In het artikel “De_verwarring_over_hoge_verwachtingen” van Lia Voerman en Frans Faber dat deze laatste deelde op Linkedin, wordt een analyse gemaakt van het concept van hoge verwachtingen binnen het onderwijs. In tegenstelling tot de algemene opvatting, stellen de auteurs dat hoge verwachtingen betekenen dat je de lat hoog legt voor leerlingen, daarom pleiten ze voor een andere definitie. Hoge verwachtingen hebben volgens hen niets te maken met het stellen van hoge eisen voor eindresultaten, zoals het behalen van hoge cijfers of het slagen voor een examen. In plaats daarvan gaat het om wat leraren doen tijdens het leerproces om hun leerlingen te helpen hun volledige potentieel te bereiken. Al geven ze tegelijk ook af op het concept van leerpotentieel:

Sommige benaderingen definiëren hoge verwachtingen als gebruik maken van het leerpotentieel van leerlingen. Een tweede verwarring: want dat betekent dat de leraar blijkbaar kan beoordelen wat het leerpotentieel van leerlingen is. Rigiditeit van deze opvatting ligt op de loer. Leerpotentieel wordt gezien als een vast gegeven, niet meer beïnvloedbaar door onderwijs en leraren. En dat is juist niet wat verwachtingen zijn.

Een van de belangrijkste punten die het artikel belicht, is het verschil tussen globale en microverwachtingen. Globale verwachtingen zijn bredere, algemene opvattingen die leraren hebben over wat hun leerlingen wel of niet kunnen bereiken. Deze globale verwachtingen zijn vaak gebaseerd op eerdere ervaringen of vooroordelen, en ze kunnen moeilijk te veranderen zijn. Aan de andere kant zijn er microverwachtingen, die tijdens het lesgeven in elk moment aanwezig zijn. Dit zijn specifieke verwachtingen die leraren hebben over hoe een leerling op dat moment presteert. Microverwachtingen hebben direct invloed op het gedrag van de leraar en, belangrijker nog, op hoe de leerling dit gedrag ervaart.

Voerman en Faber benadrukken dat hoge verwachtingen vooral tot uiting komen in de microverwachtingen en het bijbehorende gedrag van leraren. Dit gedrag kan variëren van de vragen die aan een leerling worden gesteld tot de feedback die wordt gegeven. Zo krijgen leerlingen van wie leraren een hoge verwachting hebben, meer tijd om over een vraag na te denken en worden ze vaker aangemoedigd om door te gaan, zelfs als hun antwoord in eerste instantie niet correct is. Daarentegen krijgen leerlingen van wie een leraar lage verwachtingen heeft, minder tijd om na te denken en worden ze sneller geholpen met aanwijzingen, wat hun leermogelijkheden kan beperken.

Een ander belangrijk thema in het artikel is het effect van verwachtingen op kansenongelijkheid. De auteurs bespreken onderzoeken die aantonen dat lage verwachtingen van leraren een negatieve invloed kunnen hebben op leerlingen uit achtergestelde groepen, zoals kinderen uit gezinnen met een lagere sociaaleconomische status (SES) of met een migratieachtergrond. In deze gevallen kunnen lage verwachtingen de kansenongelijkheid vergroten, terwijl hoge verwachtingen juist een sterk positief effect kunnen hebben.

De auteurs introduceren ook het concept van Didactisch Coachen, een methode die leraren helpt hun microverwachtingen bewust in te zetten om het leerproces van leerlingen te ondersteunen. Dit houdt in dat leraren zich bewust worden van hun verwachtingen en deze actief vertalen naar positief gedrag in de klas. Didactisch Coachen is volgens Voerman en Faber een manier om hoge verwachtingen in de praktijk te brengen, zelfs als een leraar in eerste instantie niet zeker weet of een leerling een bepaalde taak aankan.

Een terugkerend punt in het artikel is dat leraren vaak goede bedoelingen hebben wanneer ze leerlingen snel helpen of niet doorvragen als een antwoord fout is, omdat ze willen voorkomen dat de leerling gedemotiveerd raakt. Echter, uit onderzoek blijkt dat dit averechts werkt: door leerlingen niet uit te dagen of door te weinig tijd te geven voor reflectie, worden leerkansen gemist. Het stellen van hogere verwachtingen in termen van feedback en ondersteuning kan juist leiden tot betere leerresultaten.

Tot slot benadrukken de auteurs dat het belangrijk is om te erkennen dat verwachtingen een krachtige invloed hebben op het leren van leerlingen, vooral voor de meest kwetsbare groepen. Het bewust inzetten van microverwachtingen en het vertalen van hoge verwachtingen naar gedrag in de klas kan bijdragen aan het verkleinen van de kansenongelijkheid en het bevorderen van gelijke onderwijskansen voor alle leerlingen.

Check ook de leidraad die de NRO eerder publiceerde over hoge verwachtingen. Dit najaar verschijnt er ook een Vlaamse versie bij Leerpunt.