We geven het allemaal graag toe: goed onderwijs is essentieel voor onze toekomst. Maar een recent IMF-rapport over België geeft behoorlijk stof tot nadenken. We spenderen hier namelijk fors meer aan onderwijs dan vergelijkbare landen, maar scoren daarmee landelijk bekeken niet beter. Sterker nog, volgens het IMF – en dat is geen nieuws – zijn onze onderwijsresultaten zelfs aan het verslechteren.

Hoe zit dat precies? België besteedt bijna 6% van zijn BBP aan onderwijs, wat duidelijk hoger ligt dan het gemiddelde van vergelijkbare Europese landen. Toch zijn de prestaties van Belgische leerlingen in vakken als lezen, wiskunde en wetenschap slechts gemiddeld – en nemen ze zelfs af. Ook opvallend is dat we ondanks die hoge uitgaven veel leerlingen hebben die blijven zitten, vooral in het secundair onderwijs. Zo’n hoog aantal zittenblijvers drijft de kosten natuurlijk nog verder omhoog.

Het IMF stelt dat er flink wat ruimte is voor efficiëntieverbeteringen, zonder aan kwaliteit in te boeten. Concreet betekent dat kleinere klassen herbekijken, hogere lesuren voor leerkrachten (in lijn met andere landen) en minder zittenblijven, door bijvoorbeeld gerichte ondersteuning aan leerlingen te geven die het moeilijk hebben. Zo zouden dezelfde of zelfs betere resultaten mogelijk zijn met minder geld.

Daarnaast ziet het IMF kansen om de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te versterken. Zo kampen we in België met een aanzienlijke mismatch tussen afgestudeerden en de vaardigheden waar werkgevers naar zoeken, zeker op vlak van STEM-opleidingen (wetenschap, technologie, engineering en wiskunde).

Dus ja, investeren in onderwijs is cruciaal. Maar misschien moeten we, als we het IMF mogen geloven, vooral slimmer gaan investeren. Efficiënter werken, doelgerichter ondersteunen en zorgen voor een betere match met de arbeidsmarkt kan ervoor zorgen dat iedere euro die we uitgeven aan onderwijs daadwerkelijk het verschil maakt voor leerlingen én voor onze samenleving.

Het rapport bekeek data, maar checkte ook bij verschillende experts:

Prepared by Jean-Jacques Hallaert (EUR). The author thanks Jean-François Dauphin, Mark Horton, Iglika Vassileva, and participants at a National Bank of Belgium (NBB) seminar on January 31, 2025, for insightful comments as well as Wouter Duyck, Jean Hindriks, Dirk Van Damme, staff and officials of Federal Planning Bureau, NBB, Cabinet of Minister of Education for the Fédération Wallonie-Bruxelles, Cabinet of Education for Flanders, Minister of Education Gatz for the Dutch Speaking Community of Brussels for discussions. Xun Li provided excellent research assistance.