Via de blog Bold Science kwam ik op dit interessante onderzoek uit 2023 van Catrin Finkenauer en collega’s dat ingaat op de link tussen familie-inkomen en schooluitval in het middelbaar beroepsonderwijs in Nederland. We weten al langer dat jongeren uit minder welvarende gezinnen vaker uitvallen, maar dit onderzoek laat zien hoe dat precies werkt.

Wat blijkt? Het is niet alleen het objectieve inkomen van een gezin dat een rol speelt, maar vooral hoe een jongere zelf zijn of haar financiële situatie ervaart. Studenten die financiële schaarste voelen—die zich zorgen maken over geld of het gevoel hebben minder te hebben dan anderen—hebben minder vertrouwen in instituties zoals de overheid en het onderwijssysteem. En dat lagere institutionele vertrouwen blijkt een belangrijke voorspeller van schooluitval.

Een ander opvallend resultaat: het idee dat een goede band met docenten dit effect zou kunnen verzachten, werd niet bevestigd. Hoewel vertrouwen in docenten positief gecorreleerd was met schoolprestaties, bleek het geen beschermende factor tegen de impact van financiële onzekerheid op uitval. Dit roept vragen op over waar en hoe jongeren wel het vertrouwen kunnen krijgen dat hen helpt vol te houden in het onderwijs.

Onderwijsbeleid richt zich vaak op financiële steun of mentoringprogramma’s, maar deze studie suggereert dat een bredere aanpak nodig is. Als jongeren hun toekomst niet vertrouwen en denken dat instituties hen niet helpen, kunnen we subsidies geven wat we willen, maar zal dat het gevoel van kansloosheid niet oplossen. Hoe we institutioneel vertrouwen kunnen versterken bij jongeren uit kwetsbare gezinnen is daarmee een vraagstuk dat dringend meer aandacht verdient.

Abstract van het onderzoek:

This study examined the relationship between family wealth and school dropout among vocational education students (n = 1,231; mean age=17.81). It investigated whether (1) family affluence and adolescents’ own perceptions and experiences of their family wealth (i.e., perceived family wealth, financial scarcity) predict dropout, (2) adolescents’ civic attitudes (i.e., system justification, institutional trust) explain the association between family wealth and school dropout, and (3) trust in teachers buffers against the risk of dropout among students with lower civic attitudes. Multivariate models revealed that financial scarcity predicted dropout. Financial scarcity showed an indirect only effect on dropout through lower institutional trust, but not through system justification. Trust in teachers was neither associated with dropout, nor a moderator. Controlling for mental health problems did not affect these results. This study helps explain how students’ experienced and perceived family wealth can affect their educational attainment, by reducing their trust in social institutions.