We weten al langer dat eigenschappen zoals intelligentie en een gunstige socio-economische achtergrond helpen in het leven. Maar onderzoek laat keer op keer zien dat één persoonlijkheidskenmerk minstens zo belangrijk is: consciëntieusheid. Of eenvoudiger gezegd: de neiging om betrouwbaar, gedisciplineerd en doelgericht te zijn.

Wie hoog scoort op consciëntieusheid, heeft gemiddeld meer succes in werk en relaties, leeft langer en komt beter door moeilijke tijden, zoals recessies. Dat is logisch: weten wat je moet doen is één ding, het ook dóén is iets anders. In een wereld vol verleidingen – sociale media, streaming, online shoppen of gamen – wordt het vermogen om die te weerstaan bijna een superkracht.

En juist dat vermogen lijkt te eroderen. In een analyse voor de Financial Times beschrijft John Burn-Murdoch hoe recente gegevens uit de Understanding America Study laten zien dat vooral jongvolwassenen (20- en 30-ers) zichzelf minder consciëntieus noemen: sneller afgeleid, minder vasthoudend, minder geneigd afspraken te maken én na te komen. Het gaat om een voortzetting van een trend die al tijdens de pandemie zichtbaar werd.

De mogelijke oorzaken die Burn-Murdoch aanhaalt, klinken bekend: de altijd-aan digitale media met hun eindeloze prikkels, de mogelijkheid om plannen op het laatste moment te laten vallen en het verdwijnen van face-to-face contact. Daarbij gaat het niet alleen om consciëntieusheid: ook extraversie en vriendelijkheid nemen af, terwijl neuroticisme juist stijgt.

Het is verleidelijk om zo’n ontwikkeling als onvermijdelijk te zien, maar Burn-Murdoch wijst ook op iets hoopvollers: persoonlijkheid is geen vaststaand gegeven. Er is veel bewijs dat eigenschappen als consciëntieusheid te ontwikkelen zijn, bijvoorbeeld door bewust te oefenen met doelen stellen, volhouden en afmaken wat we beginnen.

Misschien is dat wel de ironie van dit verhaal: om die trend te keren, hebben we juist een flinke dosis… consciëntieusheid nodig.