De voorbije dagen was ik in Londen met een groep onderwijsprofessionals uit Vlaanderen. We bezochten onder andere de Britse collega’s van Leerpunt, de EEF en gisteren bezochten we een research school die samenwerkt met de EEF. Deze lagere en secundaire school probeert zo goed mogelijk evidence-informed te werken en tegelijk een netwerk van andere scholen mee te inspireren, ondersteunen,…

Het hoofdthema van het schoolbezoek was lezen, al kwam spreekvaardigheid tegelijk ook veel aan bod. Hét moment waren de klasobservaties. De monden van veel bezoekers gingen open toen ze in de kleutergroep 4-jarigen zagen woordjes lezen in een schoolvoorbeeld van directe instructie. Echt jammer dat ik het niet kon filmen, want Sigfrid Engelmann zou trots zijn geweest. Het gebeurde op een zeer liefdevolle en fijne manier, bij kinderen waarvan een grote groep niet-Engelstalig van achtergrond zijn, en ook nog een groot deel ook uit een arme en onzekere situatie. We zagen echt jonge kinderen in viertallen in discussie gaan over een voorgelezen tekst, waarbij in elk groepje een ‘summarizer’ werd aangeduid, die de discussie voor de hele klas samenvatte. We zagen 5-jarigen dingen doen die bij ons soms maar in het tweede leerjaar aan bod komen.

En dit zonder druk te zetten op de kinderen. Meer nog, we zagen wel deze momenten, maar op de school is er ook veel ruimte voor spel en meer.

Maar er vielen me nog andere zaken op:

• Heel het team voelt zich verantwoordelijk voor leren. Deze school is een voorbeeld van collective teacher efficacy. Als een van de mensen die ons gidste door de school dat een kindje even vastzat in een oefening hielp deze onmiddellijk. Als de zorgjuf die er was om een kind met een handicap te ondersteunen zag dat een ander kind even wegdroomde, bracht ze het kind lief en zacht terug bij de les.
• Het collectieve was ook herkenbaar in de duidelijke routines die bij alle lesgevers terugkwamen en die voor rust en voorspelbaarheid zorgden.
• De sterkte van de teksten en de kwaliteit van de (denk)vragen die gesteld werden bij de teksten was ontzettend hoog.
• De uitzonderlijke hoge betrokkenheid én motivatie van de kinderen bij alles wat we zagen. En nee, het was niet omdat wij er waren.
• De woordenschat van de leerkrachten, of denk dat je hier veel leerkrachten in het tweede leerjaar woorden als extrapoleren gebruiken én dat de kinderen het begrijpen?

Nee, dit was niet Michaela, niet de strengste school van Engeland, maar het was vooral de warmte die opviel in de Torriano Primary School en Parliament Hill school. De laatste kende ik zelf al goed omdat ik er de voorbije jaren vaak kwam voor de ResearchED National Conference.

Een deel van wat we zagen kwam door een fantastisch team, een van de lesgevers die we zagen gaf pas haar tweede jaar les, maar je kon het echt niet zien. Een deel komt door de input van EEF en andere organisaties. Maar een deel komt ook door het beleid van een opgelegde Phonics-aanpak én een verplichte leestest bij wat ons het eerste leerjaar zou zijn. Tegen het einde van het tweede leerjaar moet namelijk elk kind vlot technisch lezen.

Zag ik als pedagoog dingen die beter konden? Natuurlijk, alles kan altijd beter, maar ik was blij dat we met onze groep bezoekers kon zien:

• waarom Engeland het zoveel beter doet
• en dat kinderen en onderwijs soms veel meer kunnen dan we denken

Oja, de groep leerde er ook iets anders. Namelijk hoe er een ontzettende krimp is in Londen van het aantal leerlingen. De scholen staan er enorm onder druk omdat het aantal kinderen het voorbije decennium met 30% afnam. Dit is niet zozeer omdat mensen minder kinderen krijgen, maar wel omdat het onmogelijk duur geworden is voor een grote groep gezinnen om in de stad te wonen. We werden geconfronteerd met een extreem voorbeeld van gentrificatie. Een leerkracht gaf aan dat ze zelf niet in de buurt kon wonen wegens te duur. De school werkt nu intensief samen met Havering een gebied net buiten Londen waar deze gezinnen naartoe gaan en de scholen nu kampen met lerarentekort, armoede, … Op de treinrit terug zag ik dat we de toekomst zagen van Brussel, want het probleem blijkt daar niet anders.