Een recent grootschalig onderzoek onder bijna 20.000 Nederlandse tweelingen biedt essentiële inzichten in deze vragen. Onderzoekers Elsje van Bergen en haar collega’s keken naar het gelijktijdig voorkomen van ADHD, dyslexie en dyscalculie bij kinderen van 7 en 10 jaar. Ze ontdekten dat hoewel deze aandoeningen inderdaad vaker samen voorkomen dan je zou verwachten (kinderen met ADHD hadden meer dan twee keer zoveel kans om ook dyslexie of dyscalculie te hebben), de meeste kinderen in werkelijkheid slechts één van deze uitdagingen hadden. Meer specifiek had ongeveer 77% van de kinderen met één aandoening geen extra leermoeilijkheden.

Maar hier is de twist: ondanks algemene aannames, veroorzaakt ADHD niet direct dyslexie of dyscalculie, en leiden deze leermoeilijkheden ook niet direct tot ADHD. In plaats daarvan suggereert de studie dat deze aandoeningen vaak samen voorkomen vanwege gedeelde genetische factoren. Bepaalde genen vergroten de vatbaarheid van een kind voor meerdere ontwikkelingsuitdagingen, wat van invloed is op hoe de hersenen informatie, aandacht, lezen en rekenvaardigheden verwerken.

De onderzoekers merkten een interessante uitzondering op tussen lees- en spellingvaardigheden, waarbij een duidelijk causaal verband werd geïdentificeerd: betere leesvaardigheden verbeterden direct de spelling in de loop van de tijd. Dit causale verband strekte zich echter niet uit tot wiskunde of ADHD-symptomen.

Deze bevindingen zijn cruciaal, vooral voor docenten en clinici. Als ADHD en leermoeilijkheden voornamelijk genetisch gekoppeld zijn in plaats van causaal, betekent dit dat interventies specifiek op elke aandoening afzonderlijk gericht moeten zijn. ADHD behandelen lost bijvoorbeeld niet automatisch dyslexie of rekenproblemen op, en vice versa.

Deze studie bevat ook een belangrijke boodschap voor ouders. Weten dat deze aandoeningen genetische wortels delen, helpt om misplaatste schuldgevoelens of verwijten te verminderen. Het erkennen van de genetische aard van ADHD, dyslexie en dyscalculie kan leiden tot meer begrip en steun voor kinderen die met deze uitdagingen worden geconfronteerd.

Uiteindelijk, hoewel ADHD, dyslexie en dyscalculie vaak samengaan, doen ze dat vanwege gemeenschappelijke genetische risico’s – niet omdat de ene aandoening onvermijdelijk tot de andere leidt. Als we dit begrijpen, kunnen we effectievere en meelevende benaderingen op het gebied van onderwijs en interventie op maat maken.

Abstract van de studie :

ADHD, dyslexia, and dyscalculia often co-occur, and the underlying continuous traits are correlated (ADHD symptoms, reading, spelling, and math skills). This may be explained by trait-to-trait causal effects, shared genetic and environmental factors, or both. We studied a sample of ≤ 19,125 twin children and 2,150 siblings from the Netherlands Twin Register, assessed at ages 7 and 10. Children with a condition, compared to those without that condition, were 2.1 to 3.1 times more likely to have a second condition. Still, most children (77.3%) with ADHD, dyslexia, or dyscalculia had just one condition. Cross-lagged modeling suggested that reading causally influences spelling (β = 0.44). For all other trait combinations, cross-lagged modeling suggested that the trait correlations are attributable to genetic influences common to all traits, rather than causal influences. Thus, ADHD, dyslexia, and dyscalculia seem to co-occur because of correlated genetic risks, rather than causality.