Wie beter leert op school, verdient later meer. Of toch niet zo eenvoudig?

Het is een open deur voor wie deze blog leest: goed onderwijs is belangrijk. Maar wacht? Waarom eigenlijk? Natuurlijk willen we dat kinderen leren lezen, schrijven en rekenen, en hopelijk nog veel meer. Maar ik wil het vandaag ook hebben over iets wat in onderwijs soms een meer ongemakkelijk thema is: het economische argument. Wie meer leert op school, verdient later ook meer. Alleen, hoe zeker is dat?

We weten al langer dat mensen die langer naar school gaan gemiddeld meer verdienen. Ook is er onderzoek dat een verband laat zien tussen de cognitieve vaardigheden van volwassenen en hun inkomen. Maar kunnen we ook aantonen dat wat kinderen bijvoorbeeld op de basisschool leren, samenhangt met wat ze vijftien of twintig jaar later verdienen? Das en collega’s hebben dit in een nieuwe NBER-working paper onderzocht. Hun resultaten zijn interessant, al is er, zoals wel vaker, enige nuance nodig. Het blijft nu eenmaal een blogpost van mij.

Van de basisschool naar de arbeidsmarkt

De onderzoekers maakten gebruik van twee grote longitudinale studies uit vier bijzondere landen: Ethiopië, India, Pakistan en Peru. Door deze datasets te combineren beschikten ze zo over gegevens van 2852 mensen, waarbij de eerste metingen werden uitgevoerd toen de kinderen ongeveer twaalf jaar oud waren. In Pakistan waren de kinderen bij deze eerste meting gemiddeld iets jonger.

De onderzoekers keken hierbij naar hun leerprestaties. In Ethiopië, India en Peru ging het concreet om wiskunde, in Pakistan om een combinatie van wiskunde en taal. Vervolgens onderzochten ze in opvolgmetingen hoe het deze kinderen later als jongvolwassenen verging. Hierbij stelden ze de vraag hoe lang ze naar school waren gegaan,  al dan niet deelnamen aan  hoger onderwijs. Werkten ze ondertussen? Hoeveel verdienden ze?

De deelnemers waren bij de laatste metingen ongeveer 25 tot 29 jaar oud. We spreken dus over een behoorlijk lange periode tussen de eerste meting en de uiteindelijke peiling naar hun inkomen. Een periode waarin veel kan gebeuren, natuurlijk. Maar toch…

Het is meteen een van de sterke punten van dit onderzoek. We hebben behoorlijk wat studies die leerprestaties op jonge leeftijd koppelen aan latere schoolresultaten, maar onderzoek dat dezelfde kinderen volgt tot ze daadwerkelijk op de arbeidsmarkt terechtkomen, is veel schaarser. Zeker in landen met een laag of middeninkomen zoals enkele van de landen in deze studie.

Beter presteren, langer naar school en meer verdienen?

De eerste resultaten zullen wellicht niet echt verbazen. Kinderen die rond hun twaalfde beter presteerden, bleken later gemiddeld langer onderwijs te volgen. We hebben het dan over hoe een verschil van één standaarddeviatie in de leerprestaties samenhing met ongeveer 1,1 tot 1,5 jaar extra onderwijs. Ook was de kans dat iemand hoger onderwijs of een beroepsopleiding had gevolgd 9,3 tot 13,5 procentpunten hoger. Deze verbanden vonden de onderzoekers in alle vier de landen.

Maar hoe zat het met de pecunia, aka het inkomen? In drie van de vier landen vonden de onderzoekers een duidelijk positief verband. Een verschil van één standaarddeviatie in de leerprestaties tijdens de kindertijd hing samen met ongeveer 8% hogere inkomsten in Pakistan en 13 à 14% in India en Peru.

Opvallend is bovendien dat het verband niet beperkt leek te zijn tot kinderen die uitzonderlijk goed presteerden. In de drie landen was de samenhang in het bereik van de gemeten leerprestaties ongeveer lineair. Het was dus niet zo dat alleen de allerbeste leerlingen later meer verdienden.

Maar je merkte al dat er een uitzondering was in de datasets, namelijk Ethiopië. Daar vonden de onderzoekers geen statistisch significant verband tussen de leerprestaties op jonge leeftijd en het latere inkomen. Een mogelijke verklaring is de burgeroorlog en de economische ontwrichting die het land tijdens de laatste metingen troffen. Maar dat blijft een mogelijke verklaring, geen bewezen oorzaak.

Nog een interessant detail: betere leerprestaties voorspelden niet duidelijk of iemand later aan het werk was. Het verband zat vooral in hoeveel iemand verdiende als die persoon inkomsten had. Hier moet ik bij de nuances op terugkomen, want het is geen detail…

Want hoe komt dat eigenlijk?

Tot zover zou je kunnen denken dat we vooral een bevestiging krijgen van wat we al vermoed hadden. Wie beter leert, langer naar school gaat, behaalt mogelijk een hoger diploma en verdient daardoor later meer.

Alleen blijkt het verhaal niet zo eenvoudig. De onderzoekers gingen namelijk na in welke mate de samenhang tussen leerprestaties op twaalfjarige leeftijd en het latere inkomen verklaard kon worden door twee factoren: hoeveel jaren onderwijs iemand uiteindelijk had gevolgd en hoe goed die persoon op latere leeftijd op cognitieve toetsen presteerde. Je zou verwachten dat die twee factoren een groot deel van het verband verklaren. En dat doen ze ook, maar lang niet alles.

In Pakistan konden de onderzoekers ongeveer 50% van die samenhang verklaren, in India 56% en in Peru slechts 18%. Dat betekent dat de leerprestaties rond de leeftijd van twaalf jaar ook nog samenhingen met het latere inkomen, zelfs wanneer rekening werd gehouden met hoeveel jaar iemand onderwijs had gevolgd en hoe goed die persoon op latere leeftijd scoorde op cognitieve tests.

Maar, betekent dit dat wat je op je twaalfde kent een soort blijvende economische waarde heeft, zelfs als je later evenveel onderwijs volgt en vergelijkbaar presteert op cognitieve toetsen? Wellicht. Dit kunnen we op basis van dit onderzoek niet met zekerheid zeggen.

Hoe komt dat? De onderzoekers zien verschillende mogelijke verklaringen. Mogelijk meten de toetsen op latere leeftijd niet alle vaardigheden die ertoe doen. Een andere mogelijkheid is dat de leerprestaties op jongere leeftijd samenhangen met andere kenmerken die later op de arbeidsmarkt belangrijk blijken, maar die niet in het onderzoek werden meegenomen. Er is bovendien nog een complicatie: in drie van de vier landen werden de cognitieve vaardigheden al rond de leeftijd van 19 jaar gemeten, terwijl de inkomensgegevens pas bijna tien jaar later werden verzameld. Er kan in die tussentijd natuurlijk nog heel wat gebeurd zijn.

De onderzoekers erkennen die beperkingen zelf ook. Wat hun onderzoek laat zien, is dat het aantal jaren onderwijs en latere cognitieve vaardigheden niet de volledige samenhang kunnen verklaren. Waarom is dat zo? Dat weten we hiermee nog niet.

En nu de nuances

Tot nu toe heb ik consequent over verbanden gesproken. Dat is natuurlijk niet toevallig. Het is namelijk geen experimenteel onderzoek. Dat zou ook niet kunnen, denk ik. Beeld je in dat de onderzoekers willekeurig zouden bepalen welke kinderen meer of minder zouden leren om later te kunnen zien hoeveel ze zouden verdienen… Nee, ze hebben dus onderzocht hoe bestaande verschillen in leerprestaties samenhangen met latere uitkomsten.

Hierbij houden de onderzoekers rekening met verschillende achtergrondkenmerken, zoals het opleidingsniveau van de ouders en de welvaart van het gezin. Dat maakt de analyses sterker, maar het zou een illusie zijn om te denken dat alle mogelijke verklaringen zijn uitgesloten.

Zo kunnen kinderen die beter presteren op school op andere vlakken verschillen van hun leeftijdsgenoten. Denk aan hun thuissituatie, andere vaardigheden of simpelweg aan de kansen die ze krijgen. We mogen dus niet zomaar besluiten dat als we de leerprestaties van een kind met één standaarddeviatie kunnen verhogen, dat kind later ook 8 tot 14% meer zal verdienen. Zo eenvoudig is het helaas niet.

Er zijn nog enkele beperkingen. De steekproeven zijn niet representatief voor de volledige bevolking van de vier landen. Bovendien gaat het om relatief jonge volwassenen, bij wie de verdere inkomensontwikkeling nog moet plaatsvinden. En ik heb dit al eerder in de tekst aangegeven: omdat de analyses van inkomsten alleen mensen omvatten die daadwerkelijk inkomsten hadden, moeten we vooral voorzichtig zijn met conclusies, bijvoorbeeld voor vrouwen. In sommige onderzochte landen was hun arbeidsdeelname bijzonder laag.

De onderzoekers suggereren dat hun schattingen mogelijk zelfs een onderschatting zijn, omdat de economische opbrengsten van vaardigheden later in de loopbaan nog kunnen toenemen. Dat is best mogelijk, maar ik zou daar voorzichtig mee zijn. Niet-gemeten verschillen tussen kinderen kunnen de gevonden verbanden immers ook groter doen lijken dan het werkelijke causale effect.

Geef een reactie