Een recent gepubliceerde studie van Michael Gerlich in Societies (wel een tijdschrift van de MDPI-stal) bekijkt de impact die AI-tools op kritisch denken kunnen hebben en hoe deze technologieën cognitieve processen zoals geheugen, aandacht en probleemoplossing kunnen beïnvloeden. De onderzoeker keek specifiek naar cognitieve offloading: het proces waarbij we mentale taken uitbesteden aan externe hulpmiddelen, zoals AI-systemen. Dit klinkt misschien handig, maar er zitten duidelijke haken en ogen aan. De studie combineerde kwantitatieve enquêtes met diepgaande interviews bij 666 deelnemers uit verschillende leeftijdsgroepen en opleidingsniveaus, om zo een algemeen beeld te kunnen schetsen.
Een opvallende bevinding is dat veelvuldig gebruik van AI-tools samen lijkt te hangen met een afname in kritisch denkvermogen, vooral door cognitieve offloading. Mensen vertrouwen op AI voor taken zoals informatie opzoeken, beslissingen nemen en zelfs complexe analyses uitvoeren. Dit leidt tot minder betrokkenheid bij diep nadenken en een risico op het verliezen van essentiële cognitieve vaardigheden. Jongere deelnemers (17-25 jaar) bleken hier het meest vatbaar voor, terwijl oudere deelnemers beter weerstand boden aan deze effecten. Interessant genoeg speelde opleidingsniveau ook een grote rol: hoe hoger de opleiding, hoe beter mensen in staat waren om kritisch te blijven nadenken ondanks het gebruik van AI.
Wat betekent dit concreet? Voor onderwijs en werk zijn er duidelijke lessen te trekken. Onderwijsinstellingen moeten AI niet alleen inzetten als hulpmiddel, maar studenten ook actief stimuleren om kritisch na te denken over de informatie die deze systemen geven. Dit kan bijvoorbeeld door opdrachten te geven waarbij ze AI-output moeten evalueren of door hen te leren vragen te stellen die de technologieën uitdagen. Op de werkvloer vraagt dit om trainingen die medewerkers bewust maken van de grenzen van AI en hen leren hoe ze technologie kunnen aanvullen met eigen kritisch denken.
Abstract van de studie:
The proliferation of artificial intelligence (AI) tools has transformed numerous aspects of daily life, yet its impact on critical thinking remains underexplored. This study investigates the relationship between AI tool usage and critical thinking skills, focusing on cognitive offloading as a mediating factor. Utilising a mixed-method approach, we conducted surveys and in-depth interviews with 666 participants across diverse age groups and educational backgrounds. Quantitative data were analysed using ANOVA and correlation analysis, while qualitative insights were obtained through thematic analysis of interview transcripts. The findings revealed a significant negative correlation between frequent AI tool usage and critical thinking abilities, mediated by increased cognitive offloading. Younger participants exhibited higher dependence on AI tools and lower critical thinking scores compared to older participants. Furthermore, higher educational attainment was associated with better critical thinking skills, regardless of AI usage. These results highlight the potential cognitive costs of AI tool reliance, emphasising the need for educational strategies that promote critical engagement with AI technologies. This study contributes to the growing discourse on AI’s cognitive implications, offering practical recommendations for mitigating its adverse effects on critical thinking.