Een interessante case-study rond vrijheid van onderwijs: taalonderwijs

De voorbije weken ontwikkelde zich een interessante case rond vrijheid van onderwijs die een stukje verborgen bleef in alle verkiezingsnieuws. Ik wil de case brengen zonder partij te kiezen – al zou wie de discussie op twitter volgde anders kunnen vermoeden. Meer nog, ik begrijp zeer goed alle betrokken partijen en iedereen heeft valide argumenten. Wel kan deze case study helpen begrijpen wat er wellicht allemaal staat te gebeuren na de volgende verkiezingen.

Waarover gaat het? Wouter Duyck bond de kat de bel aan met deze tweet:

Terwijl Wouter viel over de verantwoording, is er iets anders zeer opvallend. De tekst geeft aan dat “de regelgeving” het toelaat, maar de scholen worden geadviseerd dit niet te volgen. Minister Crevits kondigde het als volgt aan:

Vanaf het schooljaar 2017-2018 krijgen scholen de mogelijkheid om in het basisonderwijs het onderwijs in vreemde talen te versterken. Dat kan door het stimuleren van taalinitiatie vanaf het eerste jaar lager onderwijs en de mogelijkheid voor scholen om aan leerlingen die al een goede basis Nederlands hebben vanaf het derde jaar lager onderwijs Frans, Engels of Duits aan te bieden.

Trouw aan de filosofie van ons onderwijs die gekenmerkt wordt door een zeer grote vorm van vrijheid, heeft de regelgevende macht het hier over ‘mogelijkheden’. Het is dus voor alle duidelijkheid niet verplicht, maar scholen mogen het zelf beslissen.

Die vrijheid van onderwijs is vaak frustrerend voor bepaalde politici. Ze zouden zeer graag meer impact hebben op wat er in de klas gebeurt. Maar in de praktijk blijft dit beperkt tot de eindtermen, en zelfs bij de invoering daarvan bepleitte het Steineronderwijs met succes dat de eindtermen hun pedagogische project in gedrang bracht, waardoor ze andere eindtermen kregen.

Er zijn ook politici die de enorme vrijheid van onderwijs wel genegen lijken te  zijn, maar deze uiten dan een andere frustratie: die vrijheid van onderwijs komt niet op het niveau waarvan zij dat graag zouden hebben. Deze reactie van Koen Daniëls maakt hierin veel duidelijk:

De redenering is hier: de overheid geeft veel vrijheid, maar de koepels (en netten) – en in deze bedoelen ze in de praktijk vaak 1 welbepaalde koepel – nemen die vrijheid in en geven scholen geen vrijheid.

Of in deze concrete case:

  • Overheid zegt: er is formeel taalonderwijs in Frans, Engels en Duits mogelijk vanaf het derde leerjaar
  • Katholiek Onderwijs Vlaanderen zegt: taalinitiatie mag je als school doen en moedigen we aan, maar formeel onderwijs: niet doen.

Terug: er zijn verschillende argumenten om het niet te doen die eerlijk gezegd eerder van praktische aard zijn dan dat er sprake is van een duidelijke wetenschappelijke consensus.

Enkele voorbeelden die terecht opgemerkt werden oa op Twitter:

  • zijn de lesgevers hiervoor opgeleid,
  • de concurrentie die tussen scholen kan ontstaan,
  • de verschillen die er kunnen zijn tussen leerlingen bij het begin van het secundair onderwijs,
  • de leerlijn die niet doorgezet wordt in het secundair onderwijs,

Ik heb een sterk vermoeden dat na de verkiezingen we een pak van dergelijke discussies zullen krijgen. Kijk bijvoorbeeld hoe Katholiek Onderwijs Vlaanderen subtiel de brede eerst graad toch lijkt op te leggen voor hun scholen door een uur Nederlands of Frans uit het verplichte curriculum te halen van het eerste jaar, met het argument dat scholen het altijd nog in hun keuzepakketten kunnen steken. Dat klopt, en scholen kunnen dit zeker zelf beslissen dit te doen of niet te doen. Maar als massaal scholen dit moeten doen omdat anders bijvoorbeeld de basisgeletterdheid in gedrang komt voor Nederlands of omdat het niveau van Frans maar blijft dalen – om de twee hete hangijzers te noemen die er zijn of zitten aan te komen – dan heb je de facto minder keuze-uren en een steeds meer gelijklopende eerste graad. Ik zeg niet dat dit bedoeling van Katholiek Onderwijs Vlaanderen zou zijn, ik kan niet in hun hoofden kijken. Dat het zo kan ervaren worden door bepaalde politici, lijkt me wel degelijk mogelijk.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.