Vorig jaar schreef ik hier al over wat ik toen de stilte van de tegenstem bij AI noemde. Het probleem is vrij eenvoudig: veel chatbots zijn zo ontworpen dat ze behulpzaam, vriendelijk en bevestigend reageren. Dat maakt interacties aangenaam, maar het kan ook betekenen dat je minder snel echte tegenspraak krijgt. Of zoals ik het toen samenvatte: als we niet oppassen, maken LLM’s ons het vooral comfortabeler, maar maken ze ons niet noodzakelijk wijzer. Een nieuwe preprint die Jan me tipte geeft nu een interessante wetenschappelijke uitwerking en experimentele onderbouwing van precies dat probleem.
Categorie archief: Op de werkvloer
Autonomie op school: het verschil tussen “geen keuze” en “gedwongen worden”
Autonomie is een van die begrippen die in onderwijs bijna automatisch positief klinken. Leerlingen autonomie geven. Keuzes aanbieden. Zelfsturing stimuleren. Maar in ons psychologieboek en ook wel hier op deze blog besprak ik al eerder dat het verhaal iets complexer is.
Een recente studie in het Journal of Adolescence van Jiang en collega’s, maakt een onderscheid dat vaak verloren gaat in onderwijsdiscussies: het verschil tussen:
- weinig autonomie ervaren
- Iemand die actief gefrustreerd wordt door minder autonomie te krijgen. Ik schrijf in het vervolg van deze blog autonomie-frustratie, in lijn met het Engelstalige concept uit de zelfdeterminatietheorie.
Dat lijkt op het eerste gezicht een klein verschil. Dat is het niet.
Waarom intelligentie niet in één hersenhelft zit (nieuw onderzoek!)
Het idee dat sommige mensen “linkerhersenhelft-types” zijn en anderen “rechterhersenhelft-types” is een van de hardnekkigste onderwijsmythes die ik al meer dan 10 jaar bevecht. Ondanks alles blijft het idee populair. Nieuwe hersenstudies maken dat beeld alleen maar moeilijker vol te houden. Niet omdat ze één andere plek voor intelligentie vinden, maar omdat ze net tonen dat intelligentie helemaal nergens specifiek zit.
Zo ook een recente studie in Nature Communications die nog eens laat zien waarom dat idee zo moeilijk vol te houden is. Niet omdat onderzoekers nu eindelijk ontdekt hebben waar intelligentie dan wél zit, maar omdat ze opnieuw tonen dat de vraag eigenlijk verkeerd gesteld is. Intelligentie lijkt namelijk niet uit één plek in het brein te komen. Net zoals eerder al voor creativiteit werd aangetoond, lijkt intelligentie overal in het brein te zitten.
Soms is iets gewoon… af?
De voorbije week was ik voor werk op hotel. Het was zo’n hotel waar alles klopt. Strak design, mooie materialen, alles netjes weggewerkt. Tot ik een douche nam. Ik wou de kraan opendraaien. Of beter: ik wou proberen ze aan te zetten. Want er bleek geen kraan meer te zijn. Je kan nog draaien aan een knop voor de temperatuur, maar verder was het gewoon alleen een drukknop. Aan of uit.
Op het eerste gezicht voelt dat als vooruitgang. Minimalistisch. Intuïtief. “Less is more.” Tot je merkt dat je iets kwijt bent. Je kan niet meer bijregelen. Niet iets harder, niet iets zachter. Alleen: alles of niets.
Waarom succesverhalen vaak misleiden (en wat dat zegt over perfectionisme)
Al langer dan vandaag volg ik de video’s van TED-Ed, maar zoals bij TED-talks is het cruciaal dat je blijft kritisch denken. Neem bijvoorbeeld deze video:
Niet alleen rotte appels: wat de Epstein-zaak toont over wetenschap en macht
Waarschuwing, dit wordt een blogpost waarin Epstein en een heleboel beroemde wetenschappers zullen passeren. Ik schrijf dit niet als een trigger warning of zo, maar het zou wel best eens kunnen zijn dat je namen ziet passeren van vroeger en nu die pijn kunnen doen. Zeg niet dat ik je niet verwittigd heb…
Hoe kun je jouw stress voor jou laten werken? TED-Ed video
Een naderende deadline, een discussie met iemand uit je familie, of gewoon een gênant moment: het zijn allemaal situaties die moeiteloos je stressreactie kunnen activeren. Dat is op zich niet vreemd. Ons lichaam is nu eenmaal gebouwd om snel te reageren wanneer iets als bedreigend aanvoelt.
We hebben niet altijd controle over wat er op ons afkomt. Maar we hebben wél een zekere invloed op hoe we ons daarop voorbereiden en hoe we ermee omgaan. De vraag is dus niet alleen wat stress met ons doet, maar ook wat wij met die stress kunnen doen.
Hoe train je je hoofd en lichaam om die stressreactie beter te hanteren? Shannon Odell zet een aantal inzichten en strategieën in deze TED-Ed video op een rij die helpen om stress niet alleen te verminderen, maar er soms zelfs in je voordeel mee te werken. Lees ook hier hoe je effectief omgaat met stress.
Dromen lossen je probleem niet zomaar op, ook al suggereert nieuw onderzoek van wel
Je hebt het zelf wellicht al gehoord: slaap er een nachtje over en plots zal alles op zijn plaats vallen. Het is het idee dat dromen een bron van inzicht kunnen zijn en je problemen kunnen helpen oplossen. Of tenminste dat nachtrust kan helpen. Een recente studie van Konkoly en collega’s probeert dat idee experimenteel vast te pakken. Toen ik deze studie en het bijbehorende persbericht las, kwam bij mij al snel de vrees dat mensen hiermee aan de haal zullen gaan. Dus even een kritische analyse.
Ook op Oktoberfest slaat de replicatiecrisis toe…
Ah, de replicatiecrisis. Een van mijn geliefde onderwerpen. En ja, ik heb er terug een. En het heeft met bier te maken.
Ik heb geen diagnose, ben ik wel normaal?
Vond deze video van de Universiteit van Vlaanderen nu pas;
Je hebt het ongetwijfeld al eens gehoord, misschien heb je het ook zelf gezegd: “Goh ja, tegenwoordig heeft íedereen ADHD of autisme!” Het is een statement waar dr. Tom Bylemans, klinisch psycholoog aan de VUB, enigszins de kriebels van krijgt. In dit college legt hij uit wat de voor- en nadelen van al die diagnoses zijn en of er nog mensen zijn zonder diagnose.
Eerder plaatste ik al dit onderzoek.