Speakersacademy vroeg me een column te schrijven. Het werd deze:

Deze zomer logeerde mijn gezin een nachtje in een oude treinwagon in de buurt van de Grand Canyon. Aan de muur hing een replica van een affiche van Wells Fargo waarbij ze een enorme tijdwinst aankondigden: waar je normaal gezien 32 dagen nodig had om het continent over te steken, zou het nu nog maar 4 dagen worden dankzij de trein.

Vandaag zouden we zoiets disruptie noemen. Enkele decennia later werden die 4 dagen enkele uren dankzij het vliegtuig. Toen ik op een ochtend wakker werd, las ik dat Airbus een patent heeft aangevraagd voor een supersonisch toestel waarmee je binnen het uur van Londen naar New York zou kunnen vliegen.

Hoe kan je deze drie stappen vergelijken? Waar ligt de grootste verandering? De omwenteling van paardenkoets naar trein had wellicht een groter effect op de business van paardenkoetsen dan Uber op taxichauffeurs, om over de verdere gevolgen op de samenleving nog maar te zwijgen. Het vliegtuig deed de treinen echter niet verdwijnen, maar zorgde er wel voor dat ik nu met mijn gezin deze reis kon maken. Dit was tot voor kort enkel weggelegd voor iemand die zich een reis van weken op een boot kon permitteren. Het supersonische toestel van Airbus zal wellicht een hele tijd bestaan naast overvolle tragere ‘ouderwetse’ vliegtuigen.

Echte omwentelingen zijn moeilijk op waarde te schatten op het moment dat ze gebeuren. We lijden te graag aan wat we chronocentrisme kunnen noemen: denken dat we in uitzonderlijke tijden leven. Dat kan zowel uitzonderlijk goed of uitzonderlijk slecht zijn. Had Peter Thiel van Paypal gelijk toen hij enkele jaren geleden klaagde  dat we slechts 140 tekens kregen in plaats van vliegende auto’s? Wellicht niet, we leven in een tijd dat we de blinden weer laten zien, de doven weer laten horen en de lammen leren lopen, meer nog: we geven mensen die een arm missen een nieuwe. De uitspraak van Thiel klopt wel als relativering van sommige ‘revoluties’, waar we vaak te snel te hoog mee oplopen.

Afstand nemen is gezond, beseffen dat je die afstand niet altijd kan nemen ook. En daarom is geschiedenisonderwijs zo belangrijk.