerarenberoep aantrekkelijker te maken:

Dus, je hebt een master behaald, maar omdat je toch wil les geven in het basisonderwijs, gaan we je niet naar je diploma betalen. Klinkt aanmoedigend, niet? Ja, maar het is een roeping. Het zou cynisch zijn, maar nog kunnen als de situatie zou zijn dat er een overschot op de arbeidsmarkt is. Maar die is er niet.  Trouwens, het nieuwe woord voor roeping lijkt wel mailings.

Ik schreef het al eerder, als onderwijs een roeping is, dan roepen vandaag de dag andere sectoren toch luider…

We moeten beginnen nadenken over hoe we het puin kunnen ruimen

Het lijkt alsof het einde van de pandemie een bordje is dat steeds weer verplaatst wordt, maar tegelijk weten we dat het ooit voorbij zal zijn. Daarom lijkt het me belangrijk om na te denken hoe we werk kunnen maken van het ruimen van het puin. Niet straks, maar zo snel mogelijk.

De voorbije maanden is er al veel nagedacht, en gehandeld, over hoe je met het leed kan omgaan van ziekte en verlies. Ook rond leervertraging is er al intensief gewerkt en wordt er nog steeds – vaak in onmogelijke situaties – hard gelabeurd.

Maar ik vrees dat er ander puin is dat nu ook aandacht vergt. Het is namelijk een open deur intrappen als ik schrijf dat de samenleving (nog) meer gepolariseerd is geworden. Debat is goed, discussie is nodig, maar… de verruwing die gepaard gaat met doodsbedreigingen en dreigen met tribunalen, die is niet gezond. We kenden dit fenomeen al voor corona, maar de stolp die de pandemie is gebleken heeft dit nog versterkt. Misschien zal alles beteren als die stolp verdwenen is, maar de littekens zullen dan nog zorg nodig hebben en het is misschien aangewezen om de mechanismen die dit veroorzaken te kennen en aan te pakken.

Het gaat dan ook over de vriendschappen en familierelaties die onder druk zijn komen te staan. Naar aanleiding van de mars voorbije zondag, zag ik goede vrienden in ruzie vallen. Zag zelf verschillende kennissen de voorbije tijd in ‘een rabbit hole’ verdwijnen, waarbij de kans bestaat dat ze mij dan weer hopeloos naïef zullen inschatten.

We gaan het samen leven weer moeten opbouwen. Zowel in Nederland als in België hebben we vooral de medische kant belicht de voorbije 19 maanden, maar het is hoog tijd voor het beginnen nadenken over hoe verder en voor het beginnen werk maken van ook deze nazorg.

Een heldere video over recht op onderwijs en Abidjan Principes

Deze video ontdekte ik gisteren via Jelmer Evers en ik heb de voorbije jaren de verschillende vormen van privatisering van dichtbij gezien, oa in Zuid-Afrika. Meer uitleg over de Abidjan principes kun je hier vinden.

Ghostbusters Afterlife was voor me meer dan een nostalgietrip

Vrijdagavond gingen we met het hele gezin naar een opvallend lege bioscoop omdat onze jongens al sinds ze wisten van het bestaan van Ghostbusters Afterlife zaten te popelen om de sirene van de Ecto1 opnieuw te kunnen horen in een film.

Zelden of nooit schrijf ik hier recensies, laat staan van een film, maar toch moest ik onwillekeurig denken aan de jeugdfilms uit de jaren tachigt. De kritiek (zowel positief als negatief) op deze vierde Ghostbusters-film is dat het een vat vol verwijzingen is naar de vorige films, maar ik moest niet enkel terugdenken aan de oorspronkelijke film uit 1984, maar ook naar bijvoorbeeld films zoals The Goonies.

Door de jongens heb ik veel van die oude films de voorbije jaren opnieuw bekeken, en het viel me telkens op hoe ze behoorlijk rauwer waren en wellicht verder gingen dat vandaag in films gebeurt voor hetzelfde soort publiek. Stranger Things is misschien de uitzondering net omdat het zo een nostalgietrip is naar de films uit die tijd.

Deze film had ook die jaren tachtig feel, waarbij wel de hoofdrol weggelegd is voor een twaalfjarige Phoebe Spengler die gewoon smeekt voor een vervolg.

Die laatste zin moest ik trouwens schrijven van mijn zonen, maar ik onderschrijf het met plezier. Voor wie de film gaat bekijken, blijf zitten voor de 2 extra filmpjes in en na de credits…

De privatisering van ons onderwijs is al een tijdje bezig

Deze tweet van Peter Kwint inspireerde deze post:

Het was me namelijk ook al opgevallen hoe vaak ik dergelijke spotjes hoorde op de Nederlandse radio. We weten uit cijfers van het Nederlandse CBS ook hoe enorm verveelvoudigd de bedragen zijn die naar schaduwonderwijs gaan en er zijn verschillende aanwijzingen dat Covid19 deze evolutie nog versterkt heeft.

De situatie in Vlaanderen is wellicht niet echt anders. Historisch was het aandeel van schaduwonderwijs relatief kleiner dan de rest van de OESO-landen, maar ook hier zijn er aanwijzingen van groei, zowel in de vorm van privéscholen, als in bijles (zie ook dit interview en dit boek uitgegeven door Politea dat vorig jaar verscheen). Roger Standaert vermoedt dat het nog meer een vlucht zal nemen door de centrale toetsen die er aankomen, al hangt dit ook af van welke rol die testen zullen spelen in onderwijs. Hierover zou zeer binnenkort meer informatie komen.

Opgelet, niet alle vormen van schaduwonderwijs betekenen privatisering of gaan gepaard met stijgende ongelijkheid. Denk bijvoorbeeld aan de zomerscholen en de vele tutor-programma’s die momenteel lopen om (corona)achterstand weg te werken. Maar vaak is het wel zo, zoals Peter Kwint opmerkt, dat in tegenstelling met ons onderwijs in de verschillende koepels en netten, dat het de ouders een pak geld kan kosten en zo niet voor iedereen is weggelegd.

Internationaal beweegt er veel in deze sector, al gaat het verschillende kanten op. Zo kreeg het publieke onderwijs in de VS zware klappen door Corona en lopen de scholen van de overheden er leeg. Anderzijds heeft China de voorbije maanden erg ingehakt in de bijlesindustrie. Zo mogen online bijlesbedrijven geen winst meer maken – iets wat de Amerikaanse tech-wereld ook zou treffen – en die beslissing werd al snel gevolgd door een verbod op zowat alle commerciële bijlessen.

De (berichten over) dalende onderwijskwaliteit en ook het lerarentekort versterken wellicht de evolutie naar meer schaduwonderwijs en beide tendensen kunnen voor een verdere spiraal zorgen. Wat als de schaarse leraren steeds vaker voor geld zouden kiezen, eerst door voor bijles te kiezen in plaats van regulier onderwijs, of door over te stappen naar privé-scholen? We bevroegen het in Teacher Tapp en er is een deel van ons lerarenkorps dat er wel degelijk voor openstaat:

Samengevat: de privatisering zeker rond het onderwijs neemt toe en er is een potentieel voor meer privatisering waarbij verschillende huidige tendensen zoals dalende onderwijskwaliteit, lerarentekort en corona een versterkend effect kunnen hebben. Of… we gaan de Chinese weg op, maar die kans lijkt me klein.

Een goede uitgangspositie: wees strenger voor waar je in gelooft

De huidige evoluties in deze pandemie zetten soms de zaken behoorlijk op scherp in het publieke debat en op sociale media. Al dan niet vaccineren, ventilatie, 3G, 2G,… en dan spreek ik maar niet over 5G.

Toen Paul, Casper en ikzelf aan onze mytheboeken schreven, wisten we heel goed wat de confirmation bias is. Dit is de denkfout waarbij je de neiging hebt om meer aandacht en waarde te hechten aan informatie die jouw eigen ideeën, overtuigingen of hypotheses bevestigt. Daarom deden we en doen we aan hypercorrectie bij onze speurtochten. Voor de dingen waar we zelf veel waarde aan hechten, waren we en zijn we kritischer. We zijn bijvoorbeeld alledrie nogal bezeten door muziek, dus toen we transfer onderzochten van muziek op bijvoorbeeld rekenen waren we zeer beducht dat we hier niet in de fout zouden gaan. Lees ook nog maar eens het hoofdstuk over zelfontdekkend leren en zie hoe genuanceerd het is.

Het is wellicht een meer wetenschappelijke benadering van denken, maar het kan echt wel helpen om de waan van de dag, of nog beter, ook je eigen waan te overstijgen. Het is niet zonder gevaar. Ik zag het voorbije weekend ook een wetenschapsjournaliste afgebrand worden omdat ze zichzelf de vraag stelde of bepaalde complotdenkers niet ook een punt hebben. Als gedachte-oefening kan dit zeer gezond zijn, maar het werd maar matig geapprecieerd.

Mensen die deze blog en mijn werk volgen, weten dat ik vaak in de clinch gelegen heb met Maurice de Hond, maar eerlijk is eerlijk: hij was er zeer vroeg bij om het over aerosolen te hebben. Dat maakt dan weer niet dat al de rest van wat hij beweert automatisch klopt. Ik wil niet zeggen dat de opiniepeiler een kapotte klok is, maar weet dat zelfs een kapotte klok twee maal per dag het juiste uur aangeeft.

Het klopt, het is makkelijker om iets weg te zetten als het niet in je visie past, zelfs al komt het van een wetenschapper of van een team van wetenschappers.

Handige trucs zijn dan:

  • Was de steekproef wel groot genoeg?
  • Is er wel een causaal verband?
  • Is het gerepliceerd?
  • Wat zeggen andere wetenschappers?
  • Wie betaalde het onderzoek?
  • Is het peer reviewed?

Dit zijn prima vragen om te stellen bij elk onderzoek dat je leest. Maar doe het dan bij elk onderzoek dat je leest, niet enkel die onderzoeken waarvan de resultaten je niet bevallen.

Het klinkt en is wellicht naïef, maar stel je eens voor dat er meer mensen een meer zelfkritische aanpak zouden volgen. Of dat we het ook bij politici zouden gaan appreciëren als ze hun mening herzien.  Politici kunnen namelijk nogal beducht zijn voor veranderingen van standpunt, want zelden krijgen ze daarbij complimenten van de eigen achterban, laat staan van commentatoren die het dan kunnen hebben over bijvoorbeeld ‘gezwalp’.

Aan de andere kant: enkel een idioot verandert toch nooit van mening?

Een andere kant van Glasgow en COP26

Donderdag en vrijdag was ik in Glasgow. Ik sprak er niet op COP26, maar was uitgenodigd om te spreken door de NY Times op hun ClimateHub. Ik zou nu kunnen beginnen met namedropping van mensen die er ook spraken, maar ik moet bekennen dat ik de boeiendste gesprekken had met de gewone mensen in Glasgow die het allemaal niet goed begrepen. En ze zijn niet alleen.

Je zou denken dat als de hele wereld naar Glasgow komt om het klimaat te bespreken, dat de stad overvol zou zijn. De hotelprijzen die ik checkte vooraf maakten al zoveel duidelijk. In de praktijk viel dat anders uit. De taxi-chauffeur sprak over de rustigste week sinds de lockdown, de kassierster in de supermarkt vroeg zich af waar iedereen was,… Enkel maandag zou het echt druk geweest zijn, maar toen ik in het centrum van Glasgow rondliep, deed het me vooral denken aan Gent na de Gentse Feesten. Opeens zag ik wel een groepje protesteerders aankomen tijdens mijn wandeling. Ik schrijf groepje, want de betoging bestond uit maximum 30 man. Alles verliep rustig, misschien ook wel omdat ze begeleid werden door het dubbele aan politie-agenten.

Iemand uit de media die ik sprak, beschreef hoe een meer rumoerige protestactie die de avond voordien de media gehaald had, in feite uit slechts 12 man had bestaan.

Vrijdag was er wel een betoging van 1000 man, waar Greta Thunberg haar Blah blah blah-statement herhaalde. Maar 1000 man is wat hier op het toppunt van de klimaatmarsen als weinig zou worden omschreven.

Ik snapte er echt niks van. Een journalist die ik sprak, gaf een mogelijke verklaring: alles is uitzonderlijk strak gecontroleerd, vastgelegd en geregisseerd. De oude man die ik sprak, gaf mee dat Glaswegians een lange traditie hebben van makkelijk voor oproer te gaan en verbaasde er zichzelf over hoe mak de lokale bevolking reageerde. Zelf bedacht ik ook nog dat als je van buiten de UK naar bijvoorbeeld Glasgow wil reizen, je wel door heel veel administratieve hoepels moet springen wat het niet echt uitnodigend maakte.

Begrijp me niet verkeerd, ik ben er zeker van dat er veel deelnemers zijn tijdens de eigenlijke conferentie, maar in de stad zag ik in feite maar drie dingen die op COP26 wezen:

  • de vele posters
  • de massale politie en afgesloten wegen.
  • de speciale editie van de NY Times die uitgedeeld werd aan het station van Glasgow.

En misschien was ik gewoon te vroeg, want gisteren waren er wel een pak protesteerders.

P.S.: de babbel op het podium van de Climate Hub kan je hier herbekijken. Ik merkte achteraf wel dat ik blijkbaar toch wel erg gespannen moet geweest zijn vooraf. Doodmoe was ik achteraf.

Wat een aparte bril op ‘inclusiviteit’ van Facebook en Meta. Dit is een must see.

Dank aan Marco om de video te delen én de juiste commentaar te plaatsen bij het voorbeeld van Angie Gifford.
Het is meer dan behoorlijk pijnlijk en komt in de buurt van een van de doemscenario’s voor onderwijs die ik soms schets en vrees. Net zoals je bij McDonalds via een computer fast food bestelt, krijg je contact met echte mensen als je er voor kan betalen. Misschien moeten we beginnen spreken over gentrificatie van het onderwijs?

Wat te zeggen of te schrijven #Brinckman

Niet bloggen over het rapport Brinckman zou raar zijn, maar mag ik eerlijk bekennen dat ik niet goed weet wat te schrijven over het 157-pagina tellende eindverslag dat gisteren werd voorgesteld. Je kan hier het hele rapport lezen, Klasse maakte hier een samenvatting.

Ik was niet betrokken bij de commissie, maar veel zaken kan ik beamen, alleen al als ik naar mijn eigen verleden kijk:

Volg ik alles? Zeker niet, ik weet niet of bijvoorbeeld Hattie zich zou herkennen in de visie op zittenblijven, terwijl hij wel voor oa huiswerk aangehaald wordt. En er zijn genoeg zaken waar ik nog moet over nadenken.

Maar wat zal het effect van het rapport zijn? Moeilijk te voorspellen. Mispak je niet, oa voor professionalisering/begeleiding en lerarenopleidingen staan er vergaande voorstellen in die ik niet zonder slag of stoot zie passeren. Anderzijds passeerden de voorbije maanden verschillende zaken die wel degelijk uitgerold zullen worden of waarover minstens al gedacht werd. Merk bijvoorbeeld op hoe de bindende toegangsproef voor de lerarenopleidingen al een paar keer voor dit rapport door minister Weyts werd vermeld.

Ook zie ik aanwijzingen dat dit rapport wel eens langer zou kunnen meegaan dan deze legislatuur.

Verwacht onderwijsnieuws vandaag: rapport Brinckman

Lezers van De Tijd konden het al weten, maar vandaag wordt het rapport Brinckman voorgesteld. Ook Dirk Van Damme die eerste de commissie zou leiden, kondigde het rapport gisteren aan:

Ik ga niet speculeren wat er gaat in staan, maar de kans is reëel dat het coronanieuws dit rapport mogelijk zal overschaduwen. Vandaag zitten namelijk ook de verschillende onderwijsministers samen om de coronaregels op school te bespreken…