Het is opvallend hoe vaak ik dit interview tegenkwam in mijn tijdslijnen op Facebook en Twitter. Net zoals de tekst die hij schreef en bracht voor #westrikeback, zet het interview met Jean-Paul Verhaeghe op zijn minst aan tot discussie.

“Een snoeihard betoog tegen het neoliberalisme is het. Van een psychoanalyticus die in de praktijk ziet hoe het economische systeem dat we als de Bijbel beschouwen, ons als mens en als maatschappij kapotmaakt. Paul Verhaeghe houdt ons allemaal een spiegel voor. En wat we daarin zien, is geen fraai beeld. ‘Het Systeem, dat zijn wij allemaal.’”

Enkele opvallende passages over onderwijs:

U verwijt het onderwijs de reproductiemachine te zijn van het neoliberale denken.

Verhaeghe: ‘In de eindtermen is uitdrukkelijk gedefinieerd: alle leerlingen moeten ondernemers van zichzelf worden. Ze moeten zichzelf als bedrijf beschouwen, en vaardigheden ontwikkelen om hun marktwaarde te verhogen. Dat zou op zich niet slecht zijn, ware het niet dat het individueel competitief wordt ingevuld. Je moet het halen ten koste van de ander. Sociale banden en solidariteit worden systematisch doorbroken. Het is zo niet bedoeld, maar het is wel een neveneffect van het competentiestreven. En dan zijn we verbaasd dat jongeren egoïstisch en materialistisch zijn. Dat ze onrealistische verwachtingen hebben. Maar we hebben ze zo gemaakt.’

U zegt niet alleen dat we kapitaal meer moeten belasten, maar ook dat we moeten ophouden leerlingen kant en klaar af te leveren voor de arbeidsmarkt. Uw discours zal in ondernemerskringen niet meteen met open armen ontvangen worden.

Verhaeghe: ‘En toch moeten we dat competentiedenken in het onderwijs verlaten. Het is onzinnig toekomstige ingenieurs al te gaan selecteren in de lagere school. De digitale revolutie heeft technische kennis voor een groot stuk overbodig gemaakt, en zelfs gespecialiseerde kennis wordt overgenomen door computers. De vaardigheden die we wel nodig hebben, zijn dan weer zo specifiek en veranderen zo snel dat ze op de job geleerd moeten worden. We zullen vooral veel moeten bijscholen. Maar het impliceert ook dat we in de basisopleiding opnieuw aan Bildung kunnen doen. Vorm jongeren breed, geef ze een ruime culturele bagage en ze zullen zowel privé als professioneel hun weg vinden. Maar houd er vooral mee op van de school een voorafspiegeling van de ratrace te maken.’

Je kan het bericht hier lezen downloaden.