Het voorbije weekend las ik ergens dat een goede school ervoor zorgt dat de effecten van erfelijkheid gecompenseerd worden. Ik moest er aan denken toen ik deze studie van Ghirardi en collega’s las. De onderzoekers richten zich namelijk op de interactie tussen genetische aanleg en sociaaleconomische status (SES) bij het voorspellen van schoolprestaties. Meer concreet was de vraag: is de invloed van genetische aanleg op cognitieve en niet-cognitieve vaardigheden anders afhankelijk van het gezin waarin een kind opgroeit. Men keek dus zowel naar cognitieve vaardigheden, zoals intelligentie, als niet-cognitieve vaardigheden, zoals doorzettingsvermogen en sociale vaardigheden.
Polygenetische scores (PGI’s) spelen een centrale rol in dit onderzoek. Een polygenetische score is een maat voor de genetische aanleg van een individu om bepaalde kenmerken te ontwikkelen. De resultaten laten zien dat (Nederlandse) kinderen met een hogere genetische aanleg voor cognitieve vaardigheden over het algemeen beter presteren op school. Dit lijkt logisch. Dit blijkt uit hogere cijfers voor rekenen en lezen op jonge leeftijd, betere CITO-scores op 12-jarige leeftijd, en een grotere kans om in hogere onderwijstracks zoals HAVO of VWO terecht te komen.
Kinderen met een hogere aanleg voor niet-cognitieve vaardigheden, zoals doorzettingsvermogen en motivatie, doen het ook beter op school. Echter, de effecten van deze niet-cognitieve vaardigheden zijn over het algemeen kleiner dan die van cognitieve vaardigheden. Zo blijkt bijvoorbeeld dat de invloed van niet-cognitieve aanleg op CITO-scores aanzienlijk minder groot is dan die van cognitieve aanleg.
Daarnaast onderzocht dus de studie hoe de SES van een gezin de relatie tussen genetische aanleg en schoolprestaties beïnvloedt. Twee theorieën werden hierbij getest:
- de Scarr-Rowe hypothese en de compensatievoordeel-hypothese. De Scarr-Rowe hypothese stelt dat kinderen uit gezinnen met een hogere SES meer kans hebben om hun genetische potentieel te benutten, wat leidt tot betere schoolprestaties.
- De compensatievoordeel-hypothese suggereert daarentegen dat kinderen uit rijke gezinnen, zelfs met een lagere genetische aanleg, door hun gunstige omgeving toch hogere onderwijsresultaten behalen.
De resultaten ondersteunen de compensatievoordeel-hypothese. Dit betekent dat kinderen uit hogere SES-gezinnen, zelfs als ze minder genetische aanleg hebben voor cognitieve vaardigheden, toch goed presteren op school. Rijke ouders kunnen eventuele genetische nadelen van hun kinderen compenseren door hen extra ondersteuning te bieden, zoals huiswerkbegeleiding of bijles. Dit zorgt ervoor dat kinderen uit welvarende gezinnen minder afhankelijk zijn van hun genetische aanleg dan kinderen uit minder welgestelde gezinnen.
Het onderzoek maakte gebruik van drie verschillende methoden: een tussen-familie, binnen-familie, en trio-analyse. Elke methode werd ontworpen om verschillende vormen van vertekening en verstoring te minimaliseren. De tussen-familieanalyse vergelijk kinderen uit verschillende families om genetische en omgevingsinvloeden te scheiden. De binnen-familieanalyse keek naar verschillen tussen broers en zussen binnen hetzelfde gezin, om genetische effecten beter te begrijpen. De trio-analyse combineerde gegevens van zowel de kinderen als hun ouders, waardoor de onderzoekers ook de genetische invloed van de ouders kunnen meewegen.
Hoewel de studie belangrijke inzichten biedt, zijn er enkele beperkingen. De steekproefgrootte, vooral in de binnen-familie en trio-analyses, is relatief klein. Grotere steekproeven zouden de nauwkeurigheid van de resultaten kunnen vergroten, vooral bij het vaststellen van interacties tussen genetische aanleg en SES. Daarnaast is het concept van niet-cognitieve vaardigheden minder goed gedefinieerd dan dat van cognitieve vaardigheden. Verdere studies zijn nodig om deze niet-cognitieve vaardigheden beter te kwantificeren en te begrijpen.
Tot slot benadrukt de studie dat de resultaten in andere landen en onderwijssystemen gerepliceerd moeten worden om te bepalen hoe algemeen deze bevindingen zijn. Het Nederlandse onderwijssysteem, met zijn vroege selectie en duidelijke scheiding tussen onderwijstracks, biedt een unieke context. In landen met andere onderwijssystemen kunnen de resultaten mogelijk anders uitpakken.
Wat is de belangrijkste les: hoewel genetica een belangrijke factor is, blijkt dat het gezinsmilieu en ouderlijke ondersteuning cruciaal zijn om het maximale uit kinderen te halen, maar… dat dit in de praktijk vooral lijkt te gebeuren in gezinnen met een hogere SES.
Abstract van het onderzoek:
This study examines the role of genes and environments in predicting educational outcomes. We test the Scarr-Rowe hypothesis, suggesting that enriched environments enable genetic potential to unfold, and the compensatory advantage hypothesis, proposing that low genetic endowments have less impact on education for children from high socioeconomic status (SES) families. We use a pre-registered design with Netherlands Twin Register data (426 ≤ N individuals ≤ 3875). We build polygenic indexes (PGIs) for cognitive and noncognitive skills to predict seven educational outcomes from childhood to adulthood across three designs (between-family, within-family, and trio) accounting for different confounding sources, totalling 42 analyses. Cognitive PGIs, noncognitive PGIs, and parental education positively predict educational outcomes. Providing partial support for the compensatory hypothesis, 39/42 PGI × SES interactions are negative, with 7 reaching statistical significance under Romano-Wolf and 3 under the more conservative Bonferroni multiple testing corrections (p-value < 0.007). In contrast, the Scarr-Rowe hypothesis lacks empirical support, with just 2 non-significant and 1 significant (not surviving Romano-Wolf) positive interactions. Overall, we emphasise the need for future replication studies in larger samples. Our findings demonstrate the value of merging social-stratification and behavioural-genetic theories to better understand the intricate interplay between genetic factors and social contexts.