Maandag verscheen er een opinie in De Standaard met als uitgangspunt dat “Excellent onderwijs jongeren ook kan breken“, toch even een reactie.

Het klopt, veel jongeren voelen zich niet goed in hun vel. Ik wil de laatste zijn om dit te ontkennen. Let wel, de meerderheid voelt zich wel ok, maar als een op vijf aangeeft dat het niet goed gaat, dan is dit een niet te verwaarlozen groep. Zoals het recent werd samengevat in de JOP-monitor:

Samengevat kunnen we concluderen dat de meeste Vlaamse jongeren hun leven positief beoordelen en zich goed voelen. Daar staat echter tegenover dat er ook een kleine maar noemenswaardige minderheid bestaat die ontevreden is met hun leven en kampt met negatieve gevoelens.

Maar wat is de oorzaak van deze negatieve gevoelens? Of beter wat zijn de mogelijke oorzaken? De voorbije jaren passeerden er namelijk verschillende mogelijke verklaringen. Sociale media is momenteel een belangrijke, maar ook de vele crisissen waar onze jongeren mee geconfronteerd worden van de economische, over de pandemie en klimaatcrisis naar de huidige oorlogen, maar verder ook worden de verhoogde aandacht en het gebrek aan vrij spel in de kindertijd genoemd. Trouwens, in Vlaanderen is een van de beste voorspellers van je niet goed in je vel voelen bij onze jongeren, deel uitmaken van een niet-intact gezin, al kan als vrienden uit elkaar gaan als koppel dit ruim compenseren.

En hoe zit het dan met school? Je zou kunnen stellen dat school eerder het welbevinden erft van buitenaf. Het goede nieuws is dan dat school het gemiddeld niet erger maakt, maar ook dat school het niet noodzakelijk beter maakt.

De stelling dat de lat hoger leggen voor onze kinderen en jongeren voor nog meer mentale problemen zou kunnen zorgen, is niet onlogisch, maar verdient de nodige nuance. Zo is de oorzakelijke relatie tussen welbevinden en leren een pak complexer dan dat je je goed moet voelen om te leren.

Je kan je namelijk ook zo goed voelen dat je voor de rest van de dag niets meer wil doen. Denk je echt dat de meerderheid van onze jongeren als ze zeggen “Ik voel me fantastisch”, vervolgens zeggen: “En nu ga ik naar school”?

Tegelijk kan iets bijleren een ongelooflijk goed gevoel geven. Die aha-erlebnis, dat ene plotse inzicht, eindelijk iets kunnen, het kan ongelooflijk motiverend werken. Het is het geheim achter veel games. Games zijn namelijk niet zomaar leuk, ze zijn frustrerend leuk.

Dat leren welbevinden kan helpen, geldt niet voor alle leerlingen. Als je te ver weg bent, zal leren moeilijker gaan. Gelukkig is dit een minderheid die gepaste ondersteuning nodig heeft. Voor de meest anderen is leren dus net een middel zijn om het welbevinden te verhogen.

Maar wat als de druk te hoog wordt? Hoge verwachtingen zijn momenteel een belangrijke een thema in onderwijs. We weten namelijk dat deze voor meer leren en dus meer motivatie en mogelijks een beter gevoel kunnen zorgen. Maar als de druk te hoog wordt, onrealistische verwachtingen, dan zal het leren ook stoppen. Het gaat over een fijn evenwicht. Daarom worden hoge verwachtingen niet per se vertaald in hoge punten, maar wel in de lat voor jezelf hoger leggen. Weten dat je meer kan, genoeg uitgedaagd worden. Misschien niet de beste, maar dan toch zeker de betere versie van jezelf worden.

Misschien hadden de familie Gruuthuse, en ook de Jezuïeten wel gelijk met hun motto: plus est en vous, Ook als een van de recepten om het mentaal welzijn te verbeteren?