Als studenten aan hun thesis beginnen, weten ze vaak wél waar ze ongeveer heen willen. Alleen blijkt al snel dat het onderweg een zootje wordt. Literatuur lezen? Dat lukt (hopelijk) nog. Maar al die info ook verwerken, structureren, combineren en er dan een samenhangend verhaal van maken… daar loopt het vaak mis.

In een recent onderzoek van Juliëtte Bogchelman, dat ik samen met Josien Boetje mocht begeleiden, dook zij precies in die worsteling. Juliëtte sprak met negen studenten die midden in hun thesis zaten of net hadden afgerond. Geen quick scan met vinklijstjes, maar lange, open gesprekken over wat helpt en wat hindert bij het verwerken van informatie. Wat we ontdekten, is tegelijk logisch én confronterend.

Ten eerste: voorkennis maakt een wereld van verschil. Studenten die al iets van het onderwerp wisten, konden bronnen sneller inschatten, verbanden leggen en filteren wat relevant was. Wie dat niet had, verloor zich makkelijker in details of raakte gewoon de draad kwijt.

Ten tweede: motivatie en zelfvertrouwen bleken bepalender dan gedacht. Studenten die zich capabel voelden, gingen actiever op zoek, stelden sneller vragen en maakten bewustere keuzes. Wie zich onzeker voelde, stelde uit of bleef hangen in eindeloos herlezen zonder overzicht. De scriptie als “groot monster” – het kwam vaak terug.

Opvallend was ook wat níét genoemd werd: geen enkele student noemde spontaan de bibliotheek als plek voor hulp. Leraren en medestudenten? Ja. Bibliothecarissen? Onzichtbaar. En dat is jammer, want net zij kunnen cruciaal zijn in het aanleren van strategieën voor informatieverwerking – áls ze tenminste op het juiste moment, op de juiste plek beschikbaar zijn.

Wat helpt dan wél?

Uit het onderzoek kwamen vier hefbomen naar voren:

• Goede begeleiding – en dan bedoelen we niet alleen inhoudelijke expertise, maar ook bereikbaarheid, duidelijke verwachtingen en ruimte om vragen te stellen. Wanneer studenten hun begeleider als nabij en toegankelijk ervaren, stijgt de kans op succes.

• Cognitieve strategieën – studenten die hun informatie ordenden volgens een helder schema (bijvoorbeeld van breed naar specifiek), maakten minder fouten en schreven gerichter.

• Affectieve steun – peer feedback bleek een onmiskenbare motivator. Weten dat je niet de enige bent die worstelt, maakt een wereld van verschil.

• Vroegere ervaring – hoe concreter en authentieker eerdere opdrachten waren, hoe beter studenten voorbereid waren op de informatieverwerking in hun thesis.

Voor opleidingen én bibliotheken ligt hier een duidelijke opdracht. Stop met losstaande sessies over zoekstrategieën. Denk mee over geïntegreerde ondersteuning tijdens het hele schrijfproces. Zet in op ‘just-in-time’ hulp, werk contextspecifiek en vergeet ook de emotionele kant van leren niet.

Informatie verwerken is meer dan een skill. Het is een complexe combinatie van denken, voelen, zoeken, twijfelen en opnieuw beginnen. En net daarom is het zo belangrijk dat we studenten daarin beter leren begeleiden. Want pas dan krijgen ze écht grip op wat ze lezen – en op wat ze schrijven.

Abstract van het onderzoek:

Information problem solving skills are vital for academic success, yet many higher education students struggle with effective information processing. While previous research broadly addresses information literacy, little is known about the specific factors that influence students’ processing abilities. This study explores these factors by examining student performance during a complex academic task. Using a grounded theory approach, data were collected through semi-structured interviews with nine undergraduate students and analyzed via constant comparative analysis. Four key factors emerged: (1) prior domain knowledge enhances evaluation efficiency, (2) affective factors such as motivation strongly impact performance, (3) task complexity and cognitive load management strategies interact, and (4) external support structures matter—though librarians were notably absent as a perceived resource. These findings highlight the need for academic libraries to better align their services with students’ actual information processing challenges. Practical implications include promoting whole-task iterative practice, embedding just-in-time support in domain-specific contexts, and addressing affective as well as technical skill development. By focusing on these four factors, academic libraries can more effectively support students. This study contributes to both the theoretical understanding of information processing in higher education and the development of evidence-based strategies to enhance library support.