Amerikanen denken gemiddeld dat één op drie inwoners een immigrant is. In werkelijkheid is dat er eentje op zes. So what? Nou, zo’n overschatting wordt vaak geïnterpreteerd als een signaal van onderliggende angst, onwetendheid of ideologische vooroordelen. En dus gaan politici, journalisten en activisten met cijfers zwaaien in de hoop attitudes bij te sturen. Maar wat als het echte probleem… gewoon tussen onze oren zit?
Een recent onderzoek van Brian Guay en collega’s dat ik via Dan Willingham vond, stelt die klassieke interpretatie stevig in vraag. Ze verzamelden meer dan 100.000 proportieschattingen uit 22 landen en concludeerden: het zit anders. Mensen zijn geen racisten omdat ze de zwarte bevolking groter inschatten dan ze is. Ze zijn gewoon mensen die – zoals iedereen – slecht zijn in het schatten van verhoudingen. Niet alleen als het over raciale groepen gaat, maar net zo goed bij triviale dingen als het aantal mensen met een wasmachine of een paspoort. Minderheden worden systematisch overschat. Meerderheden worden systematisch onderschat. Klaar.
Waarom gebeurt dat? Omdat ons brein niet werkt als een rekenmachine. Wanneer we iets niet goed weten, grijpen we terug op een soort mentaal gemiddelde – een cognitief anker – waar onze schatting naartoe trekt. Kleine proporties trekken we omhoog. Grote proporties trekken we omlaag. Die schuine schaats wordt nog versterkt doordat we verhoudingen ook nog eens op een logaritmische schaal verwerken. Je zou bijna gaan denken dat het niet aan de burger ligt, maar aan de evolutie.
De onderzoekers bouwden een elegant model dat deze ‘rescaling under uncertainty’ in kaart brengt en testten het tegen de klassieke verklaringen: ‘perceived threat’ en ‘social contact’. Die theorieën houden in dat je minderheden als groter inschat omdat je ze bedreigend vindt of er toevallig vaak mee in contact komt. Klinkt plausibel. Maar de data ondersteunen het nauwelijks. Zelfs mensen uit de minderheid zelf overschatten hun eigen groep. Zelfs bij demografische categorieën zonder enige emotionele lading – zoals mensen met een afwasmachine – zie je dezelfde fouten. Je hoeft er dus niet per se een politieke verklaring bij te zoeken als andere denkfouten al volstaan.
Dat betekent niet dat er geen vooroordelen bestaan. Of dat angst voor minderheden onschuldig is. Wel dat je moet opletten met hoe je data interpreteert. Als je attitudeproblemen wil oplossen door foute schattingen te corrigeren, ben je misschien aan het vechten tegen een cognitief bijverschijnsel in plaats van tegen een maatschappelijk probleem. En dat is zonde van de energie.
Misschien moeten we eerst begrijpen hoe mensen denken, voor we concluderen wat ze denken.
Abstract van het onderzoek:
Americans dramatically overestimate the size of African American, Latino, Muslim, Asian, Jewish, immigrant, and LGBTQ populations, leading to concerns about downstream racial attitudes and policy preferences. Such errors are common whenever the public is asked to estimate proportions relevant to political issues, from refugee crises and polarization to climate change and COVID-19. Researchers across the social sciences interpret these errors as evidence of widespread misinformation that is topic-specific and potentially harmful. Here, we show that researchers and journalists have misinterpreted the origins and meaning of these misestimates by overlooking systematic distortions introduced by the domain-general psychological processes involved in estimating proportions under uncertainty. In general, people systematically rescale estimates of proportions toward more central prior expectations, resulting in the consistent overestimation of smaller groups and underestimation of larger groups. We formalize this process and show that it explains much of the systematic error in estimates of demographic groups (N=100,170 estimates from 22 countries). This domain-general account far outperforms longstanding group-specific explanations (e.g., biases toward specific groups). We find, moreover, that people make the same errors when estimating the size of racial, nonracial, and entirely nonpolitical groups, such as the proportion of Americans who have a valid passport or own a washing machine. Our results call for researchers, journalists, and pundits alike to reconsider how to interpret misperceptions about the demographic structure of society.