We horen het overal: social media is slecht voor het mentaal welzijn van jongeren. Toch blijft het bewijs daarvoor vaag en tegenstrijdig. Ook als het gaat over jongeren met een psychische kwetsbaarheid, wordt vaak gegeneraliseerd vanuit gemiddelden. En laat dat nu net zijn wat deze nieuwe studie van Luisa Fassi en collega’s wil doorbreken, dank trouwens aan de anonieme tipgever!

Onderzoekers van Cambridge en Oxford analyseerden data van meer dan 3.000 Britse jongeren tussen 11 en 19 jaar, mét en zonder een formele psychische diagnose. En ja: jongeren met mentale problemen gebruiken social media anders. Maar tegelijk mag je dit niet op één hoop te gooien. Er zit structuur in het verschil.

Tieners met internaliserende problemen (denk aan angst, depressie) bleken meer tijd online door te brengen, vaker zichzelf met anderen te vergelijken, gevoeliger voor feedback, en minder tevreden over hun aantal online vrienden. Ze lieten ook minder van hun echte zelf zien. Jongeren met externaliserende problemen (zoals ADHD of gedragsstoornissen) zaten ook vaker op social media, maar vertoonden veel minder van die andere patronen. Alleen de schermtijd ging omhoog.

Wat betekent dat? Ten eerste: de ene psychische kwetsbaarheid is de andere niet. En ten tweede: het gaat niet enkel om tijd online, maar om hoe jongeren social media gebruiken. Zelfbeeld, vergelijking, echtheid en sociale connectie spelen een grote rol. Vooral net bij jongeren die toch al worstelen met zichzelf.

Is dit dan hét bewijs dat social media jongeren ziek maakt? Nee. Het gaat om associaties, geen oorzaken en in feite suggereert eerder onderzoek dat het mentale ook net vooraf kan gaan. Het onderzoek legt wel de vinger op een belangrijke zere plek in het debat: als we blijven redeneren in gemiddelden, missen we de groep die het meest kwetsbaar is én het meest complex.

Abstract van het onderzoek:

Concerns about the relationship between social media use and adolescent mental health are growing, yet few studies focus on adolescents with clinical-level mental health symptoms. This limits our understanding of how social media use varies across mental health profiles. In this Registered Report, we analyse nationally representative UK data (N = 3,340, aged 11–19 years) including diagnostic assessments by clinical raters alongside quantitative and qualitative social media measures. As hypothesized, adolescents with mental health conditions reported spending more time on social media and were less happy about the number of online friends than adolescents without conditions. We also found hypothesized differences in social media use by condition type: adolescents with internalizing conditions reported spending more time on social media, engaging in more social comparison and experiencing greater impact of feedback on mood, alongside lower happiness about the number of online friends and lower honest self-disclosure. In contrast, those with externalizing conditions only reported higher time spent. These findings emphasize the need to consider diverse adolescent mental health profiles in policy and clinical practice.