Deze week kreeg ik deze mail van Marleen die ik met haar toestemming hier deel:

Beste Pedro,
Ik ben leerkracht Nederlands in de tweede en derde graad dubbele finaliteit en arbeidsfinaliteit (maatschappij en welzijn, zorg). Om het lezen en schrijven te bevorderen vervang ik bij de derdejaars 1 lesuur door een wekelijks leesuurtje. De leerlingen mogen zelf kiezen welk boek ze lezen met de volgende beperkingen: het moet Nederlandstalige fictie zijn en het mogen geen strips zijn (graphic novels mogen wel).

Elke week lezen ze 40 minuten. De laatste 10 minuten van de les maken ze een korte samenvatting van wat ze gelezen hebben. Tot de krokusvakantie moeten ze minimum 5 zinnen schrijven, vanaf de krokusvakantie 10 zinnen.
Alle samenvattingen worden wekelijks verbeterd en ze krijgen ze nadien terug. Aan het einde van het schooljaar maak ik een bevraging voor de leerlingen.

Nu we terug aan het nieuwe schooljaar beginnen, vraag ik me af hoe ik hun leesplezier nog kan vergroten, en hun leesvaardigheden verbeteren.
Zijn er dingen die ik over het hoofd zie?

Hartelijk dank!
Marleen

Ze bezorgde me ook een overzicht van hoe dit alles effect had op het lezen en het leesplezier van haar leerlingen, maar vanwege privacy deel ik dit niet hier. Wel deel ik graag het antwoord dat ik haar stuurde, misschien geeft het ook voor jou wat inspiratie:

Dank voor je vraag! Boeiend en al mooie resultaten! Wat blijkt uit de bevraging: het leesuurtje doet echt wél iets. Heel wat leerlingen vonden lezen eerst saai maar dat aantal is stevig gedaald. Sommigen zijn zelfs echt beginnen genieten van boeken. Tegelijk zie je dat het voor de meesten nog wel ophoudt bij het lesuurtje zelf: thuis lezen blijft beperkt.

Je doet al veel dat aangeraden wordt en ik denk je eventueel voor komend  schooljaar vooral kan inzetten op kleine ingrepen die het plezier vergroten en de drempel verlagen:

• iets meer variatie: De samenvatting blijft nuttig maar af en toe afwisselen kan wonderen doen. Laat hen eens een sociale media post maken over hun hoofdstuk, een zin kiezen die hen opviel of kort in duo’s pitchen wat ze lazen.
• Breder aanbod. Fictie blijft de basis maar sommige leerlingen haken sneller aan bij non-fictie of verhalen die dicht bij hun leefwereld liggen (zorg, welzijn, maatschappij). Dat kan je af en toe toelaten. Eventueel kun je bijvoorbeeld hen verschillende boeken of bronnen naar eigen smaak laten lezen rond een gemeenschappelijk, samengekomen thema. Dit kan leiden tot…
• Meer uitwisseling. Omdat bib en ruilkast weinig trekken kan je het kleinschaliger houden: een korte boekentipronde in de klas of een digitaal prikbord waar ze leestips posten.
• Ook kan een boekenclub-benadering soms werken als een variatie onderweg: samen een zelfde boek of hoofdstuk lezen en daarna samen bespreken.
• Laat zien wat ze bereiken. Samen een boekenplank bijhouden in de klas of digitaal werkt vaak sterker dan een individueel lijstje. Zo zien ze dat ze met z’n allen veel gelezen hebben.
• Kleine leesdoelen. Veel leerlingen zeggen dat ze wel meer zouden willen lezen maar dat het er niet van komt. Je kan ze prikkelen met iets kleins en haalbaars zoals één keer per week tien minuten thuis of op school lezen buiten de les en dat kort delen.
• Benadruk vooruitgang. Ze vonden de samenvattingen lastig maar gaven zelf aan dat het beter ging naarmate ze oefenden. Maak die groei zichtbaar met voorbeelden: dat geeft zelfvertrouwen.

Zo blijft de kern van je aanpak overeind – rust keuzevrijheid regelmaat – maar voeg je net dat tikkeltje variatie zichtbaarheid en eigenaarschap toe. Dat kan al genoeg zijn om het effect nog sterker te maken.