De effecten van filters op zelfbeeld (Linda Duits)

Deze blog verscheen eerst op dieponderzoek.nl.

Zoom heeft een aantal instellingen waarmee je het beeld kunt verbeteren, bijvoorbeeld door het aan te passen op weinig licht. Hartstikke handig en logisch. Nog veel handiger maar wellicht minder logisch is de mogelijkheid tot retoucheren, ‘touch up my appearance‘. Hiermee leg je een filter aan over je beeld, waardoor jouw rode vlekjes of oneffenheden minder zichtbaar zijn. Aangezien je vaak ook de hele tijd naar jezelf kijkt tijdens een zoommeeting, is het een soort prettige spiegel. Goed voor mijn zelfvertrouwen dus.

Deze filters bestaan al een tijdje op apps die gericht zijn op beeld delen. Snapchat is er groot mee geworden: maak een selfie en gooi er een filter overheen zodat je hondenoren krijgt, of op een Japans Harajuku-meisje lijkt. Gebruikers van deze apps zijn ondertussen gewend aan filters, we weten dat selfies opgepoetst worden, dat het geen spontane kiekjes zijn. Toch zijn er veel zorgen over de effecten van filters op het zelfbeeld en dan met name op dat van meisjes – zoals vrijwel altijd worden jongens van zulke zorgen uitgesloten, wat onterecht is.

Genderscheidslijn
Grappige overlays en retoucheerfilters zijn vormen van augmented reality: de ‘echte’ wereld wordt op scherm versterkt. Je zou ook kunnen zeggen: verstoord. Net zoals je niet echt hondenoren hebt, heb ik geen onberispelijke huid. Wat voor effecten hebben deze filters op zelfbeeld? Zijn ze schadelijk? Onderzoekers hebben daar nog geen antwoord op. Het lastige daarbij is de wijdverbreid van apps als Instagram en TikTok. Vrijwel alle jongeren gebruiken ze, dus is er geen controlegroep. Je kunt ze ook niet makkelijk vergelijken met tieners vroeger die deze apps en filters niet hadden.

Een recente studie [open access] onderzocht de opvattingen van Britse kinderen van 10-11 over sociale media. Ze werden ondervraagd in focusgroepen, die het mogelijk maken respondenten opdrachten te laten doen. Eén van die opdrachten ging over filters, andere over het gebruik van emoji en profielen. De resultaten tonen twee redenen voor het gebruik van filters, met een duidelijke genderscheidslijn. Jongens vinden het leuk om grappige filters te gebruiken, met dieren of die uiterlijke kenmerken overdrijven. Het merendeel van de meisjes zag in deze filters een manier om je uiterlijk te verbeteren. Daarbij zagen ze verbanden tussen er goed uit zien en populariteit.

Gevaarlijk of hoopvol
Deze kinderen waren zeer mediawijs over sociale netwerken, hoewel ze te jong waren om officieel op Insta en Snapchat te mogen. Zo waren ze uitgebreid gewaarschuwd voor de gevaren: catfishing (mensen die zich voordoen als iemand anders), pedofielen, stalkers, cyberbullying. Ze hadden ook ideeën over de emotionele risico’s van je bevinden in een omgeving die draait om likes en je van je beste kant te laten moeten zien.

Hoe je deze inzichten interpreteert hangt mede af van je perspectief op kinderen en jongeren. Zie je ze als kwetsbaar, dan kan je de studie zien als bewijs voor zorgelijke effecten op zelfbeeld. Zie je ze als weerbaar, dan stemt het hoopvol dat ze nu al zo mediawijs zijn en goed doorzien dat foto’s geen weergave van de werkelijkheid zijn. Uiteindelijk hangt dit, zoals altijd met media-effecten, af van individuele mediagebruikers. Sommigen zijn kwetsbaarder, anderen het tegenovergestelde. En zoals altijd is de wijze raad: praat met je kinderen – als je die hebt. Hoe gebruiken ze filters? Hoe kijken ze ernaar? Wat vinden ze ervan?

Daarbij kan het geen kwaad ook volwassenen te bevragen. Hoe bewust zijn zij zich van het gebruik van filters, bijvoorbeeld in zoomsessies? Wat doet zo’n laagje virtuele make-up met hun zelfbeeld? Want laten we niet vergeten dat we een lange geschiedenis hebben van het oppoetsen van ons uiterlijk, en ja, die geschiedenis is eveneens gendered. Star

Er komt een Instagram for Kids (en voor Linda Duits is dat slecht nieuws)

Deze post verscheen eerst op dieponderzoek.nl.

Instagram is 13+, wat betekent dat eigenaar Facebook een deel van de jongere demografie mist als gebruiker. Buzzfeed maakte deze maand bekend dat Instagram nu werkt aan een speciale ‘veilige’ variant voor kinderen. Veilig tussen aanhalingstekens, want het is niet voor niets dat jonge kinderen nu niet op deze sociale netwerken mogen.

Voor de makers van Instagram betekent veilig voor kinderen dat de mogelijkheid voor contact tussen kinderen en volwassenen beperkt is. Op deze kinderapp zou het “lastiger” zijn voor volwassenen om kinderen te vinden en te volgen, en zou er een “begrenzing” zitten aan de berichten tussen volwassenen en kinderen die elkaar niet volgen.

De aankondiging is zorgelijk, omdat het Instagram nu al niet lukt veilig te zijn voor de tieners die er wel op mogen. Er is veel kritiek omdat de app te weinig zou doen tegen pesten en kinderlokkers. Deze maand verscheen er daarom een blogpost van Instagram over hun “ongoing efforts keep our youngest community members safe”. Er is geen reden om aan te nemen dat Instagram for Kids dit wel goed zou kunnen.

Los van die evidente zorgen, is er het verdienmodel. Instagram is een app die gebruikers gratis kunnen gebruiken zodat de makers geld kunnen verdienen met hun data. Buzzfeed citeert Priya Kumar die promoveert op de effecten van sociale media op gezinnen:

“From a privacy perspective, you’re just legitimizing children’s interactions being monetized in the same way that all of the adults using these platforms are.”

We hebben in Nederland duidelijke afspraken over reclame gericht op kinderen op televisie en we worstelen nog met het reguleren van sociale netwerken waar jonge gebruikers bedolven worden onder de spon. Die zal er ook op Instagram for Kids zijn, en net als de ‘reguliere’ Instagram zal de app de data van haar gebruikers doorverkopen aan derden.

Daarbovenop komen nog zorgen over de effecten. Bureau Jeugd & Media schrijft over vloggende kleuters:

“We hebben nog geen idee wat het betekent als kinderen vanaf de wieg opgroeien met het idee dat het normaal is om steeds voor iedereen te kijk te staan. We zullen het zien.”

Op alle vlakken slecht nieuws dus.

Jouw taalgebruik op sociale media kan verklappen dat je een depressie hebt

We weten al een tijdje dat niet alleen wat je schrijft op sociale media veel over jezelf kan verklappen, maar ook hoe je iets schrijft. Een nieuwe studie net gepubliceerd in Nature Human Behaviour voegt hier een nieuw inzicht aan toe. Door meer dan 6 miljoen tweets te analyseren, ontdekte Krishna Bathina en haar collega’s dat als mensen vaker “everyone believes” in een tweet meegaven, dit een teken kon zijn van vertekend denken, in dit geval specifiek de ‘mindreading distortion’. Hier vind je alle denkfouten of vertekening van het denken die kunnen wijzen op een mogelijk depressie die de onderzoekers onderzochten, samen met de voorbeeldzinnen.

Ze keken vervolgens hoe vaak dergelijke zinnen voorkwamen bij accounts die ook aangaven dat ze voor een depressie in behandeling waren of geweest zijn. Er bleek een significant verschil te zijn in hoe vaak ze dergelijke denkfouten in hun berichten opnamen en al dan niet schrijven dat ze een diagnose van depressie hadden gekregen. Enkel de denkfout van fortune telling, het voorspellen dat iets slecht gaat aflopen, bleek niet vaker voor te komen.

De onderzoekers waarschuwen wel voor de ethische kant van deze ontdekking, niet onterecht…

Gaat het wel goed met je als je vaak tweet dat ‘Iedereen gelooft dat…’?

Abstract van het onderzoek:

Depression is a leading cause of disability worldwide, but is often underdiagnosed and undertreated. Cognitive behavioural therapy holds that individuals with depression exhibit distorted modes of thinking, that is, cognitive distortions, that can negatively affect their emotions and motivation. Here, we show that the language of individuals with a self-reported diagnosis of depression on social media is characterized by higher levels of distorted thinking compared with a random sample. This effect is specific to the distorted nature of the expression and cannot be explained by the presence of specific topics, sentiment or first-person pronouns. This study identifies online language patterns that are indicative of depression-related distorted thinking. We caution that any future applications of this research should carefully consider ethical and data privacy issues.

Waarom mensen nog papieren kranten lezen (Linda Duits)

Deze blogpost verscheen eerst op dieponderzoek.nl.

Een probleem met media- en communicatiewetenschap is dat onderzoekers media te belangrijk maken. Als je media centraal stelt in je onderzoeksvraag, ga je een belang van media vinden. Dat was een van de redenen waarom ik in mijn proefschrift etnografisch onderzoek heb gedaan: door heel veel tijd in de klas met meisjes door te brengen, kon ik ook zien hoe onbelangrijk media (soms) voor ze waren [abstract]. Uit een recent onderzoek [abstract] naar het alledaags gebruik van papieren kranten komt eenzelfde desillusionerend beeld: sommige mensen kopen simpelweg krant om er de haard mee te kunnen aanmaken.

Het onderzoeksteam nam 488 semigestructureerde interviews af in Argentinië, Finland, Israël, Japan en de VS. Hun benadering was expliciet om media niet te centreren. Uit de interviews komen drie mechanismen naar voren die de verwevenheid van media in het alledaagse leven laten zien.

1. Toegang
Hoe mensen aan de krant komen verschilt duidelijk per land. In Israël is er een cultuur van gratis, in Japan van dagelijkse abonnementen. Daarnaast worden kranten gelezen in koffietentjes en restaurants, soms heel doelbewust, soms simpelweg omdat er een krant ligt. Gewoonte speelt duidelijk een rol:

“I still receive the New York Times and [the ChicagoTribune paper copies at home so I did a little glance through those. (. . .) I don’t spend as much time reading the paper . . . as I would like to, even though I still can’t imagine not getting a paper in the morning.” – Karen (53), Chicago

2. Sociaal verkeer [Sociality]
Een tweede mechanisme dat het gebruik van papieren kranten stuurt is sociality, wat je hier zou kunnen vertalen als sociaal verkeer of gezelligheid. Het lezen van de krant is vaak een sociale gebeurtenis. Leden van een huishouden geven delen van de krant aan elkaar door, en dan vaak van oud naar jong (ouders naar kinderen) of van man naar vrouw.

I used to live in a commune, and we shared the costs of the subscription back then. We had the national newspaper every day, and it was so lovely to read it with roommates for a long time, share its sections and discuss its articles. But now when I live alone I don’t know why I would subscribe to it. It was such a social thing. It was lovely. I enjoyed it an awful lot and I do miss it sometimes, but I know that if I don’t live with five people it won’t happen. Luna (29), Finland

Voor andere lezers is de papieren krant juist een momentje voor jezelf, bijvoorbeeld ‘s ochtends bij de koffie in een cafeetje. Ook wordt de krant gelezen om verveling te doorbreken in je eentje, als je in de bus zit of op de wc. De weekendkrant nodigt bijzonder uit tot dit mechanisme.

3. Rituelen
Vooral voor de oudere lezers is de papieren krant een geritualiseerde praktijk. Het lezen is een gewoonte geworden, soms zelf een doel op zichzelf. De krant draait dan niet langer om de inhoud, om het geïnformeerd worden, maar om de handeling. Bij het ontbijt naast een croissantje, in de trein en dan op de juiste manier handig vouwen:

Nowadays, few people read the newspaper on the train. But I still read it on the train by folding it like this and this [makes a hand gesture]. Especially, reading a newspaper in a crowded train requires a special skill. You should fold it like this. If the train gets more crowded, I will fold it even smaller. I learned this “technique” because if I read it open like this, you would annoy many people.” Mari (74), Japan.

Mensen vinden het vervelend als dit ritueel wegvalt, als ze hun loopje naar de kiosk niet hebben bijvoorbeeld. Veel respondenten wijzen op het gemak van de papieren krant, de rust en het plezier die het lezen biedt. En tot slot is er nog de waarde van de krant als brandbaar papier:

“I buy one on Sunday, which is big, [and] has a lot of pages to then start up the fire for the barbecue. Or wrap a plant that my wife gifts as a present when someone visits us.” José (70), Argentinië

Implicaties 
Een krant openvouwen betekent hem verweven met het alledaagse leven. De leespraktijken hebben weinig te maken met de inhoud van het nieuws, iets dat voor journalisten vast niet leuk is om te horen. Het is banaal gebruik, dat tegelijkertijd heel betekenisvol is. Deze mechanismen laten zien hoe hardnekkig mediagebruik is, hoe ingesleten het raakt en hoe onveranderlijk. Het verklaart waarom er nog steeds kranten verkocht worden, wat tegelijkertijd een waarschuwing inhoudt: jonge mensen ontwikkelen hun eigen mediarituelen.

Net zoals we een verschuiving zien van realtime televisiekijken naar digitaal, on-demand kijken, veranderen de rituelen van kranten lezen dankzij de komst van digitaal. Jonge mensen geven wellicht elkaar niet de verschillende katernen door, maar delen via hun telefoon of laptop artikelen die ze interessant vinden. Ook digitaal lezen is immers net zozeer een geritualiseerde praktijk (aan het worden).

Een gratis en prima tool om je leerlingen te leren inschatten of nieuws fake is of niet in 20 minuten

Via www.newsevaluator.com kun je gratis een online oefening doen waarbij je leerlingen en misschien ook jezelf beter worden in het herkennen van fake news. De site is weliswaar in het Engels, maar het lijkt me voor veel leerlingen in het secundair of voortgezet onderwijs haalbaar. De online oefening duurt zo een 20 minuten.

Het leuke is dat er ook een heel onderzoek gebeurde naar de effectiviteit van de tool en dat hij wel degelijk een meerwaarde heeft.

Abstract van het onderzoek:

With the rise of misinformation, there is a great need for scalable educational interventions supporting students’ abilities to determine the trustworthiness of digital news. We address this challenge in our study by developing an online intervention tool based on tutorials in civic online reasoning that aims to teach adolescents how to critically assess online information comprising text, videos and images. Our findings from an online intervention with 209 upper secondary students highlight how observational learning and feedback support their ability to read laterally and improve their performance in determining the credibility of digital news and social media posts

Een kleine blik achter de Waddist: waarom niet elke jongere dezelfde vraag krijgt ook al lijken ze wel heel erg op elkaar.

De Waddist-app is er nu iets meer dan een maand en een groot succes. De eerste drie weken kregen we al meer dan 1000 vraagsuggesties van jongeren binnen en dagelijks doen meer dan 2400 jongeren mee.

Vanaf dag 1 beseften het team van De Ambrassade en de Arteveldehogeschool dat we een enorme verantwoordelijkheid hadden met deze app. Niet enkel qua betrouwbaarheid en validiteit, maar zeker ook naar de jongeren toe. Het is bijvoorbeeld geen toeval dat op de homepage in de app de link naar hulpbronnen zoals Awel duidelijk aanwezig is. De voorbije dagen kreeg de app een update omdat we merkten dat nog niet elke jongere die de app gebruikt, deze weg vond.

Maar er is meer. We beseften ook vanaf dag 1 dat de antwoorden van een vraag ook een invloed kunnen hebben op de jongeren. Bijvoorbeeld je stelt de vraag of je al seks hebt gehad of je vraagt of de jongere al gerookt heeft.  Als je dit vraagt aan de hele groep die gaat van 12 tot 30, dan zal het gemiddelde wellicht hoger zijn, en zou bijvoorbeeld een 12-jarige het idee krijgen dat hij of zij moet roken of dringend aan seks moet beginnen. Daarom wordt een dergelijke vraag meerdere keren gesteld, maar telkens aan een andere leeftijdsgroep en krijgen de jongeren enkel de resultaten te zien van hun leeftijdsgroep.

Het klinkt misschien als een detail, maar dat is het voor alle duidelijkheid allesbehalve.

Oja, iets anders dat we doen: je kan als leraar, opvoeder, jeugdwerker, ouder, ook meedoen met Waddist. Hebben jullie dan geen invloed op de data? Zolang je eerlijk je geboortejaar opgeeft, word je automatisch niet meegeteld. En ja, we monitoren dagelijks hoe logisch de ingevulde geboortejaren zijn.

De app kan gedownload worden via: http://onelink.to/rt6hk8

Britse politie waarschuwt (weer) voor SciHub

Het is aan het veranderen, maar nog steeds staan veel onderzoeksartikelen achter een betaalmuur. Zelfs als je zoals ik als wetenschapper verbonden bent aan een wetenschappelijke instelling, heb je regelmatig de pech dat je universiteit net geen licentie heeft voor dat journal dat je nodig hebt.

Al een paar jaar is er een populair alternatief, weliswaar illegaal: SciHub. Hier kun je meer dan 85 miljoen wetenschappelijke artikels gratis downloaden. Het is een constant gevecht tussen uitgevers en de site die om de haverklap van adres moet veranderen, zodat je regelmatig naar wikipedia moet surfen om te checken waar de site nu weer toegankelijk is.

Nu waarschuwt de Britse politie dat studenten en universiteiten extra moeten opletten met deze site:

“If you’re tricked into revealing your log-in credentials, whether it’s through the use of fake emails or malware, we know that Sci-Hub will then use those details to compromise your university’s computer network in order to steal research papers,” he said.

Ook zou er eventueel malware kunnen verstopt zijn in de artikels die je sowieso illegaal downloadt. Die claim zijn voor alle duidelijkheid niet nieuw en critici vermoeden dat dergelijke claims overroepen worden op aandringen van de uitgevers.