Opinie: met een digitaal paspoort komt een grote verantwoordelijkheid

Deze opinie schreef ik voor De Morgen:

Een goede school houdt informatie bij over de kinderen waar ze voor verantwoordelijk zijn. Dat doet ze in een zogenaamd leerlingvolgsysteem. Maar leerlingen veranderen van school, en misschien is het handig dat deze informatie dan met de leerling in een soort van digitaal paspoort mee gegeven kan worden. Het kan zo de planlast en de papierdruk van zowel de ouders als van de school verlichten.

En nog belangrijker: het kan de nieuwe school helpen optimale begeleiding mogelijk te maken voor de nieuwe leerling zonder dat de ouders bijvoorbeeld allemaal nieuwe attesten moeten verzamelen om aan te tonen dat zoon- of dochterlief dyscalculie of een andere leerstoornis heeft.

Het idee dat onderwijsminister Crevits (CD&V) zaterdag in deze krant lanceerde, is lovenswaardig en ik wil het hier niet kapotschrijven, maar wil wel voor enkele zaken waarschuwen. Leerlingen kunnen voor veel verschillende redenen van school veranderen.

Verhuizen of veranderen naar een richting die toevallig niet op de oude school wordt aangeboden: dat zijn doorgaans behoorlijk onschuldige voorbeelden. Minder onschuldig is het als er een groot pestprobleem was waar een kind van weg wil, of als een kind het zo bont heeft gemaakt dat op school blijven niet langer wenselijk is.

In het laatste geval wil een kind (en de ouders) een nieuwe kans. Maar hoe schoon kan de lei van de leerling zijn als de informatie automatisch mee verhuist naar een nieuwe school? Een digitaal paspoort mag geen digitaal strafblad worden. Tegelijk wil een school natuurlijk wél op de hoogte zijn in het geval dat medeleerlingen gevaar zouden kunnen lopen met een nieuw ingeschreven scholier. Niet zelden wordt vergeten dat scholen verantwoordelijk zijn voor alle leerlingen.

Dat digitaal paspoort is een heikele evenwichtsoefening.

Het is belangrijk dat de minister zelf aangaf dat ouders en leerlingen mee kunnen beslissen welke informatie al dan niet wordt gedeeld. Zo kan ik me voorstellen dat bij de overgang van lager onderwijs naar middelbaar onderwijs – wellicht de meest voorkomende reden om van school te veranderen – ouders de afweging maken of bepaalde beperkingen van kinderen al dan niet doorgegeven mogen worden.

Zeg je dat je kind op het randje van dyslexie zit om zo ondersteuning te krijgen, of zeg je het liever niet omdat je niet wil dat de nieuwe school hier misschien niet goed op reageert?

Hoe meer je over een digitaal paspoort nadenkt, hoe meer haken en ogen je ontdekt. Maar welke voorbeelden je ook bedenkt (tientallen!), telkens zul je merken dat het kalf niet gebonden ligt bij het digitaal paspoort zelf zit, maar wel bij hoe scholen hier mee om zullen gaan. De eerste wet van Kranzberg zegt niet voor niets dat technologie goed noch slecht is maar evenmin neutraal. Zeker aan de kant van de scholen komt er een belangrijke verantwoordelijkheid te liggen bij wat er genoteerd en gedeeld wordt. En vooral: hoe die info geïnterpreteerd wordt. Eigen aan een leer- en opvoedingsproces is dat het met vallen en opstaan gaat. Het lijkt me zinnig dat niet alle valpartijen eeuwig meegaan.

Ook bij de ouders (en in mindere mate bij de kinderen) rust in deze veel verantwoordelijkheid. Zij moeten helder aangeven welke informatie al dan niet meegegeven mag worden. In tijden waarin de meest gemaakte leugen is ‘ja, ik heb de voorwaarden gelezen’, ligt dit minder voor de hand én kan het voor grote verschillen tussen ouders zorgen. Het zou jammer zijn dat de mondigheid en opleidingsniveau van ouders een rol kunnen spelen in welke mate informatie wordt gedeeld.

Daarnaast zijn er nog de klassieke aandachtspunten van de digitale wereld: privacy en veiligheid. Die moeten steeds vermeld worden als het gaat over opslag van digitale data. De jongste jaren is er hier veel over te doen geweest in Nederland en de VS, waar bleek dat online onderwijstools veel meer informatie over de kinderen bijhielden dan gedacht.

Om kort te gaan: het digitale paspoort is een begrijpelijk initiatief, maar tegelijk eentje dat zeer nauwgezet zal moeten worden opgevolgd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.