Deze week verscheen een opinie van de Nederlandse staatssecretaris van Onderwijs Sander Dekker in de Volkskrant. Er is veel te zeggen over deze brief, en Jelmer Evers deed dit al door de vraag te stellen in wat leerlingen moeten excelleren. Ik wil even een quote van Dekker citeren:

“Onze hoogvliegers doen het veel minder goed dan hun leeftijdgenoten in de landen om ons heen. Nergens ter wereld is het verschil tussen hoog en laag presterende leerlingen zo klein als in Nederland.”

Deze uitspraak staat in schril contrast met hoe soms in Vlaanderen op deze kloof gereageerd wordt met de klacht dat deze bij ons veel te groot zou zijn. Dit is in feite een foute interpretatie: het probleem is eerder dat de invloed van de sociale achtergrond te groot is. De vraag of de kloof groot al dan niet klein mag zijn, is een heel ander vraagstuk dan het sociale vraagstuk. In het gesprek dat ik voor Knack had samen met Dirk Van Damme en Georges Monard bij het begin van het nieuwe schooljaar, bevestigde professor Van Damme dat onze bestpresterende leerlingen het in de laatste PISA-cijfers een stuk slechter hadden gedaan in vergelijking met de vorige PISA-bevraging. Hij stelde tot zijn spijt vast dat ‘gelijke kansen’ de voorbije jaren in Vlaanderen effectief meer werken naar het midden was geworden.

Het is volgens mij dus aangewezen om de discussie zuiver te houden: het probleem van een kloof tussen sterk en minder sterk is niet noodzakelijk problematisch (alhoewel je volgens de OESO best zoveel mogelijk allround-sterke leerlingen hebt), het echte probleem is als een sterke en gemotiveerde leerling door omstandigheden buiten zijn wil om afgeremd wordt. Die omstandigheden kunnen dan van sociaal-economische aard zijn, maar evenzeer gewoon niet genoeg gestimuleerd worden.  Over de invloed van armoede op cognitieve vermorgens verscheen vorige week dit zeer interessante onderzoek.

Opeens lijken onze landen ietsje minder verschillend dan je denkt.

P.S.: En oja, voor iedereen die zou denken dat om hoogvliegers te behalen we de leerlingen enkel nog heel de tijd moeten laten studeren en we hen geen leven meer zouden mogen gunnen? Dat is echt niet aangewezen, noch voor de leerlingen, noch voor de prestaties.