Ondertussen zijn op de meeste scholen smartphones al grotendeels verboden en binnenkort komt er een algemeen verbod in Vlaanderen. De gedachte is vrij eenvoudig: minder schermtijd, minder stress, betere concentratie. Maar werkt het ook echt? Victoria A. Goodyear en haar team van de University of Birmingham zochten het uit in het SMART Schools-onderzoek. Hun conclusie? De werkelijkheid is een stuk weerbarstiger.

In hun onderzoek dat woensdag gepubliceerd werd in The Lancet vergeleken ze 30 middelbare scholen in Engeland, waarvan 20 een streng telefoonverbod hanteerden en 10 een soepeler beleid hadden. In totaal deden 1227 leerlingen van 12 tot 15 jaar mee. De onderzoekers verwachtten dat leerlingen op ‘telefoonvrije’ scholen zich beter zouden voelen, minder gestrest zouden zijn en misschien zelfs beter zouden presteren. Maar dat bleek niet het geval. Het mentale welzijn van leerlingen in scholen met een verbod verschilde nauwelijks van dat van leerlingen op scholen waar telefoongebruik wél was toegestaan. Ook op het gebied van slaap, fysieke activiteit en schoolprestaties waren er geen significante verschillen.

Toch had het verbod wel effect. Leerlingen in ‘strenge’ scholen gebruikten hun telefoon en sociale media minder tijdens schooltijd. Wat niet onlogisch is, natuurlijk. Dat klinkt misschien als winst, maar buiten school maakten ze dit ruimschoots goed. In totaal besteedden ze net zoveel tijd aan hun telefoon als hun leeftijdsgenoten op ‘vrije’ scholen. Met andere woorden: het probleem – als er al een probleem is – verschuift gewoon naar een ander moment van de dag.

Dat neemt niet weg dat het onderzoek iets belangrijks blootlegt. Hoe meer tijd jongeren op hun telefoon en sociale media doorbrengen, hoe slechter hun mentale welzijn. Al is dat een correlatie Er is een duidelijke link tussen veel schermtijd en een toename van angst, depressie, slaaptekort en concentratieproblemen. Al weten we ook dat jongeren die zich niet goed voelen, ook soms net vaker sociale media gaan gebruiken.

Maar een telefoonverbod op school blijkt geen oplossing. Het helpt niet om de totale schermtijd te verminderen en doet weinig voor de mentale gezondheid van leerlingen. Al weten we wel dat wel telefoons in de les een negatief effect op leren kunnen hebben.

Wat dan wel? In plaats van een simpel verbod zouden scholen en ouders samen moeten kijken naar een bredere aanpak. Hoe kunnen we jongeren begeleiden in hun telefoongebruik? Hoe zorgen we dat ze bewust omgaan met sociale media? En hoe maken we offline tijd aantrekkelijker? Strenge regels zonder begeleiding hebben weinig effect, maar een aanpak die inzet op educatie en gedragsverandering zou wél iets kunnen opleveren.

Het onderzoek van Goodyear en haar collega’s zet daarmee een dikke streep door de simpele gedachte dat een telefoonverbod dé oplossing is voor de mentale gezondheid van jongeren, ook al bleek eerder deze week dat dit echt een groeiend probleem is. Het probleem zit dieper, en de oplossing vraagt dus om meer dan alleen een regel.

Abstract van het onderzoek:

Background
Poor mental health in adolescents can negatively affect sleep, physical activity and academic performance, and is attributed by some to increasing mobile phone use. Many countries have introduced policies to restrict phone use in schools to improve health and educational outcomes. The SMART Schools study evaluated the impact of school phone policies by comparing outcomes in adolescents who attended schools that restrict and permit phone use.
Methods
We conducted a cross-sectional observational study with adolescents from 30 English secondary schools, comprising 20 with restrictive (recreational phone use is not permitted) and 10 with permissive (recreational phone use is permitted) policies. The primary outcome was mental wellbeing (assessed using Warwick–Edinburgh Mental Well-Being Scale [WEMWBS]). Secondary outcomes included smartphone and social media time. Mixed effects linear regression models were used to explore associations between school phone policy and participant outcomes, and between phone and social media use time and participant outcomes. Study registration: ISRCTN77948572.
Findings
We recruited 1227 participants (age 12–15) across 30 schools. Mean WEMWBS score was 47 (SD = 9) with no evidence of a difference between groups (adjusted mean difference −0.48, 95% CI −2.05 to 1.06, p = 0.62). Adolescents attending schools with restrictive, compared to permissive policies had lower phone (adjusted mean difference −0.67 h, 95% CI −0.92 to −0.43, p = 0.00024) and social media time (adjusted mean difference −0.54 h, 95% CI −0.74 to −0.36, p = 0.00018) during school time, but there was no evidence for differences when comparing usage time on weekdays or weekends.
Interpretation
There is no evidence that restrictive school policies are associated with overall phone and social media use or better mental wellbeing in adolescents. The findings do not provide evidence to support the use of school policies that prohibit phone use during the school day in their current form, and indicate that these policies require further development.