In een onderzoek van Jessica Gnas en collega’s werd gekeken naar de manier waarop leerkrachten de cognitieve vaardigheden van hun leerlingen inschatten en welke impact dit inschatten heeft op hoe leerlingen school ervaren. In hun studie maken ze een onderscheid tussen leerlingen die door hun leerkracht worden overschat, accuraat worden beoordeeld of juist worden onderschat. Uit de resultaten blijkt dat de manier waarop een leerkracht het vermogen van een leerling inschat, een duidelijk effect heeft op de sociaal-emotionele ervaring van die leerling op school.

Leerlingen die door hun leerkracht worden overschat, hebben over het algemeen de meest positieve ervaring op school. Ze hebben een hoger academisch zelfbeeld, genieten meer van leren en voelen zich meer geaccepteerd door hun leerkracht. Ook tonen deze leerlingen een hogere motivatie om hun best te doen in hun schoolwerk. Deze positieve ervaringen hangen nauw samen met het beeld dat deze leerlingen van zichzelf hebben: omdat hun leerkracht hen hoog inschat, zijn zij eerder geneigd zichzelf als capabel te zien en hebben zij meer vertrouwen in hun eigen capaciteiten.

Accuraat beoordeelde leerlingen ervaren school eveneens positief, maar net iets minder dan hun overschatte klasgenoten. Zij hebben een redelijk zelfvertrouwen en plezier in leren, maar dit is iets gematigder vergeleken met leerlingen die overschat worden. Voor hen is school vaak nog steeds een aangename plek, maar de motivatie en het zelfbeeld zijn minder uitgesproken.

Onder de leerlingen die door hun leerkracht worden onderschat, zien we een heel ander beeld. Deze leerlingen voelen zich vaak minder gewaardeerd en hebben vaker een negatief zelfbeeld. Ze zijn minder gemotiveerd om zich in te zetten voor school, ervaren minder plezier in het leren en hebben een minder sterke band met hun leerkracht. Het lijkt erop dat deze groep zich minder geïntegreerd voelt in de sociale structuur van de klas, en dit kan hun algehele ervaring van school beïnvloeden.

Het onderzoek suggereert dat de manier waarop leerkrachten de capaciteiten van hun leerlingen inschatten, niet alleen een weerspiegeling is van de prestaties van deze kinderen, maar ook invloed heeft op hun persoonlijke en emotionele ontwikkeling. Vooral in de beginjaren van de basisschool, wanneer kinderen nog hun zelfbeeld en schoolattitudes ontwikkelen, kan de rol van de leerkracht hierin bepalend zijn. In feite is dit onderzoek vooral een extra argument voor hoge verwachtingen.

Abstract van het onderzoek:

Previous research revealed that students who are overestimated in their ability by their teachers experience school more positively than underestimated students. In the present study, we compared the socio-emotional experiences of N = 1516 students whose cognitive abilities were overestimated, accurately judged, or underestimated by their teachers. We applied propensity score matching using students’ cognitive ability, gender, language, parental education, and teacher’s acquaintance with them as covariates for building the three student groups. Matching students on these variables, reduced the original sample size to subsamples with n₁ = 348, and n₂ = 312 with exact matching including classroom. We compared overestimated, accurately judged, or underestimated students in both matching samples in their socio-emotional profiles (comprised of academic self-concept, joy of learning, attitude towards school, willingness to make an effort, social integration, perceived class climate, and feeling of being accepted by the teacher) by linear discriminant analyses. Groups significantly differed in their profiles. Overestimated students had the most positive socio-emotional experiences of school, followed by accurately judged students. Underestimated students experienced school most negatively. Differences in experiences were most pronounced for the learning environment (medium to large effects for academic self-concept, joy of learning, and willingness to make an effort; negligible effect for attitude towards school) and less for the social environment (medium effects for feeling of being accepted by the teacher; negligible effects for social integration and perceived class climate).