De Scandinavische landen hebben de strijd tegen schermgebruik bij kinderen en jongeren serieus verder opgevoerd. Overheden in Denemarken, Zweden en Noorwegen grijpen in met strengere richtlijnen, wetten en aanbevelingen om de schermtijd te beperken – zowel op school als thuis. De bezorgdheid groeit er al een tijdje over de impact van digitale apparaten op de gezondheid, sociale vaardigheden en het leervermogen van kinderen. Tijd voor actie, vinden de Noordelijke landen. De meeste bronnen vond ik via dit artikel.

Denemarken gaat vooralsnog het verst met concrete maatregelen. De Deense minister van Onderwijs kondigde op 24 februari 2025 aan dat hij een wet door wil voeren die smartphones én tablets op school volledig verbiedt – zowel tijdens de les als in pauzes (bron). Dit volgt op een eerder advies van het Deense ministerie van Onderwijs en Kwaliteit, waarin scholen werd aangeraden mobielvrij te worden en de toegang tot sociale media op schoolnetwerken te blokkeren (bron). In Kopenhagen werden sociale mediaplatformen al in 2024 geblokkeerd op schoolnetwerken (bron).

Zweden bewandelt een vergelijkbare weg. Minister van Onderwijs Johan Pehrson pleit al langer voor een terugkeer naar boeken en papieren lesmateriaal in plaats van schermen. Een parlementair voorstel om smartphones op school te verbieden werd gisteren, op 3 maart 2025, besproken (bron). Veel scholen in Zweden hebben al zelf maatregelen genomen, zoals het verzamelen van telefoons aan het begin van de schooldag.

Daarnaast onderzoekt de Zweedse Nationale Onderwijsraad de impact van schermen in het onderwijs en ontwikkelt het richtlijnen voor leerkrachten om schermgebruik in de klas te beperken (bron). Ook in de kleuterklassen worden schermen nu actief ontmoedigd: het Zweedse kabinet besloot op 27 februari 2025 om het curriculum te wijzigen en meer nadruk te leggen op boeken in plaats van digitale apparaten (bron).

Ook Noorwegen zet in op schermvrije klassen. De Noorse onderwijsautoriteiten adviseerden in februari 2024 dat scholen mobielvrije klaslokalen en pauzes zouden moeten invoeren (bron). Veel scholen volgen dit beleid al. De stad Stavanger was in 2019 een pionier op dit vlak en heeft sindsdien alle scholen schermvrij gemaakt (bron).

Niet alleen scholen – zie ook de effecten van scholen alleen in deze studie -, maar ook ouders krijgen duidelijke richtlijnen. In Zweden adviseerde de volksgezondheidsdienst in 2024 dat kinderen onder de twee jaar helemaal geen schermen zouden moeten gebruiken (bron). Voor kinderen van 2 tot 12 jaar geldt een maximum van twee uur per dag, en jongeren van 13 tot 18 jaar zouden niet meer dan drie uur schermtijd mogen hebben.

Noorwegen liep voorop met deze adviezen. Al in 2022 stelde de Noorse gezondheidsautoriteit dat kinderen onder de twee jaar geen schermen zouden moeten gebruiken (bron). Voor kinderen onder de vijf jaar wordt maximaal één uur per dag aangeraden, terwijl jongeren tussen 6 en 17 jaar schermgebruik tot een minimum moeten beperken (bron).

Ook Denemarken volgt deze lijn. De Deense gezondheidsautoriteiten stelden in augustus 2024 limieten vast: kinderen van 2 tot 4 jaar mogen maximaal één uur schermtijd per dag, voor 5- tot 17-jarigen geldt een maximum van twee uur (bron). Daarnaast adviseert de Deense Trivselskommission dat kinderen geen eigen smartphone mogen hebben voor hun dertiende levensjaar (bron).

De ministers van Volksgezondheid van Denemarken, Zweden, Noorwegen, Finland en IJsland spraken in april 2024 hun zorgen uit over de impact van schermtijd op kinderen (bron). Ze riepen op tot meer samenwerking binnen de Scandinavische landen en meer druk op technologiebedrijven om verantwoordelijkheid te nemen voor de gevolgen van hun producten.