Er is al langer bekend dat internationaal er wel behoorlijk wat mis is met de inleidende handboeken psychologie. Veel handboeken zijn verouderd en de keuzes van onderwerpen waar wel of geen aandacht aan geschonken wordt, en hoeveel aandacht er aan geschonken wordt, is soms nogal opvallend. Vaak ontbreekt ook kritiek op bepaalde stellingen die te veel als waarheid geponeerd worden, terwijl we in de wetenschap al een stuk verder zitten. En dan heb ik het nog niet gehad over de replicatiecrisis. Voor het schrijven van ons psychologieboek hebben we zelf een vergelijkende studie gemaakt van 10 handboeken psychologie, en slechts een was echt sterk. De rest was opvallend verouderd materiaal, ook al was het een recente editie.

Nu stelt Jared Bartels dat er misschien een andere oorzaak speelt bij de kwaliteit van dergelijke handboeken, namelijk een ideologische bias. In een nieuw artikel beargumenteert hij deze stelling. Hij zegt niet dat het een bewust proces is, maar dat er een zekere progressieve visie bij de schrijvers aanwezig kan zijn die alles in een bepaalde richting stuurt.

Het tijdschrift Psychology Learning & Teaching heeft vervolgens enkele andere onderzoekers gevraagd te reageren op deze stelling, waaronder ikzelf. Zo vindt Florian Ermark het wel een belangrijk debat, maar schiet hij behoorlijke gaten in de argumentatie van Bartels. Christopher Ferguson is het wel eens met Bartels, maar ziet het probleem net ruimer in de hele tak van de wetenschap die psychologie heet. En terwijl Bernstein ruimere context geeft, tracht ik zelf een andere verklaring te geven: misschien is het geen indoctrinatie, maar gewoon luiheid, iets waar ik in mijn artikel de nodige argumenten voor geef.

Belangrijkste is: veel van dergelijke handboeken worden vandaag gebruikt, ook in lerarenopleidingen, zonder dat de docenten altijd beseffen dat er behoorlijk wat rammelt, los van de vraag of het indoctrinatie zou zijn zoals Bartels stelt (ik denk dus zelf van niet).