Het is een oudje dat ik terugvond via het altijd interessante I Fucking Love Science, maar het deed me wel denken. Soms merk ik dat ook wetenschappers het moeilijk hebben met een paar van de wetenschappelijke eigenschappen als ze over het muurtje van hun eigen vakgebied kijken…
In Scientific American van eind 2001 verscheen een duo artikels van Michael Shermer over Baloney detection. Hij komt met dit lijstje op de proppen:
1. Hoe betrouwbaar is de bron? Welke belangen heeft die?
2. Heeft deze bron al vaker gelijkaardige stellingen geponeerd?
3. Zijn de stellingen onderzocht en bevestigd door een andere, onafhankelijke instantie?
4. Hoe verhoudt de stelling zich tot wat we voor de rest weten over de wereld?
5. Is er moeite gedaan om tegenargumenten te vinden, en dus de eigen stelling te ontkrachten, of is er enkel ondersteunend materiaal?
6. Zorgt de stelling voor een convergentie van bestaande sporen, experimenten en bevindingen, of negeert ze die om zich louter op het eigen materiaal toe te spitsen?
7. Heeft men gangbare onderzoeksmethoden en redeneringswijzen gebruikt en hanteert men formele logica, of hanteert men een eigen methode met eigen jargon?
8. Verklaart de steller de observaties, of beweert men enkel dat de gangbare verklaring ongeldig is?
9. Indien er een nieuwe verklaring is, behelst die dan alle fenomenen die de gangbare verklaring uitlegt, of enkel de nieuwe observaties?
10. Wordt de overtuiging van de steller gedreven door het onderzoek, of precies andersom?
Het is bijvoorbeeld belangrijk dat Einstein, toen hij de baanbrekende relativiteitstheorie ontvouwde, de bestaande mechanica van Newton erin integreerde en verklaarde hoe beide theorieën in aardse dimensies samenvallen, terwijl de relativiteitstheorie kosmologische fenomenen extra verklaarde.
De kerntheorie van homeopathie daarentegen, verklaart niet waarom werkzame delen bewezen werkzaam zijn in onverdunde doses, waarom homeopathische verdunning in het labo en in experimenten met controlegroepen geen andere werking toont dan die van water, en waarom de oceanen, die zowat alles bevatten in homeopathisch verdunde doses sinds de mens er zijn afval dumpt, toch de gestelde werking niet vertonen.