Een enthousiaste leraar is vaak goud waard. Maar wat als die glimlach een beetje nep is? Wat als dat warme welkom of die bezielde uitleg eigenlijk het resultaat is van emotionele arbeid – van bewust doen alsof?

Dat is precies wat een nieuwe studie van Wang en collega’s onderzocht. En het antwoord is verrassend: ja, zelfs “faken” kan werken – tenminste voor de leskwaliteit zoals leerlingen die ervaren.

In het onderzoek gaven 64 leraren aan hoe vaak ze in de klas emoties veinsden, oprecht toonden of net onderdrukten. Tegelijk vulden hun 533 leerlingen vragenlijsten in over hoe enthousiast ze hun leraar vonden, en hoe ze diens leskwaliteit beoordeelden: daagde die hen uit? Voelden ze zich gesteund? Was er orde in de klas?

Wat bleek? Hoe enthousiaster leerlingen hun leerkracht vonden, hoe beter ze diens leskwaliteit inschatten – logisch. Maar opvallender was dit: leerkrachten die vaker emoties veinsden, kwamen enthousiaster over dan anderen, wat op zijn beurt samenhing met betere beoordelingen van hun leskwaliteit. Oprechte emotie? Die maakte vreemd genoeg geen significant verschil.

De studie sluit opvallend goed aan bij eerder onderzoek van mezelf over de perceptie van authenticiteit bij docenten (De Bruyckere & Kirschner, 2016). Daaruit bleek dat leerlingen authenticiteit niet rechtstreeks kunnen waarnemen, maar afgaan op gedragingen die er authentiek uitzien. Wat telt, is niet of de emotie echt is, maar of ze zo overkomt. Het nieuwe onderzoek bevestigt dat idee: zelfs geveinsd enthousiasme blijkt leskwaliteit te versterken, zolang leerlingen het als oprecht ervaren. Authenticiteit, zo blijkt opnieuw, is vaak in the eye of the beholder (ja, dat is een verwijzing naar mijn doctoraat, ik beken).

Moeten we dan allemaal toneel gaan spelen? Niet noodzakelijk. De auteurs waarschuwen terecht dat te veel emotionele arbeid een tol eist: vermoeidheid, burn-out, innerlijk conflict. Maar een beetje – doordacht en tijdelijk ingezet – kan best effectief zijn, zeker als je weet dat het je leerlingen helpt om betrokken te blijven.

De studie herinnert ons eraan dat goed lesgeven soms meer is dan didactiek alleen. Ook wie je bent, en hoe je overkomt – oprecht of net geregisseerd – speelt een rol. En misschien moeten we dat minder snel als ‘nep’ bestempelen, en meer als professioneel.

Abstract van het onderzoek:

With a sample of 64 teachers and their 533 students, this research examines how teachers’ self-reported emotional labor relates to student-reported teaching quality, with student-reported teacher enthusiasm serving as a mediating factor. Multilevel modeling analysis reveals that, at the student level, higher perceived teacher enthusiasm is associated with greater student-perceived teaching quality. At the class level, teachers’ faking emotions is associated with higher class-perceived teacher enthusiasm, which in turn, corresponds with higher class-perceived teaching quality. Our findings shed light on the intricate nature of teachers’ emotional labor by uncovering a positive and indirect link between emotional labor and teaching quality.