Er is een nieuwe Leerpunt-gids over het gebruik van wetenschappelijke kennis in onderwijs. Deze gids is een hertaling van een gelijkaardig handig document van de Education Endowment Foundation uit 2024. Het wil een goede illustratie zijn van wat evidence-informed werken eigenlijk vraagt. Het is dus echt niet nog een lijstje met “wat werkt”, maar een nuchtere uitleg over hoe je onderzoek kan lezen, wegen en gebruiken in je dagelijkse praktijk zonder de complexiteit van de klas te ontkennen.

De kern is eenvoudig maar wordt vaak vergeten. Goede beslissingen in onderwijs steunen nooit op één bron. Wetenschappelijke kennis is belangrijk, maar staat altijd naast data uit de eigen schoolcontext en professionele praktijkkennis. De gids maakt dat expliciet en werkt het consequent uit over het hele verbeterproces: van probleemverkenning tot evaluatie en borging. Onderzoek is geen stap die je “even toevoegt”, maar een bron die in elke fase een andere functie kan hebben

De gids maakt helder dat niet alle onderzoek hetzelfde soort antwoorden geeft. Wie wil begrijpen hoe of waarom iets werkt, heeft iets anders nodig dan wie wil weten of een aanpak effect heeft. Kwalitatief, kwantitatief en mixed-method onderzoek worden niet hiërarchisch voorgesteld, maar functioneel. De vraag bepaalt de evidentie, niet omgekeerd.

Misschien het meest bruikbaar zijn de twee beoordelingskaders. De CRAAP-test helpt om snel te beslissen of een bron überhaupt het lezen waard is. De CLAIMS-checklist dwingt je daarna om trager te denken: wat zeggen de conclusies echt, wat zijn de beperkingen, hoe zit het met toepasbaarheid en onafhankelijkheid? Dat zijn geen academische finesses, maar precies de vragen die voorkomen dat onderzoek wordt overschat of verkeerd vertaald naar de praktijk.

Wat deze gids vooral wil doen, is verwachtingen temperen zonder het belang van onderzoek te ondergraven. Wetenschappelijke kennis geeft richting, geen recepten. Ze helpt betere vragen te stellen, scherpere keuzes te maken en bewuster bij te sturen. Dat is misschien minder spectaculair dan snelle oplossingen, maar wel precies wat duurzaam onderwijsverbeteren vraagt.