Deze post verscheen eerst op de LinkedIn-account van Remco, overgenomen met toestemming!

Maakt een smartphoneverbod een einde aan digitale afleiding op scholen? Nee, leerlingen vinden op laptops de weg naar afleiding. Dit heet ook wel het ‘waterbed-effect’. Scholen gaan dit tegen met monitorsoftware, wat ethische spanningen veroorzaakt.

Moeten we het over hebben.

Neil Selwyn en Bronwyn Cumbo, onderzoekers aan de Monash University in Australië, volgden twee jaar een middelbare school in Melbourne die ‘Student Activity Monitoring Software’ gebruikte.
▪️De software ‘Study-Screen’ analyseert het gebruik van software, apps en websites om te bepalen of de leerlingen wel ‘onderwijsrelevant’ bezig zijn.
▪️Ook registreert de software toetsaanslagen en muisklikken om een “distractibility index” te berekenen, waarmee leraren snel identificeren welke leerlingen afgeleid zijn.
▪️Dankzij AI-gegenereerde gegevens kan de schoolleiding het digitaal gedrag van leerlingen (en evt. ook leraren) over langere perioden analyseren.

Selwyn en Cumbo brengen in kaart hoe de middelbare school ‘Study-Screen’ een plaats gaf. Dat gebeurde in vier fasen:

𝟏. 𝐀𝐩𝐩𝐫𝐨𝐩𝐫𝐢𝐚𝐭𝐢𝐨𝐧 – de school schafte de software aan, met een kritische blik van leraren.
𝟐. 𝐎𝐛𝐣𝐞𝐜𝐭𝐢𝐟𝐢𝐜𝐚𝐭𝐢𝐨𝐧 – de software werd geïnstalleerd op laptops van leerlingen en leraren. Monitoring werd zo een onderdeel van de lesomgeving.
𝟑. 𝐈𝐧𝐜𝐨𝐫𝐩𝐨𝐫𝐚𝐭𝐢𝐨𝐧 – leraren en leerlingen integreerden het gebruik in hun dagelijkse routine. Opmerkelijk: in de lessen waar leraren de monitoring niet actief inzetten, stelden leerlingen zich toch in op de mogelijkheid dat ze in de gaten werden gehouden.
𝟒. 𝐂𝐨𝐧𝐯𝐞𝐫𝐬𝐢𝐨𝐧 – de software kreeg een bredere symbolische betekenis binnen de schoolgemeenschap. Er ontwikkelde zich een cultuur waarin verantwoordelijkheid en bewust digitaal gedrag voorop stonden.

𝐈𝐧𝐳𝐢𝐜𝐡𝐭𝐞𝐧
▪️ De monitorsoftware werd geaccepteerd als onderdeel van de ‘hyperrealiteit van genormaliseerde zichtbaarheid’.
▪️ Er ontstond een ‘rhizomatic surveillance’, toezicht die verspreid is over verschillende digitale netwerken en locaties in plaats van gecentraliseerd zoals bij panoptische surveillance. Een rhizoom is een wortelstelsel dat horizontaal onder de grond groeit.
▪️ De technologie werd gepresenteerd als hulpmiddel om leerlingen te ondersteunen. In de praktijk was er echter sprake van constant ‘subtiel’ toezicht (‘soft surveillance’) – een inbreuk op hun persoonlijke ruimte.
▪️ De school had enige flexibiliteit om de technologie aan te passen, maar bleef sterk afhankelijk van de leverancier. Dat beïnvloedde de autonomie van de school.

𝐓𝐨𝐭 𝐬𝐥𝐨𝐭
▪️ In Nederland zijn scholen bezig nieuw smartphonebeleid in praktijk te brengen. Tussenstand AOb: https://lnkd.in/eyYYNHAg
▪️Verder met monitorsoftware? Ga niet over één nacht ijs, voorkom ongewenste effecten. Betrek leraren en leerlingen bij de invoering, bijv. met hulp van ons EthiekKompas: https://lnkd.in/eetGSCiC