Het klimaat is al langer een belangrijk thema, en wordt soms over het hoofd gezien in discussies over bijvoorbeeld kortere zomervakanties. We weten al langer dat hoge temperaturen invloed kunnen hebben op hoe goed leerlingen presteren op toetsen. Maar betekent dit ook dat leerlingen minder leren als het warm is? Dat zijn twee verschillende vragen, en een nieuwe studie van Carlson en Shepardson, gepubliceerd in American Educational Research Journal, probeert beide te beantwoorden. Met nog een interessante vraag erbij waar ik zelf nooit bij zou zijn gekomen: maakt het uit in welk seizoen het warm is?
De onderzoekers gebruikten gegevens van ruim 50.000 leerlingen uit 88 scholen in Tulsa, Oklahoma, verspreid over zes schooljaren tussen 2014 en 2020. Het ging om meer dan 300.000 toetsresultaten voor wiskunde en lezen. De leerlingen maakten deze toetsen doorgaans drie keer per schooljaar, in de herfst, winter en lente. De onderzoekers koppelden deze resultaten aan zeer gedetailleerde weergegevens. Hierdoor konden ze nagaan of de temperatuur op de toetsdag samenhing met de prestaties. Verder bekeken ze ook de temperaturen gedurende de drie maanden voorafgaand aan de toets. Dit is een zeer mooie dataset, maar de resultaten blijven dus puur correlatief.
Een belangrijk detail dat het al anders maakt dan bij veel scholen in Europa: alle onderzochte scholen beschikten over airco. Het gaat dus niet simpelweg om leerlingen die in bloedhete klaslokalen een toets moesten maken zoals hier wel vaak het geval kan zijn.
Wat bleek?
Op warme dagen presteerden leerlingen gemiddeld minder goed, vooral voor wiskunde. Wanneer de maximumtemperatuur op een toetsdag minstens 32 graden bedroeg, lagen de wiskundescores gemiddeld ongeveer 1,7 percentielpunt lager dan op dagen waarop de maximumtemperatuur tussen 21 en 26 graden lag. Dat komt overeen met een effectgrootte van ongeveer 0,06 standaarddeviatie. Voor lezen was het verschil kleiner, ongeveer 0,02 standaarddeviatie. Je merkt het, dat zijn geen gigantische effecten. Tegelijk zijn ze ook niet noodzakelijk onbelangrijk. Zeker wanneer toetsresultaten worden gebruikt om leerlingen, scholen of leerwinst te vergelijken, kunnen dergelijke verschillen een rol spelen.
Opvallend was bovendien dat het seizoen dus wel degelijk een verschil maakte. In de lente bleken temperaturen tussen ongeveer 27 en 32 graden samen te hangen met lagere wiskundescores. Maar in de herfst bleek dat niet het geval. De onderzoekers vermoeden dat gewenning aan warmte hierbij een rol kan spelen. Na een hete zomer zijn leerlingen mogelijk beter aangepast aan hogere temperaturen dan na een winter. Maar dit mechanisme konden ze niet rechtstreeks onderzoeken.
Opvallend was ook dat leerlingen bij hogere temperaturen gemiddeld minder tijd besteedden aan de toets. Misschien willen leerlingen sneller klaar zijn als het warm is? Dat zou een deel van het effect kunnen verklaren, al verdween het verband tussen warmte en toetsprestaties niet volledig als de onderzoekers rekening hielden met de toetsduur.
Maar hebben leerlingen dan ook minder geleerd?
Sneller klaar en iets slechtere resultaten, maar hebben ze ook minder geleerd? De auteurs bekeken namelijk ook of de temperaturen gedurende de drie maanden voorafgaand aan een toets samenhingen met de resultaten. Hiervoor vonden ze weinig systematische verbanden. Er waren wel enkele aanwijzingen dat zeer koude dagen een negatieve invloed konden hebben, maar voor warmte vonden ze geen overtuigend patroon.
Dat betekent natuurlijk niet dat hoge temperaturen geen invloed kunnen hebben op leren. De onderzoekers konden bijvoorbeeld niet nagaan hoe warm het werkelijk was in de klaslokalen of thuis. Bovendien is een periode van drie maanden niet noodzakelijk voldoende om alle mogelijke gevolgen van langdurige blootstelling aan warmte te onderzoeken. Andere studies vonden namelijk eerder wel aanwijzingen voor effecten op leren.
Beperkingen
Er zijn uiteraard beperkingen. Het onderzoek vond plaats in één Amerikaanse stad met een relatief warm klimaat. De scholen beschikten over airconditioning, maar de onderzoekers kenden de werkelijke temperatuur in de klaslokalen niet. Ook werden toetsdagen niet willekeurig toegewezen. De onderzoekers hielden wel rekening met heel wat mogelijke verstorende factoren en konden leerlingen doorheen de tijd volgen, wat de studie sterker maakt dan een eenvoudige vergelijking tussen scholen.
Wat neem ik vooral mee? Dat we voorzichtig moeten zijn bij de interpretatie van toetsresultaten. Een toets meet niet alleen wat een leerling weet of kan, maar ook hoe goed die leerling dat op een bepaald moment en onder bepaalde omstandigheden kan aantonen. Warmte is daar blijkbaar een mogelijke factor in. En zoals ik schreef, bij ons kunnen de omstandigheden vaak een pak pittiger zijn.