Deze blog heeft een AI-probleem. Nee, niet omdat hij door AI werd geschreven. Of beter: ik heb een AI-onderzoekprobleem. Het probleem is namelijk dat ik stilaan niet meer weet welke nieuwe studies over AI en onderwijs nog de moeite waard zijn om hier te bespreken.
Categorie archief: Mediawijsheid
Een persbericht stelt dat meertaligheid je brein 13 jaar jonger maakt. Wat nu?
Dit weekend las ik dit bericht bij ScienceDaily. Zoals bij elk goed persbericht is de boodschap er eentje die behoorlijk uitnodigt om erop te klikken: meerdere talen spreken zou je brein tot dertien jaar jonger kunnen houden. Dit klinkt veelbelovend, zeker voor wie meerdere talen spreekt of die DuoLingo nu al installeert. De krantenartikels schrijven bijna zichzelf, maar… is dat een goed idee of niet? Een verhaal over kritisch lezen!
Natuurlijk wilde ik het onderzoek lezen en daar botste ik direct op een eerste probleem. Het onderzoek is onvindbaar. Er is noch een paper noch een preprint op dit moment ergens online. Het enige dat er is, is dit persbericht over onderzoek dat deze zomer werd gepresenteerd op het FENS Forum 2026, een groot congres over neurowetenschappen. Begrijp me niet verkeerd, het maakt het onderzoek niet plots slecht. Maar het leek me wel een mooie aanleiding voor een kleine oefening: hoe ga je eigenlijk om met een wetenschappelijk persbericht als je het onderzoek zelf niet kunt lezen?
Is sociale media echt slecht voor de mentale gezondheid van jongeren? Nieuwe interessante Zweedse studie!
Het is intussen bijna een vanzelfsprekendheid geworden met social-media bans die steeds populairder worden bij politici. Jongeren brengen steeds meer tijd door op sociale media. De mentale gezondheid lijkt onder druk te staan. Dus zal het ene wel de oorzaak zijn van het andere. De afgelopen jaren verschenen dan ook heel wat studies die een verband suggereerden tussen meer sociale media en meer depressieve of angstklachten. Maar… wat blijft daar eigenlijk van over als je jongeren niet enkele maanden, maar vijf jaar volgt?
Dit onderzoek toont niet dat we kunnen multitasken
“Zie je wel, mensen kunnen toch multitasken.” Ik kreeg deze boodschap de voorbije maand via enkele kanalen toegestuurd omdat ik wel eens deze mythe wil tackelen. De aanleiding is een nieuwe studie in het Journal of Cognitive Neuroscience. De onderzoekers trainden deelnemers meer dan 30.000 keer om nieuwe categorieën van kunstmatig gemanipuleerde auto’s te herkennen. Na die intensieve training konden de deelnemers deze taak beter combineren met een tweede taak en zagen de onderzoekers duidelijke veranderingen in de onderliggende hersennetwerken. Mooi, maar…
Is bingekijken slecht voor je?
Het zijn momenteel examens, maar beste studenten: het einde is in zicht! En dan kan bingewatchen een aantrekkelijk ding lijken, zeker als het veel te warm wordt voor veel anders? Maar… is dat wel een goed idee?
Deze video vat samen wat de risico’s zijn (al zijn het vaak correlaties die vermeld worden, eerder dan duidelijk causale verbanden)
Heeft AI een aandachtsprobleem?
De voorbije jaren hoorde ik geregeld dat AI-systemen werken met attention. Dat woord komt niet toevallig terug in de beroemde titel van het artikel dat de huidige generatie taalmodellen mogelijk maakte: Attention is All You Need. Maar hoe vergelijkbaar is die aandacht eigenlijk met menselijke aandacht? Een nieuwe studie van Suketu Patel en collega’s probeerde daar een antwoord op te geven met een van de bekendste experimenten uit de cognitieve psychologie: de Strooptest.
Wat als een van de beroemdste psychologie-experimenten niet klopt?
Nee, het gaat niet (weer) over het Stanford Prison Experiment, Milgram (al zijn daar wel geslaagde replicaties),… Vandaag wil ik even stilstaan bij cognitieve dissonantie. Dit is een van die psychologische begrippen die bijna iedereen ooit heeft gehoord. Zelfs wie nooit een cursus psychologie heeft gevolgd, kent meestal wel het basisidee.
Het komt erop neer dat mensen er niet van houden als hun gedrag en overtuigingen met elkaar botsen. Dus als ze iets doen dat eigenlijk niet past bij wat ze geloven, dan passen ze soms hun overtuigingen aan zodat alles weer mooi klopt.
Enkele voorbeelden om dit te illustreren:
- Roken is ongezond, maar ik rook toch? Dan ga ik misschien denken dat de gezondheidsrisico’s overdreven zijn.
- Ik koop een veel te dure auto? Dan begin ik misschien te geloven dat die aankoop eigenlijk perfect rationeel was. (Nota voor mijn vrouw: deze is puur toevallig als voorbeeld).
Het idee klinkt behoorlijk intuïtief correct en menselijk. En het werd een van de invloedrijkste theorieën uit de sociale psychologie. Maar de voorbije jaren gebeurde iets interessants. Niet in eerste instantie met de theorie zelf, maar met een van haar beroemdste experimenten. En op die manier misschien wel uiteindelijk toch met de theorie.
🎧 Gaat je brein echt rotten van brainrot?
De Universiteit van Nederland gaat in op Brainrot.
Van ronddraaiende katten tot Italiaans sprekende AI-wezens: overspoelen brainrotvideo’s ook jouw TikTok en Instagram? Met honderden miljarden views behoort het tot de populairste content op social media. De naam ‘brainrot’ verwijst ook naar wat die video’s met je brein zouden doen: je brein langzaam laten wegrotten. In deze aflevering vertelt ontwikkelingspsycholoog en hersenonderzoeker Wouter van den Bos van de Universiteit van Amsterdam wat brainrot doet met je ontwikkeling, waarom het verslavend is, en of je brein er ook echt van gaat rotten.
Al snel geeft hij het verlossende antwoord: Nee, maar is er een maar? Ja!
Opletten met AI-getuigenissen over onderwijs…
Deze ochtend kwam ik dit bericht tegen op Twitter. Omdat de persoon die het deelde niet Éléonore heet, ga ik ervan uit dat ze het niet zelf schreef. Dus ik ging op zoek. Noem het een afwijking. Ik vond hetzelfde bericht een paar keer, oa op Facebook, maar ook een gelijkaardig bericht van een zekere Claire op Instagram:
Wat kunnen scholen effectief doen tegen haatspraak?
Haatspraak is al langer dan vandaag ook een onderwijsprobleem geworden. Niet alleen online, maar ook op school krijgen leerlingen ermee te maken. Ze horen racistische opmerkingen, seksistische memes, homofobe grappen of vernederende commentaren over religie, afkomst of gender. Dat laatste bleek ook nog deze week met het onderzoek van de VRT. En hoewel scholen vaak de plek zijn waar zulke spanningen zichtbaar worden, zijn ze tegelijk ook een van de weinige plaatsen waar je er systematisch iets aan kan doen.
Een nieuwe systematische review van Kansok-Dusche en collega’s bracht 27 schoolprogramma’s rond haatspeech in kaart en onderzocht welke kenmerken kwaliteitsvol en potentieel effectief lijken. Wat interessant is aan deze review, is dat de onderzoekers niet alleen naar wetenschappelijke criteria keken, maar ook expliciet leraren en leerlingen bevroegen over wat volgens hen werkt in de praktijk.