Ik ben erg benieuwd naar een nieuw boek dat momenteel de ronde doet. Twee recente recensies – één in Science en één in Education Next – zetten het boek Inside an Academic Scandal van Max Bazerman in de kijker. En eerlijk: hoe meer ik erover lees, hoe nieuwsgieriger ik word.

Het boek draait rond de beruchte “signing first”-studie, die ooit een enorme impact had. Het idee leek briljant eenvoudig: laat mensen eerst hun handtekening zetten bovenaan een formulier, en ze zouden eerlijker antwoorden geven. Het werd wereldwijd opgepikt door onderzoekers, bedrijven en zelfs overheden. Alleen: het bleek allemaal gebouwd op gefabriceerde data. Francesca Gino en Dan Ariely, twee grote namen in de gedragswetenschappen, bleken de datasets te hebben gemanipuleerd.

Dat maakt het verhaal niet alleen pijnlijk, maar ook fascinerend. Want Ariely is niet zomaar iemand. Hij is een van de bekendste en meest gelezen gedragswetenschappers van de afgelopen decennia. Zijn boeken over irrationeel gedrag zijn wereldwijd bestsellers, zijn TED-talks miljoenen keren bekeken. Juist daarom komt de val zo hard aan: als zelfs een naam als Ariely niet boven verdenking staat, wat zegt dat dan over de rest van het veld?

De recensies leggen verschillende accenten. In Science lees je vooral een feitelijke reconstructie: Bazerman, co-auteur maar zelf niet betrokken bij de fraude, beschrijft minutieus wat er gebeurd is en hoe hij er middenin verzeild raakte. Education Next is veel scherper en stelt de bredere vraag: wat als sociale wetenschap in haar geheel minder betrouwbaar is dan we denken?

Die combinatie maakt dat ik het boek echt zelf wil lezen. Niet enkel om een inkijk te krijgen in hoe fraude kon plaatsvinden, maar ook om de bredere discussie te volgen over de staat van de sociale wetenschappen. Want of je nu fan was van Ariely of sceptisch tegenover behavioral economics en gedragspsychologie: dit verhaal raakt aan iets groters.