Ik praat en schrijf vaak over collective teacher (of liever team) efficacy. Dit collectieve geloof dat je als team het verschil kan maken, kan een enorme impact hebben op het leren, maar… Dat wordt moeilijk als het team constant verandert. Het verloop van leraren is zelden goed voor een school. Wanneer leraren vertrekken, verdwijnt er ook ervaring. We zagen al vaker dat een groot personeelsverloop kan samengaan met lagere leerprestaties. Maar geldt dat voor alle personeelsleden op dezelfde manier? En wat betekent personeelsverloop specifiek voor leerlingen met een beperking?
Een nieuwe studie van Lindsey Kaler, Roddy Theobald, Nathan Jones en Elizabeth Bettini probeert daar meer zicht op te krijgen. De onderzoekers maken onderscheid tussen reguliere leraren, leraren gespecialiseerd in onderwijs aan leerlingen met een beperking en onderwijsassistenten. Die gespecialiseerde leraren hoeven daarbij niet noodzakelijk in een aparte school voor speciaal onderwijs, zoals dat in Nederland heet, of buitengewoon onderwijs, zoals we in Vlaanderen zeggen, te werken. Vervolgens bekijken ze afzonderlijk leerlingen met en zonder een beperking.
De onderzoekers gebruiken administratieve gegevens uit de Amerikaanse staat Washington gedurende de periode van 2009 tot 2019. Ze koppelen gegevens over personeelsverloop aan de groei in scores voor wiskunde en taal van leerlingen met en zonder een Individualized Education Program (IEP).
Het personeelsverloop blijkt tijdens deze periode behoorlijk hoog. Gemiddeld vertrok jaarlijks ongeveer 14 procent van de reguliere leraren, tegenover 21 procent van de leraren gespecialiseerd in onderwijs aan leerlingen met een beperking. Bij onderwijsassistenten lagen de percentages nog hoger: respectievelijk ongeveer 19 en 25 procent.
Vooral het vertrek van reguliere leraren doet ertoe
Van alle onderzochte vormen van personeelsverloop blijkt dat het verloop onder reguliere leraren het meest consequent samenhangt met een lagere groei van de testscores. Dat geldt voor alle leerlingen, zowel zonder als met een beperking.
Gelukkig zijn de gevonden effecten klein. Zelfs als één op de vijf reguliere leraren vertrekt, is de geschatte daling in leerwinst erg beperkt. We spreken hier dus zeker niet over dramatische effecten. De onderzoekers zien wel vrij consequent dat meer verloop samengaat met iets minder vooruitgang. En dit geldt ook voor leerlingen met een beperking. Voor de gespecialiseerde leraren die deze laatste groep leerlingen ondersteunen, blijkt het patroon specifieker. Hun vertrek lijkt vooral samen te hangen met minder leerwinst, met name op vlak van taal en in het basisonderwijs.
Voor onderwijsassistenten vinden de onderzoekers over het algemeen geen statistisch significante negatieve effecten op de groei in taal- of wiskundescores. Hier kunnen we niet uit besluiten dat hun stabiliteit onbelangrijk is. Hun werk kan bijvoorbeeld gevolgen hebben voor gedrag, aanwezigheid of het behalen van individuele doelen. Deze zaken werden gewoonweg niet gemeten door de gestandaardiseerde toetsen die de onderzoekers gebruikten.
Is dit causaal?
De auteurs spreken opvallend genoeg zelf over causale effecten en doen behoorlijk veel om die claim aannemelijk te maken. Ze volgen via de data scholen gedurende meerdere jaren, vergelijken scholen daarbij vooral met zichzelf doorheen de tijd en houden rekening met verschillende veranderende schoolkenmerken
Toch zou ik zelf voorzichtiger zijn, je kent me ondertussen. Het blijft namelijk observationeel onderzoek. We kunnen niet volledig uitsluiten dat veranderingen binnen een school tegelijkertijd zorgen voor meer personeelsverloop én voor slechtere leerlingresultaten.
Inclusie betekent ook gedeelde verantwoordelijkheid
Als we spreken over leerlingen met een beperking, kijken we begrijpelijk genoeg snel naar mensen met gespecialiseerde expertise. Deze studie suggereert dat de stabiliteit van die groep inderdaad belangrijk kan zijn. Maar het verloop van reguliere leraren blijkt minstens zo relevant en vormt zelfs het meest consistente patroon in de resultaten.
Zeker wanneer leerlingen met een beperking onderwijs krijgen in reguliere klassen, is hun onderwijs niet alleen de verantwoordelijkheid van de specialist of ondersteuner. De reguliere leraar maakt natuurlijk ook een belangrijk deel uit van het team rond die leerling. En de stabiliteit van dat reguliere lerarenteam doet er dus toe.