Het klinkt bijna als een succesverhaal zonder schaduwkant: bijna de helft van de jongeren in de OESO-landen behaalt vandaag een diploma in het hoger onderwijs. In 2000 was dat nog maar iets meer dan een kwart. Dat vertaalt zich doorgaans in betere jobs, stabielere carrières en een sterker maatschappelijk engagement. Maar achter die cijfers schuilt een hardnekkig probleem dat we al jaren kennen: wie uit een gezin komt waar de ouders niet verder geraakt zijn dan het secundair onderwijs, heeft veel minder kans om zelf hoger onderwijs af te ronden. In sommige landen is dat verschil zo groot dat kinderen van laagopgeleide ouders twintig keer minder vaak een diploma halen.

Andreas Schleicher, de OESO-topman, wijst in een blogpost erop dat dit geen natuurwet is, maar een gevolg van structuren die ongelijkheid doorgeven. Het goede nieuws: er zijn landen en regio’s die tonen dat het anders kan. Hij noemt Denemarken, Engeland en… Vlaanderen. Ja, Vlaanderen krijgt een compliment. Dankzij maatregelen rond studiebegeleiding, alternatieve toelatingswegen en gerichte ondersteuning is de kloof kleiner geworden. Geen reden tot triomf, wel een signaal dat beleid écht verschil kan maken.

Toch waarschuwt de OESO tegelijk: ongelijkheid in het onderwijs begint veel vroeger. Toegang tot kwaliteitsvolle kinderopvang en kleuteronderwijs is cruciaal, net als voldoende middelen voor scholen met veel kansarme leerlingen. Anders dreigt segregatie – zowel sociaal als academisch – de kloof alleen maar groter te maken.

En ook binnen het hoger onderwijs zelf is er werk. Niet iedereen die start, maakt het ook af: gemiddeld haalt nog geen helft zijn bachelor op tijd, en vooral jongens blijven achter. Bovendien zijn er afgestudeerden die nog altijd moeite hebben met basisvaardigheden zoals begrijpend lezen. Het wijst erop dat het hele onderwijstraject – van kleuter tot universiteit – aandacht moet hebben voor sterke fundamenten.

De boodschap van Schleicher is helder: het uitbreiden van hoger onderwijs is één ding, maar pas als álle talenten de kans krijgen om te bloeien, plukt de hele samenleving er de vruchten van.