Opvallende stelling op basis van Nederlands onderzoek: hoe goed kinderen lezen is in hoge mate erfelijk

Dit NWO-gefinancierd onderzoek van Veni-laureate Elsje van Bergen kan behoorlijk wat discussie opleveren. De wetenschapster onderzocht met haar collega’s 6000 tweelingparen op leesvaardigheid en dyslexie.

Wat vonden ze?

Samenspel van genen en omgeving

Van Bergen onderzocht de gegevens van 6.000 tweelingparen van ongeveer 7 jaar oud, in groep 3 en 4 van de basisschool. De vergelijking tussen een-eiige en twee-eiige tweelingen zijn daarin interessant: twee-eiige tweelingen hebben immers een identieke leefomgeving maar een andere genenset. Hoe ontwikkelen deze kinderen zich? Zij ontdekte dat hoe goed kinderen kunnen lezen beïnvloedt hoeveel ze lezen, en niet omgekeerd. Bovendien vonden Van Bergen en coauteurs een sterke erfelijkheid voor hoe goed kinderen kunnen lezen. Hoeveel boeken kinderen tot zich nemen leunt even zwaar op genetische aanleg als op de leefomgeving. En dat is een volstrekt nieuwe bevinding.

Scores van tweelingen in groep 4 op een leessnelheidstoets. Elk punt vertegenwoordigt de leesscores van beide kinderen binnen een tweelingpaar. Te zien is dat eeneiige tweelingen meer op hun tweelingbroer- of zus lijken dan twee-eiige tweelingen. Hieruit kan worden geconcludeerd dat verschillen tussen kinderen grotendeels komen door genetische verschillen.

Scores van tweelingen in groep 4 op een leessnelheidstoets. Elk punt vertegenwoordigt de leesscores van beide kinderen binnen een tweelingpaar. Te zien is dat eeneiige tweelingen meer op hun tweelingbroer- of zus lijken dan twee-eiige tweelingen. Hieruit kan worden geconcludeerd dat verschillen tussen kinderen grotendeels komen door genetische verschillen.

Maar er volgen nog enkele opvallende uitspraken, zoals deze

 ‘In Nederland is het onderwijs zo goed en egalitair dat onderscheid tussen kinderen in leesvaardigheid voornamelijk is te herleiden tot genetische verschillen. Dat is een compliment voor ons onderwijssysteem. Hoe rijk je ouders ook zijn: het maakt niet uit, het zit in de genen. De een pikt lezen van nature snel op en de ander heeft een genetisch risico op dyslexie.’

Deze uitspraak is natuurlijk een beetje apart nadat vorige week de resultaten bekend gemaakt werden van de Nederlandse inspectie die een stijgende kloof in het onderwijs vaststellen én een achteruitgang onder andere bij begrijpend lezen. Hoe de inzichten uit beide onderzoeken met elkaar gerijmd kunnen worden, is een zeer interessante vraag. Misschien is een deel van de verklaring dat de leeftijd waarop de kinderen werden getest rond 7,5 jaar was wat betekent dat de laatste data rond 2011-12 zou afgenomen zijn.

Maar ook deze uitspraak is mijn inziens cruciaal vooraleer je denkt dat alles vastligt:

‘Erfelijkheid, in dit geval van leesvaardigheid en dyslexie, is een lastig begrip. We moeten vooral niet denken dat erfelijkheid deterministisch is: omdat dyslexie hoogerfelijk is, zal er wel geen kruid tegen gewassen zijn… zo is het niet! Met de juiste stimulans is er veel te bereiken met deze kinderen. Interventies in het onderwijs en in de opvoeding zouden dus niet alleen gericht moeten zijn op het bevorderen van leesvaardigheden, maar ook op de motivatie om te gaan lezen. Kinderen met een genetisch hoog risico op dyslexie hebben juist baat bij een goede leesinterventie.’

Lees meer hier.

Een gedachte over “Opvallende stelling op basis van Nederlands onderzoek: hoe goed kinderen lezen is in hoge mate erfelijk

  1. Dit onderzoek draait rond technisch lezen (bv. 1 minuut test). Misschien mogen we er niet vanuit gaan dat de conclusies ook gelden voor begrijpend lezen (technisch lezen is weliswaar een noodzakelijke, maar geen voldoende voorwaarde voor begrijpend lezen). Misschien zijn scholen bijlange niet zo “perfect” in het uitwissen van omgevingsverschillen voor begrijpend lezen als voor technisch lezen…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s