Er zijn weinig onderwijsconcepten die zoveel aandacht kregen de voorbije tien jaar als social and emotional learning (SEL). Tegelijk is er ook veel scepsis: helpt het leerlingen echt beter leren, of is het vooral een feelgood-programma dat tijd wegneemt van ‘echte’ vakken? Een nieuwe meta-analyse van Ha en collega’s (2025) biedt het meest grondige antwoord tot nu toe, op basis van 40 schoolprogramma’s met samen meer dan 33.000 leerlingen in het basisonderwijs en secundair.
Het korte antwoord: ja, SEL kan werken, maar het effect is klein. Het effect groeit vooral in het basisonderwijs, en wordt pas echt zichtbaar als het programma lang genoeg loopt.
De onderzoekers berekenden een gemiddelde Hedges’ g van .10 voor de impact op leerprestaties. Dat is bescheiden, maar statistisch betrouwbaar en robuust. Ter vergelijking: volgens de huidige standaarden geldt .05 tot .20 als een gemiddeld effect (is anders dan bij hoe Hattie hiernaar kijkt met zijn effectsizes). Concreet komt dat neer op een winst van zo’n 4 tot 6 percentielpunten voor leerlingen die deelnamen aan een SEL-programma. Het werd zelfs 8 punten voor programma’s die langer dan vier maanden duurden.
Het maakt daarbij weinig uit of je kijkt naar cijfers of gestandaardiseerde testen: in beide gevallen presteerden leerlingen beter (g ≈ .10–.11). Vooral taalvaardigheid profiteerde (g = .14), maar ook wiskunde liet een significant effect zien (g = .09).
De winst zat het duidelijkst bij leerlingen in het basisonderwijs, waar de spreiding tussen studies ook kleiner was. In het secundair waren de resultaten wisselender, deels door kleinere steekproeven en sterk uiteenlopende programma’s.
Wat deze meta-analyse bijzonder maakt, is dat ze niet enkel naar gemiddelden kijkt, maar ook naar moderatoren – factoren die bepalen wanneer SEL meer of minder werkt. De duur van het programma bleek cruciaal: korte interventies van enkele weken deden weinig. Pas bij langere trajecten, waarin leerlingen de tijd krijgen om sociale en emotionele vaardigheden echt te oefenen, doken duidelijke effecten op in hun schoolresultaten.
De auteurs wijzen erop dat de meeste SEL-programma’s niet eens expliciet mikken op betere leerresultaten. Toch blijkt dat het versterken van sociaal-emotionele competenties – zoals zelfregulatie, veerkracht of samenwerking – indirect ook leren bevordert. Leerlingen met sterkere SEL-vaardigheden zijn beter voorbereid om te leren: ze kunnen hun aandacht richten, omgaan met frustratie en effectief samenwerken.
In tijden van leerachterstand en stijgende mentale druk bij jongeren is dat geen luxe. De studie sluit af met een duidelijke boodschap: investeringen in sociale en emotionele ontwikkeling zijn geen randfenomeen, maar een essentieel onderdeel van goed onderwijs. Of zoals de onderzoekers schrijven: “Het opbouwen van een sterke basis van sociale en emotionele vaardigheden over het hele schooljaar maakt een statistisch significant verschil in de leerprestaties.”
Of, in eenvoudiger woorden: wie tijd neemt om aan de mens te werken, helpt ook de leerling vooruit.
Abstract van het onderzoek: