Na mijn post van gisteren over jongeren die tegelijk kunnen floreren en worstelen, kreeg ik verschillende reacties in mijn mailbox, waarvoor dank. “Maar hoe verhoudt dit zich tot leren?” vroeg onder andere iemand. En ja, ook het idee dook op dat we eerst moeten zorgen dat leerlingen zich goed voelen, vóór ze kunnen leren.   Het is een begrijpelijke redenering, maar tegelijk een te eenvoudige.

De voorbije jaren is in onderwijsdiscussies vaak een tegenstelling ontstaan tussen leren en welbevinden, alsof we moeten kiezen. Maar het is een valse tegenstelling. Zoals ik eerder al schreef hier en hier: leren kan het welbevinden versterken, en omgekeerd.

Leren geeft betekenis. Wie iets nieuws begrijpt, een vaardigheid onder de knie krijgt of merkt dat inspanning loont, ervaart competentie. Dat is op zijn beurt een stevige motor voor welbevinden en het ABC van de zelfdeterminatietheorie indachtig ook voor motivatie. Natuurlijk is het omgekeerde ook waar: wie zich structureel slecht voelt, leert moeilijker. Maar dat betekent niet dat we leren moeten “opschorten” tot iedereen zich goed voelt. Vaak kan leren net zelf deel zijn van het herstel.

Het onderzoek van Boyes en Hermens dat ik gisteren besprak, maakt dat mooi zichtbaar. Sommige jongeren lijken prima te functioneren, maar voelen zich tegelijk gestrest of somber. Anderen hebben lage stress, maar weinig voldoening of betrokkenheid. Die complexiteit zien we ook in de klas: welbevinden is geen voorwaarde die vooraf moet worden ingevuld, maar iets dat (hopelijk) groeit in interactie met leren, relaties en succeservaringen.

Scholen die enkel focussen op “meer welzijn” zonder te kijken naar de kwaliteit van het leren, missen dus de helft van het verhaal. Maar evenzeer geldt: scholen die enkel focussen op prestaties zonder aandacht voor welbevinden, zien mogelijk te weinig dat motivatie en betrokkenheid juist uit dat leren kan voortkomen.

Zoals ik zeven jaar geleden al schreef in deze oudere post: “Wie het ene overschat, verarmt het andere.” Vandaag blijft dat even waar.