Nieuw rapport van Kennisnet: Een ethisch perspectief op digitalisering in het onderwijs

Ben zelf al een tijdje lid van de Nederlandse Ethiek Adviesraad, een initiatief van Kennisnet en de PO-raad, waarbij nagedacht wordt over de ethische kant van digitalisering in onderwijs. Recent werd ook door Kennisnet een nieuw rapport/een nieuwe brochure uitgebracht rond dit thema.

De bijhorende perstekst van Kennisnet:

Het rapport is tot stand gekomen met hulp van wetenschappers, onderwijsexperts en onderwijsprofessionals. Uitgangspunt: hoe moeten scholen omgaan met ethische vraagstukken bij digitalisering? Denk aan vragen als:

  • Is het alleen maar handig dat leerlingen en studenten 24/7 hun cijfers kunnen checken of levert dat ook stress op?
  • Wat is de invloed van slimme volgsystemen op het persoonlijke contact tussen leraar en leerling?
  • Is het wenselijk dat smartwatches de hartslag en bloeddruk van leerlingen met een gedragsstoornis monitoren?

Let op de bijwerkingen

De voordelen van digitale technologie zijn talrijk: het maakt onderwijs in veel opzichten aantrekkelijker, makkelijker en efficiënter. Dankzij tablets en digiborden zijn veel lessen beeldend en interactief. Adaptief digitaal leermateriaal verlost leraren van routinematig nakijkwerk. Leerlingen en studenten raken gemotiveerder dankzij oneindig geduldige educatieve apps die zich aanpassen aan de individuele behoeftes van de gebruiker. Dankzij het vastleggen van leerlinggegevens kunnen scholen het leerproces beter sturen. En duur hoeft het allemaal niet te zijn: grote techbedrijven bieden hun digitale diensten deels gratis aan voor het onderwijs. Maar technologie heeft ook bijwerkingen, en die worden steeds meer gevoeld.

3 grote ontwikkelingen

In het rapport worden 3 ontwikkelingen uitgelicht die belangrijke onderwijswaarden beïnvloeden, met bijwerkingen:

  1. De verschuivende verhouding tussen mens en machine

Digitale technologie (de machine) maakt persoonlijk onderwijs mogelijk en verrijkt het didactisch repertoire van de leraar, maar kan ook zijn autonomie verkleinen. Deze ontwikkeling raakt aan waarden als betekenisvol contact en de professionele autonomie van de leraar.

2.     Gelijk en ongelijk: digitale kansen

Digitale technologie vergroot de mogelijkheden voor kwetsbare en minder kansrijke leerlingen en studenten om mee te doen, maar kan ook leerlingen uitsluiten. Bijvoorbeeld als bepaalde leerlingen en studenten minder profiteren van adaptieve materialen. Deze ontwikkeling raakt aan waarden als gelijke kansen en inclusiviteit.

3.  Big tech, big data en het vrije onderwijs

Bedrijven als Apple, Google en Microsoft zorgen voor bevrijdend gemak, maar ook voor toenemende afhankelijkheid. Daarnaast wordt er steeds meer data over leerlingen en studenten verzameld door bedrijven en onderwijsinstellingen. Deze ontwikkeling raakt aan waarden als vrije ruimte, vrijheid om te oefenen en te falen en benaderd worden met een open blik.

Sturen of gestuurd worden

Remco Pijpers, strategisch adviseur van Kennisnet en een van de auteurs van het rapport: “Het is logisch dat scholen onderzoeken hoe technologie kan helpen het onderwijs te verbeteren en problemen het hoofd te bieden. Maar er is een kanttekening: hoe meer we digitalisering instrumenteel inzetten – zonder oog voor ethiek – hoe groter de kans dat er op een ander niveau een prijs moet worden betaald.”

Pijpers benadrukt dat onderwijstechnologie ook sturend werkt. Daarom is het van groot belang dat onderwijsprofessionals zichzelf en elkaar ethische vragen stellen. Uit het rapport: “Digitalisering zou minder vanuit ict en meer vanuit waarden moeten worden gestuurd. Voor de bestuurder, schoolleider, ict-coördinator en leraar zou ethiek een onmisbaar onderdeel moeten zijn in het professionele redeneren over ict.”

Aanbevelingen

Om het gebruik van technologie in het onderwijs in goede banen te leiden, raadt Kennisnet aan op alle niveaus in de school aandacht te besteden aan een ethisch perspectief: van bestuurder tot leraar. Tegelijkertijd erkent het rapport de uitdaging voor de individuele school die grote tech-bedrijven tegenover zich vindt. Daarom benadrukt Kennisnet de noodzaak voor scholen om zich te verenigen en zich stevig te positioneren.

Big brother in onderwijs, deel 3: het verhaal van de wereldbank, gezichtsherkenning, moslims en Chinese scholen

Via de uitstekende mailing van Axios, ontving ik dit verbazingwekkend verhaal:

Chinese schools receiving World Bank loans wanted to buy facial recognition technology for use against Muslims in Xinjiang, according to documents obtained by Bethany Allen-Ebrahimian, Axios’ new China expert.

  • Why it matters: The World Bank loan program in Xinjiang shows the extreme moral hazard facing organizations operating in the region, where China has built a surveillance state and detained more than 1 million ethnic minorities.

A World Bank-funded school unsuccessfully requested a facial-recognition software system to create a “blacklist face database that can be set and armed.”

  • The purpose: “[W]hen blacklisted individuals pass through,” the images could be sent directly to Chinese police.

In more than 8,000 pages of World Bank Chinese-language procurement documents dated June 2017, participants in the loan program requested tens of thousands of dollars to buy facial recognition cameras and software, night-vision cameras, and other surveillance technology for Xinjiang schools.

  • The World Bank told Axios those funds were not provided.
  • A World Bank spokesperson said: “[I]nclusive societies are key to sustainable development, and we take a strong line against discrimination of any kind.”

What happened: In 2015, the World Bank began a loan program providing $50 million over five years to five Xinjiang vocational schools.

  • By 2017, China had blanketed Xinjiang with surveillance tech that it used to force Uighurs and other ethnic minorities into internment camps Beijing calls “vocational training centers.”
  • The World Bank didn’t review or scale back the program at that time.

In August, the loan program came under congressional scrutiny for possible complicity in China’s repression.

  • In November, the World Bank announced it was scaling back the program.
  • But the five original schools continue to receive World Bank funding.

A World Bank spokesperson told Axios that procurement documents had not been translated into English, making oversight difficult because only Chinese-speaking staff could read them.

Waarom zou je je niet vaccineren? (Universiteit van Vlaanderen)

De Morgen start vandaag met een reeks over vaccintwijfel, de Universiteit van Vlaanderen haakt mooi in met deze video:

De mazelen zijn opnieuw in opmars. Omdat minder mensen zich laten inenten. Volgens sommigen krijgen kinderen er autisme van, anderen menen dat al dat vaccineren zou helemaal niet goed is voor je afweersysteem. Nochtans is het geen kwestie van geloven in vaccins, want de feiten zijn er. Vaccinoloog Pierre Vandamme (UAntwerpen) zet ze op een rijtje. Wat is onzin en wat klopt?