Wat betekenen de demografische voorspellingen van het Federaal planbureau voor onderwijs?

Gisteren publiceerde het Federale Planbureau demografische voorspellingen voor ons land voor de komende 52 jaar, de VRT maakte deze samenvatting. Nu, de toekomst voorspellen is altijd moeilijk en het zijn prognoses die wellicht altijd wel licht tot erg anders kunnen verlopen. Maar toch zijn er een paar relatief veilige gokken te maken, en die zullen een grote invloed hebben op het leven van onze kinderen en op onderwijs.

Laten we eerst en vooral kijken naar de evolutie van het aantal kinderen en jongeren in ons land de komende jaren:

Dit zijn natuurlijk geen absolute cijfers, maar proporties binnen de totale bevolking die in het geheel stijgt. Die stijging komt echter vooral omdat we collectief langer leven. Het Planbureau ziet wel een toename van het geboortecijfer in de toekomst, maar eerlijk? Dit is de voorspelling waar ik zelf het meest vragen bij heb, ik vind bijvoorbeeld 1.9 als cijfer voor Vlaanderen behoorlijk optimistisch. Men gaat er vanuit dat we zouden teruggaan naar het niveau voor de economische crisis:

 

 

En opgelet 1.9 houdt dus niet de bevolking in stand, de aangroei komt dus eerder van migratie en vergrijzing.

Met dit alles in het achterhoofd, eerst het goede nieuws? Na een daling zie je in Vlaanderen en België in het algemeen een zeker herstel. Opgelet, voor België is het eerder een stagnatie omdat voor het Waalse Gewest en Duitstalig België het vooral achteruitgaat, vrij vertaald: dit heeft het potentieel een grote krimpregio te worden zoals het grootste deel van Europa. Dit is zowat het tegenovergestelde van het Brussels hoofdstedelijk gewest dat vooral een verjonging van zijn bevolking ziet. Dit wordt extra duidelijk als je het aandeel 67 plussers er bij bekijkt:

 

 

Wat betekent dit volgens mij concreet voor onderwijs?

  • Nog meer dan vandaag zullen zeer verscheidene gezinsvormen (kan je ook zien in de bevolkingspiramides hierboven) de norm zijn, een nieuwe realiteit waarmee we net als met de diversiteit rekening moeten houden.
  • Onderwijs in Brussel (en maak hiervan de steden) wordt steeds belangrijker. Maar laat het nu net daar extra moeilijk geworden zijn om leerkrachten te vinden.
  • Voor leerkrachten en scholen buiten de steden, en zeker in het Waalse gewest, maar denk ook aan wellicht delen van West-Vlaanderen, wordt het extra moeilijk. Vooral omdat de daling niet mooi lineair verloopt, maar eerder in horten en stoten. Op sommige momenten zullen er meer plaatsen en leerkrachten nodig zijn, op andere momenten minder. We zien dit al vandaag in het klein in het kleuteronderwijs. Door het minder aantal geboortes sinds een paar jaar, zijn de tekorten nu minder of zelfs niet meer aanwezig. Misschien komt er zelfs (even) een plaatsoverschot, maar dat kan en zal wellicht tijdelijk zijn.

Dit alles kan en moet een onderdeel zijn bij het denken over het loopbaanpact, los van de tekorten die we nu al hebben. Maar ook komt de vraag: wat te doen met onderwijs in krimpregio’s die soms zo groot kunnen worden als een gewest? Daar onderwijs opgeven, is een regio opgeven. Maar tegelijk zal het onderwijs er relatief duurder worden, al zullen er misschien wel nog steeds meer leerkrachten hopen op een baan dan op de plaatsen waar ze vooral nodig zijn.

Het zijn belangrijke uitdagingen voor de huidige ministers van onderwijs die best hier al mee rekeningen houden, maar nog meer voor de komende ministers.

2 gedachten over “Wat betekenen de demografische voorspellingen van het Federaal planbureau voor onderwijs?

  1. Pingback: Vrije schoolkeuze, inschrijvingssystemen en spanning | X, Y of Einstein?

  2. Dit is op Buiten de krijtlijnen herblogden reageerde:
    Het debat rond de inschrijvingen in scholen laait weer hoog op. Het debat situeert zich op verschillende lagen. Capaciteitsgebrek, dubbele contigenten, enz..
    Pedro De Bruyckere ging even kijken naar de cijfers omtrent demografie en probeert daaruit enkele conclusies te trekken voor wat dat betekent voor het onderwijs.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.