Het nieuwe Apestaartjaren onderzoek is er: hoe gaat het digitaal met onze kinderen en jongeren?

Kreeg een paar dagen geleden het nieuwe Apestaartjarenonderzoek in de bus. Dit tweejaarlijkse onderzoek houdt de digitale vinger aan de pols van onze kinderen en jongeren. Wat vooral opvalt zijn hoe de tendensen over de tijd zich verder zetten. Persoonlijk was ik verbaasd over de mindere populariteit van Tik Tok in de peiling in vergelijking met de aandacht die ik voor de toepassing zie. Dat het vooral iets voor kinderen is, lijkt bevestigd. Oh, en voor sommige tweeps 🙂 .

De eigenlijke rapporten kan je hier vinden.

Dit is de samenvatting met de belangrijkste inzichten:

Het Apestaartjaren-onderzoek is een tweejaarlijkse bevraging door Mediaraven, Mediawijs en imec-mict van de Universiteit Gent. Het onderzoek brengt niet alleen de digitale leefwereld van kinderen en jongeren in kaart, maar toont ook hoe ze daar invulling aan geven en welke uitdagingen dat met zich meebrengt. 

Het onderzoek bestaat uit twee bevragingen: een uitgebreide survey bij kinderen van 6 tot 12 jaar in de lagere school en bij jongeren van 12 tot 18 jaar in de middelbare school. 

KINDEREN, tussen 6 en 12 jaar

Jonger een smartphone

De tablet blijft het populairste toestel bij kinderen, al krijgen ze steeds jonger een smartphone in hun bezit. In 2018 was de 12 jarige leeftijd en de stap naar het middelbaar het schakelpunt, in 2020 krijgen ze die al aan hun 9 jaar. 

Kinderen gebruiken digitale toestellen nog steeds vooral om video’s te kijken en spelletjes te spelen, al luisteren ze nu ook meer naar muziek via zo’n toestel.

YouTube op de tablet, TikTok op de smartphone

Filmpjes kijken, muziek luisteren en spelletjes spelen zijn de favoriete activiteiten van kinderen. YouTube, Spotify en Netflix zijn hun favoriete platformen. Van zodra ze een smartphone krijgen, komen TikTok, Snapchat en Whatsapp in beeld. 

Kinderen kiezen voor elk communicatiedoel een ander kanaal. Praten met vrienden gebeurt via Whatsapp, ouders krijgen nog een telefoontje.

Liegen over leeftijd

Op veel sociale media geldt eigenlijk een leeftijdsgrens van 13 jaar. Toch gebruiken gebruikt 44% TikTok, 27% Snapchat en 22% Instagram. Ouders hebben daar weinig problemen mee, maar houden wel graag een oogje in het zeil.

Praten over cyberpesten

13% van de kinderen had ooit last van cyberpesten. 28% praat daar met niemand over en als ze het wel doen dan is dat voor 39% van de kinderen met de ouders en voor 33% met klasgenoten.

Opvoeden in tijden van digitalisering

Bij 82% van de kinderen zijn er thuis regels over het mediagebruik. Bij 58% zijn er afspraken over schermtijd, bij 45% over wanneer ze media mogen gebruiken. Naarmate kinderen ouder worden, krijgen ze minder regels opgelegd.

Volwassenen die een oogje in het zeil houden zonder daar afspraken over te maken, breken het vertrouwen met hun kind. Een eigen plekje, zowel online als offline, is belangrijk. 

JONGEREN, tussen 12 en 18 jaar

Jonger een smartphone

De smartphone blijft alomtegenwoordig: 94% van de jongeren heeft er een. Ze krijgen bovendien alsmaar jonger hun eerste eigen smartphone. In 2018 was dat aan 12 jaar en de stap naar het middelbaar het schakelpunt, in 2020 krijgen ze die al aan hun 9 jaar. 

Die smartphone geven ze op jongere leeftijd ook een sociaal nut. Jongeren zijn nu voor hun twaalfde al vertrouwd met Whatsapp, Instagram en Snapchat.

YouTube en Instagram meest gebruikt

89% van de jongeren gebruikt YouTube minstens wekelijks, bij Instagram is dat 86%. Daarmee zijn dat populairste platformen. TikTok is voor de meesten geen wekelijkse kost: 28% van de jongeren gebruikt het wekelijks.

Facebook zinkt dieper de vergeetput in. Slechts 39% van de jongeren gebruikt Facebook nog wekelijks. 

Versnipperde communicatie

Hoewel de populairste sociale media ideaal zijn om met elkaar te communiceren, vertellen jongeren niet alles via gelijk welke app. De meeste jongeren sms’en met hun ouders, spreken via Snapchat of Instagram met vrienden af en gebruiken Whatsapp om over schooltaken te overleggen.

Sociale media als nieuwsbron

Sociale media zijn de voornaamste nieuwsbron. 54% van de jongeren lezen dagelijks nieuws via sociale media. De interesse komt bovendien met de jaren: bij jongeren uit de derde graad is de nieuwsconsumptie het grootst. 

Vooral Facebook blijkt in deze context relevant. Pagina’s en groepen zijn ideaal om te weten wat er in de wereld gebeurt en om zelf een statement te maken.

Cyberpesten minder zichtbaar

17% van de jongeren is het afgelopen jaar online lastig gevallen, slecht behandeld of kwam in aanraking met een schokkende gebeurtenis. 21% van de meisjes was ooit slachtoffer, tegenover 13% bij de jongens. 

Omstaanders spelen een grote rol bij cyberpesten. Anno 2020 was 25% van de jongeren getuige, tegenover 54% in 2018. Cyberpesten blijkt zich nu vooral in privégesprekken plaats te vinden.

Privacyvaardig, thuis en op school

61% van de Vlaamse jongeren zegt zelden les te krijgen over online privacy. Daarbovenop ergeren ze zich aan de veronderstelling dat ze onverstandig zouden omspringen met hun privacy. Ook schatten jongeren waar thuis afspraken over mediagebruik gemaakt worden, hun privacyvaardigheden hoger in.

Deze reclame van Bell-telefoons van meer dan 100 jaar geleden is echt, maar…

Ik moet bekennen dat ik graag snopes.com doorblader op zoek naar welke nieuwe hoaxen er zoal gedeeld worden. Deze vond ik zelf te leuk om niet te delen, want hij is deels waar:

Deze reclame is dus echt, maar… hij wordt vandaag blijkbaar gedeeld alsof de affiche of reclame dateert uit 1918, ten tijde van de Spaanse griep. Dit is echter niet het geval: de affiche is ouder.

 

Waarom 5G, Bill Gates en biowapens (n)iets met corona te maken hebben? Nieuwsuur sprak met complotdenkers, wetenschappers en deskundigen

Ik schrik – maar ook niet echt – van de grotere groep van jongeren die deze complottheorieën geloven.

15 procent van de Nederlanders denkt dat het coronavirus een gefabriceerd biowapen is. Dat blijkt uit een peiling die onderzoeksbureau Ipsos heeft gedaan onder Nederlanders. Hen werd gevraagd naar hun ideeën over deze en andere complottheorieën over het coronavirus.

Welke andere theorieën krijgen steun? Waar komen deze overtuigingen vandaan en welke Nederlanders geloven hierin? Verslaggever Rudy Bouma sprak met complotdenkers, wetenschappers en deskundigen over 5G, Bill Gates en het coronavirus als biowapen.

Zo is complotdenken volgens een gedragswetenschapper een normaal verschijnsel onder normale burgers. ‘Als het allemaal gekken zijn, dan leven we in een hele gekke samenleving.’

Wordt dit de toekomst van copy/paste?

Het is voorlopig maar een demo, maar wat Cyril Diagne gisteren de wereld in stuurde, ziet er wel zeer cool uit en lijkt wel een echt toepassing van augmented reality:

Mijn kleine truc om toch slides achter mij te projecteren tijdens live webinars uitgelegd

Vanmiddag gaf ik een live lezing voor ResearchEDHome die later vandaag ook nog op YouTube verschijnt. Ik wou heel graag dezelfde stijl hanteren van tijdens de tutorials die we filmden met de PO-raad, het Lerarencollectief en ResearchED Nederland, maar ik had van alle technologische mogelijkheden enkel… een green screen en de webcam van mijn laptop. Eerder deze week had ik op een website van een krant gezien hoe Bart De Wever tijdens de gemeenteraad grapjes uithaalde door zijn achtergrond in Zoom aan te passen en dat bracht me op een idee. Als de Antwerpse burgemeester dit snel kon doen, moest mij dit ook lukken.

Stap 1: ik maakte een presentatie in Powerpoint zoals ik altijd doe.

Stap 2: ik exporteerde deze als aparte afbeeldingen naar een map:

Stap 3: ik maakte een tweede presentatie met de achtergrond die ik zou gebruiken als achtergrond voor mijn online lezing op elke slide en importeerde in verkleinde versie de afbeelding op elke slide:

Stap 4: ik exporteerde deze presentatie weer als aparte afbeeldingen naar een nieuwe map en laadde vervolgens alle afbeeldingen in Zoom voor virtuele achtergronden:

 

Tijdens mijn presentatie liet ik dit scherm openstaan en kon ik gewoon de slide kiezen bij mijn verhaal zonder weinig afleiding.

Je zal de eerste stap (aparte presentatie) wellicht overbodig vinden, maar ik wou de presentatie sowieso ook nog delen op Slideshare en dan is het handiger dat ik die zonder achtergrond had.

 

Misschien even handig ter opfrissing: hoe maak je een presentatie?

Enkele jaren geleden maakte ik een overzicht van hoe ik te werk ga om een lezing te maken. Je vindt alle blogposts hier.

Enkele van de belangrijkste inzichten die ik gebruik – trouwens ook bij het helpen van het maken van de filmpjes van de PO-raad, het Lerarencollectief en ResearchED Nederland – heten dual coding of dual channel theory enerzijds en de deels daaruit voortvloeiende principes voor multimediaal leren van Mayer. Klik op de links om meer te leren hierover.

De essentie voor wie weinig tijd heeft, bijvoorbeeld omdat de hele bevolking zit te wachten:

  • Tekst en beeld is beter dan tekst alleen.
  • Vermijd overbodige woorden, beelden en geluiden die niks met de inhoud te maken hebben.
  • Beeld plus audio is beter dan beeld plus audio plus tekst.
    Vrij vertaald: zet niet te veel tekst op je slide, behalve misschien een kernwoord. Mensen kunnen niet lezen en luisteren tegelijk.

Verder is het niet onbelangrijk om toegankelijke taal te gebruiken. Ik geef het maar mee.

 

Hoe maken we die fijne filmpjes en tutorials? Gerrit Spaans legt het technische deel uit!

Eerder kreeg je al een blik achter de schermen tijdens het draaien van de tutorials. Toen beloofde ik al dat er een tweede deel van het antwoord zou komen op de vraag ‘hoe maken jullie die tutorials?’. De man zonder wie het er nooit zo goed uit zou zijn heeft Gerrit Spaans, en hij legt het hier uit.

Voor de t-shirt freaks: dit filmden we voorbije woensdag, de t-shirt was een verwijzing naar de vijfde reeks die we aan het filmen waren. En ja, ik heb dus van shirt gewisseld voor De Afspraak…