Ik lees vaak verschillende boeken tegelijk, en zo kan het soms zijn dat een bepaalde boek – in dit geval boekje – een hele tijd meegaat. Maar nu verplichtte ik mezelf om An Educational Pilgrimage to the United States: Travel Diary of Raymond Buyse, 1922 uit te lezen. Het is geannoteerd dagboek van Raymond Buyse die met Ovid Decroly naar de Verenigde Staten reisde tussen de twee wereldoorlogen en daar veel bekende namen ontmoette die ik de voorbije vijftien jaar zo vaak zelf tegenkwam in papieren versie.

Zo lees je hoe ze langs gingen bij zowel Thorndike als Dewey. Hoe ze bijna op audiëntie mochten gaan bij de toen al oude Granville Stanley Hall, verschillende scholen bezochten. Naast beschrijvingen van de VS uit een lang vervlogen tijd waar je bij veel mensen nog merkte dat ze migranten waren in een nieuwe wereld, zorgt het dagboek via kleine commentaren dat die klassieke namen opeens mensen van vlees en bloed worden. Zo blijkt Woodworth, die samen met Thorndike de theorie over identieke elementen beschreef in 1901, volgens Buyse een behoorlijke eenvoudige man te zijn, misschien zelfs naÏef te noemen.

Sommigen wetenschappers worden geroemd, terwijl ze nu zowat in de vergetelheid geraakt zijn, anderen terloops genoemd, terwijl het nu grote namen zijn.

Het grappige is dat de beschrijvingen van bezoeken aan laboratoria – er is ontzettend veel aandacht voor testontwikkeling – en scholen zo bekend aandoen. Het lijkt alsof er in 102 jaar weinig veranderd is als je zelf naar het buitenland op onderwijsbezoek gaat, inclusief de obligate etentjes die Buyse en Decroly soms vergeten. Dit alles maakt nog meer dat je opeens beseft dat al die beroemde psychologen en pedagogen ook maar mensen blijken te zijn.